Cục Quản lý đất đai giải đáp kiến nghị về thừa kế đất nông nghiệp theo Luật Đất đai 2024
Cục Quản lý đất đai, thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường, vừa có văn bản trả lời phản ánh của ông Trần Phú Sang thông qua hệ thống tiếp nhận, xử lý phản ánh, kiến nghị về văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến Luật Đất đai năm 2024. Nội dung này tập trung vào các vấn đề thực tế trong việc thừa kế và tặng cho đất nông nghiệp có nhà ở ổn định.
Đề xuất chỉnh sửa cho trường hợp thừa kế hoặc tặng cho từ cha mẹ
Ông Trần Phú Sang đã nêu ra các quy định cụ thể tại điều 139 của Luật Đất đai, liên quan đến giải quyết trường hợp hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất có vi phạm pháp luật trước ngày 1-7-2014, cùng với điều 141 về xác định diện tích đất ở khi công nhận quyền sử dụng đất. Đặc biệt, ông nhấn mạnh điều 152 về đính chính, thu hồi, hủy giấy chứng nhận đã cấp, trong đó quy định cơ quan có thẩm quyền không thu hồi giấy chứng nhận nếu người được cấp đã thực hiện chuyển quyền sử dụng đất theo pháp luật.
Ông Sang chỉ ra rằng, hiện nay nhiều hộ dân được cấp giấy chứng nhận đất nông nghiệp từ trước những năm 2000, nhưng trên đất đã có nhà ở ổn định với đầy đủ hộ khẩu và số nhà. Khi chủ sử dụng đất qua đời, con cái hoặc vợ chồng thực hiện thủ tục thừa kế nhà đất này. Tuy nhiên, khi người được thừa kế tiến hành các thủ tục xin cấp giấy chứng nhận để hợp thức hóa nhà đất sang đất ở, họ thường bị từ chối do đất đã chuyển quyền.
Từ thực tế đó, ông kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường xem xét đề xuất chỉnh sửa, cho phép người nhận thừa kế hoặc tặng cho từ cha mẹ được thực hiện các quyền và cấp giấy chứng nhận theo các điều 137, 138, 139, 141 của Luật Đất đai 2024. Ông đề nghị phân biệt rõ ràng: trường hợp nhận thừa kế hoặc tặng cho từ cha mẹ nên được phép làm thủ tục cấp giấy, trong khi các trường hợp nhận chuyển nhượng thì không. Ông nhấn mạnh đây là vấn đề thiệt thòi cho nhiều gia đình trước đây chỉ được cấp đất với mục đích nông nghiệp, và việc gỡ bỏ rào cản này sẽ giúp đỡ các hộ gia đình khó khăn, không có điều kiện đóng tiền sử dụng đất theo quy định hiện hành.
Quy định về quyền của người sử dụng đất
Trả lời kiến nghị này, Cục Quản lý đất đai cho biết, tại điều 45 của Luật Đất đai đã quy định rõ các điều kiện để thực hiện quyền của người sử dụng đất. Theo Nghị định 123/2024, nếu vi phạm hành chính xảy ra trước khi chuyển quyền sử dụng đất, bên chuyển quyền sẽ bị xử phạt và phải khắc phục hậu quả. Trường hợp bên chuyển quyền là cá nhân đã chết không có người thừa kế hoặc chuyển đi nơi khác, được UBND cấp xã xác nhận không rõ địa chỉ, thì bên nhận chuyển nhượng không bị xử phạt nhưng vẫn phải khắc phục hậu quả.
Như vậy, căn cứ vào các quy định trên, các trường hợp thừa kế hoặc tặng cho quyền sử dụng đất mà đáp ứng điều kiện tại điều 45, người sử dụng đất sẽ được thực hiện quyền theo pháp luật. Việc xử phạt hành vi vi phạm hành chính, chẳng hạn như tự ý xây dựng nhà trên đất nông nghiệp đã có giấy chứng nhận, sẽ được áp dụng theo Nghị định 123/2024.
Cục cũng đề nghị, trong quá trình giải quyết thủ tục hành chính về đất đai, nếu ông Sang không đồng ý với kết quả từ cơ quan có thẩm quyền tại địa phương, ông có quyền khiếu nại hoặc khởi kiện theo quy định tại điều 237 của Luật Đất đai.
Vấn đề tách thửa đất đã có giấy chứng nhận
Một câu hỏi khác được đặt ra: nếu đất ở của dân đã có giấy chứng nhận, nhưng cơ quan chức năng không giải quyết tách thửa vì diện tích các thửa đất sau tách quá nhỏ, liệu điều này có đúng không? Vấn đề này phản ánh thực tế phức tạp trong quản lý đất đai, khi các quy định về diện tích tối thiểu có thể ảnh hưởng đến quyền lợi của người dân. Cần có sự hướng dẫn cụ thể từ cơ quan chức năng để đảm bảo tính công bằng và minh bạch trong các thủ tục liên quan.
