Một vụ tranh chấp đất đai kéo dài vừa được Tòa án nhân dân tỉnh Bình Dương giải quyết, trong đó nguyên đơn là chủ đất thắng kiện đòi lại hơn 900m2 đất đã cho mượn nhưng lại phải trả cho bị đơn hơn 156 triệu đồng tiền bồi thường cải tạo, tôn tạo đất.
Diễn biến vụ việc
Theo hồ sơ vụ án, năm 1995, ông Nguyễn Văn A (ngụ TP. Thủ Dầu Một) cho vợ chồng ông Trần Văn B mượn hơn 900m2 đất nông nghiệp tại phường Phú Hòa, TP. Thủ Dầu Một để canh tác. Hai bên không lập hợp đồng bằng văn bản, chỉ thỏa thuận miệng. Đến năm 2020, ông A yêu cầu trả lại đất nhưng ông B không đồng ý, cho rằng đã sử dụng ổn định hơn 25 năm và đã đầu tư cải tạo, tôn tạo đất.
Phán quyết của tòa án
Tòa án nhân dân tỉnh Bình Dương xác định, việc ông A cho mượn đất là có thật, do đó ông có quyền đòi lại. Tuy nhiên, căn cứ Điều 166 Bộ luật Dân sự 2015, người chiếm hữu, sử dụng tài sản không có căn cứ pháp luật nhưng ngay tình, có công sức bảo quản, làm tăng giá trị tài sản thì được yêu cầu bồi thường chi phí hợp lý. Tòa buộc ông A phải thanh toán cho ông B số tiền hơn 156 triệu đồng, tương đương giá trị cải tạo đất (san lấp, đào kênh, trồng cây lâu năm) theo định giá của cơ quan chức năng.
Quan điểm của các bên
Ông A bức xúc: “Tôi cho mượn đất, giờ đòi lại phải trả tiền, thấy vô lý quá. Đất của tôi mà tôi phải bỏ tiền ra mua lại công sức của người mượn?” Trong khi đó, ông B cho rằng số tiền 156 triệu là thấp so với công sức cải tạo suốt 25 năm. Luật sư bảo vệ quyền lợi cho ông B, bà Nguyễn Thị C, nhận định: “Phán quyết của tòa là hợp lý, bảo vệ người sử dụng đất ngay tình. Khoản tiền này nhằm đảm bảo công bằng, không để bên cho mượn hưởng lợi từ công sức của người khác.”
Bài học pháp lý
Vụ việc cho thấy rủi ro khi cho mượn đất bằng miệng. Luật sư Nguyễn Văn D (Đoàn Luật sư tỉnh Bình Dương) khuyến cáo: “Người dân nên lập hợp đồng cho mượn đất có công chứng, quy định rõ thời hạn, quyền và nghĩa vụ, tránh trường hợp mất đất hoặc phải bồi thường khi đòi lại.” Theo thống kê của Sở Tư pháp tỉnh Bình Dương, từ năm 2020 đến nay, có hơn 200 vụ tranh chấp đất đai liên quan đến cho mượn, cho ở nhờ đất, trong đó khoảng 30% vụ việc người cho mượn phải bồi thường chi phí cải tạo.
Kết luận
Phán quyết của tòa án đã khép lại vụ tranh chấp kéo dài, nhưng để lại nhiều suy ngẫm về cách thức quản lý tài sản. Dù là chủ đất, việc cho mượn đất không có giấy tờ có thể dẫn đến những hậu quả pháp lý bất ngờ. Người dân cần thận trọng và tìm hiểu kỹ quy định pháp luật trước khi cho mượn đất.
