Từ ngày 31/8, Nghị định 281/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực, sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 123/2024/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai. Văn bản mới này do Chính phủ ban hành nhằm tăng cường quản lý nhà nước về đất đai, đặc biệt là các quy định liên quan đến đăng ký biến động đất đai.
Mức phạt mới đối với hành vi không đăng ký biến động đất đai
Theo Nghị định 281/2026/NĐ-CP, khoản 2 Điều 16 được sửa đổi, bổ sung, quy định mức phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng đối với hành vi không thực hiện đăng ký biến động đất đai theo quy định tại các điểm a, b, i, k, l, m và q khoản 1 Điều 133 Luật Đất đai. Tuy nhiên, trường hợp nhận quyền sử dụng đất để thực hiện dự án đầu tư thông qua thỏa thuận về nhận quyền sử dụng đất theo Điều 127 Luật Đất đai được miễn trừ.
Các biện pháp khắc phục hậu quả
Nghị định bổ sung nhiều biện pháp khắc phục hậu quả đối với hành vi vi phạm. Người vi phạm có thể bị buộc khôi phục tình trạng ban đầu của đất trước khi vi phạm, khôi phục hiện trạng mốc địa giới đơn vị hành chính, thực hiện lại thủ tục hành chính về đất đai hoặc nộp lại các giấy tờ đã bị tẩy xóa, sửa chữa, làm sai lệch nội dung hay giấy tờ giả đã sử dụng.
Xác định số lợi bất hợp pháp
Một điểm mới quan trọng khác là quy định rõ cách xác định số lợi bất hợp pháp thu được từ hành vi vi phạm. Khoản lợi có được từ việc sử dụng đất sau vi phạm phải nộp vào ngân sách nhà nước. Trong trường hợp nhiều tổ chức, cá nhân cùng vi phạm trên một thửa đất, số lợi bất hợp pháp phải nộp sẽ được chia đều. Nếu trước đó người vi phạm đã nộp các khoản tiền vào ngân sách thì được khấu trừ.
Thẩm quyền xử phạt mở rộng
Nghị định cũng bổ sung quy định về thẩm quyền xử phạt của các chức danh thanh tra và lực lượng Công an nhân dân đối với các hành vi vi phạm liên quan đến đất quốc phòng, đất an ninh, bảo đảm thống nhất với các quy định tại Nghị định 189/2025/NĐ-CP.
Các trường hợp phải đăng ký biến động đất đai
Theo khoản 1 Điều 133 Luật Đất đai 2024, đăng ký biến động đất đai được thực hiện khi có thay đổi sau khi đã được cấp Giấy chứng nhận. Cụ thể, các trường hợp bao gồm: chuyển đổi, chuyển nhượng, thừa kế, tặng cho quyền sử dụng đất; góp vốn bằng quyền sử dụng đất; cho thuê, cho thuê lại quyền sử dụng đất trong dự án xây dựng kinh doanh kết cấu hạ tầng; chuyển nhượng dự án có sử dụng đất; đổi tên; thay đổi thông tin người sử dụng đất trên Sổ đỏ; thay đổi mốc giới, ranh giới, diện tích; đăng ký quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất; chuyển mục đích sử dụng đất; thay đổi thời hạn sử dụng đất; thay đổi hình thức cho thuê đất, giao đất; thay đổi quyền sử dụng đất do chia, tách, hợp nhất, sáp nhập; thay đổi theo kết quả hòa giải tranh chấp; xác lập, thay đổi quyền với thửa đất liền kề; thay đổi hạn chế quyền sử dụng đất; thay đổi quyền sử dụng đất xây dựng công trình ngầm; cấp đổi, cấp lại sổ đỏ; thực hiện quyền thế chấp; tài sản công là quyền sử dụng đất được bán, điều chuyển.
Việc đăng ký biến động đất đai có thể thực hiện bằng hình thức giấy hoặc điện tử, có giá trị pháp lý như nhau. Người dân cần lưu ý thực hiện đúng quy định để tránh bị xử phạt theo Nghị định 281/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 31/8.
