Bộ Tư pháp thẩm định dự thảo tăng thẩm quyền xử phạt đất đai cho chủ tịch xã

Bộ Tư pháp thẩm định dự thảo tăng thẩm quyền xử phạt đất đai cho chủ tịch xã

Bộ Tư pháp vừa công bố tài liệu thẩm định dự thảo nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 123/2024 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai. Dự thảo này do Bộ Nông nghiệp và Môi trường (Bộ NN-MT) chủ trì soạn thảo, với mục tiêu tăng cường hiệu quả quản lý và xử lý các vi phạm liên quan đến đất đai.

Tăng thẩm quyền xử phạt cho chủ tịch xã

Theo quy định hiện hành, chủ tịch Ủy ban nhân dân (UBND) cấp xã có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính về đất đai đến 5 triệu đồng, trong khi chủ tịch UBND cấp huyện có thể phạt lên đến 100 triệu đồng. Tuy nhiên, từ ngày 1 tháng 7 năm 2025, khi mô hình chính quyền địa phương hai cấp được triển khai, đã xuất hiện những trường hợp vi phạm có mức phạt tiền trên 5 triệu đồng. Do không còn cấp huyện và thiếu văn bản hướng dẫn cụ thể về việc phân quyền cho chủ tịch UBND cấp xã, việc thực thi pháp luật gặp nhiều khó khăn.

Bộ NN-MT nhấn mạnh rằng, các điều chỉnh pháp luật hiện nay đòi hỏi phải sửa đổi khung xử phạt và thẩm quyền tối đa của chủ tịch UBND các cấp, cũng như các lực lượng chức năng có thẩm quyền trong lĩnh vực đất đai. Do đó, bộ này đề xuất tăng mức phạt tiền tối đa thuộc thẩm quyền của chủ tịch UBND cấp xã lên 250 triệu đồng. Đồng thời, chủ tịch xã cũng được trao quyền tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề hoặc đình chỉ hoạt động dịch vụ tư vấn trong lĩnh vực đất đai có thời hạn.

—

Ngoài ra, dự thảo cũng quy định rằng Trưởng đoàn kiểm tra chuyên ngành đất đai do Cục trưởng Cục Quản lý đất đai thành lập, và Giám đốc Sở NN-MT có quyền phạt tiền lên đến 400 triệu đồng.

Xử phạt đối với trường hợp chung quyền sử dụng đất

Một nội dung quan trọng khác được Bộ NN-MT đề xuất bổ sung là các nguyên tắc xác định hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai. Theo đó, nếu vợ và chồng hoặc nhiều người có chung quyền sử dụng đất, thì việc xử phạt sẽ được áp dụng như đối với một cá nhân, trừ trường hợp các thành viên cùng thực hiện hành vi vi phạm.

Cơ quan soạn thảo cho biết, pháp luật hiện hành chưa quy định rõ về đối tượng xử phạt, căn cứ xác định hành vi vi phạm, và cách xử lý đối với trường hợp chung quyền sử dụng đất. Điều này dẫn đến sự thiếu thống nhất và khó khăn trong việc áp dụng pháp luật. Việc bổ sung quy định mới nhằm tránh tình trạng hiểu sai và tùy tiện khi xác định trách nhiệm.

Bổ sung quy định phạt tiền cho hành vi không đăng ký biến động đất đai

Dự thảo nghị định còn đề xuất bổ sung quy định phạt tiền từ 2 đến 3 triệu đồng đối với hành vi không thực hiện đăng ký biến động đất đai theo quy định, trừ trường hợp nhận chuyển nhượng để thực hiện dự án đầu tư thông qua thỏa thuận nhận chuyển quyền sử dụng đất.

Theo Bộ NN-MT, nội dung này nhằm đảm bảo phù hợp với Nghị định số 49/2026 của Chính phủ, quy định chi tiết và hướng dẫn một số điều của Nghị quyết số 254/2025 của Quốc hội về cơ chế, chính sách tháo gỡ khó khăn trong tổ chức thi hành luật Đất đai.

Thống kê vi phạm và xử phạt sau một năm thực hiện

Thống kê từ Bộ NN-MT cho thấy, sau một năm thực hiện Nghị định số 123/2024, các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương đã phát hiện và phối hợp xử lý gần 9.000 vụ việc vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai. Tổng số tiền đã xử phạt lên đến hơn 146 tỉ đồng.

Các hành vi bị xử phạt chủ yếu tập trung vào các vi phạm như: sử dụng đất sai mục đích, lấn đất, chiếm đất, không đăng ký đất đai, chậm đăng ký biến động đất đai, và hủy hoại đất. Những số liệu này cho thấy sự cần thiết của việc tăng cường thẩm quyền và hoàn thiện quy định pháp luật để đối phó hiệu quả hơn với các vi phạm trong lĩnh vực đất đai.