Tranh chấp vé số Tết: Từ tờ vé 10.000 đồng đến án lệ 2 tỷ
Một vụ tranh chấp pháp lý đặc biệt đã nổ ra xoay quanh tờ vé số mệnh giá chỉ 10.000 đồng được ông chủ tặng công nhân trước giờ mở thưởng, bất ngờ trúng giải đặc biệt trị giá 2 tỷ đồng. Sự việc này không chỉ thu hút sự chú ý của dư luận mà còn được Hội đồng Thẩm phán TAND Tối cao lựa chọn làm một trong 10 án lệ của năm 2025, có hiệu lực áp dụng trên toàn quốc từ ngày 1/2.
Diễn biến vụ việc: Lời hứa chia đều và cuộc chiến pháp lý
Theo hồ sơ vụ án, vào chiều ngày 7/1/2021, ông Tân, chủ một cơ sở sản xuất bàn ghế inox tại huyện Long Hồ, tỉnh Vĩnh Long, đã mua một số tờ vé số và tặng cho các công nhân đang làm việc tại xưởng. Trước sự chứng kiến của nhiều người, ông Tân tuyên bố rằng nếu vé trúng thưởng, số tiền sẽ được chia đều cho tất cả công nhân có mặt trong ngày hôm đó.
Ngay trong chiều cùng ngày, khi dò kết quả xổ số, bà Dung phát hiện tờ vé số mình nhận được từ ông chủ đã trúng giải đặc biệt, với tổng giá trị lên đến 2 tỷ đồng. Sau khi trừ thuế thu nhập cá nhân 10%, số tiền thực lĩnh còn lại là 1,8 tỷ đồng. Tuy nhiên, thay vì giữ lời hứa, ông Tân đã cất tờ vé số vào túi áo và dặn bà Dung giữ im lặng, hứa hẹn sẽ chia tiền sau khi xưởng nghỉ Tết.
Thực tế, ông Tân chỉ phát quà Tết cho công nhân với tổng số tiền 183 triệu đồng, trong khi giữ lại hơn 1,6 tỷ đồng từ giải thưởng. Bà Dung cùng 17 công nhân khác đã khởi kiện, yêu cầu chia đều số tiền này, tương ứng mỗi người nhận 85 triệu đồng.
Quá trình xét xử: Từ sơ thẩm đến giám đốc thẩm
Tại phiên tòa sơ thẩm, TAND huyện Long Hồ chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện, buộc ông Tân chia tiền trúng thưởng nhưng xác định ông chỉ có quyền định đoạt một nửa tờ vé số. Theo đó, mỗi công nhân được nhận 42,5 triệu đồng. Tuy nhiên, cấp phúc thẩm đã chấp nhận toàn bộ yêu cầu, xác định ông Tân có quyền định đoạt 100% tờ vé số và không cần sự đồng ý của vợ, nên mỗi nguyên đơn được nhận 85 triệu đồng.
Vụ việc tiếp tục bị kháng nghị lên cấp giám đốc thẩm với lập luận rằng ông Tân chỉ có quyền với 50% giá trị tờ vé số, phần còn lại thuộc về vợ ông. Tháng 8/2023, TAND Cấp cao tại TP HCM đã xét xử và đưa ra phán quyết quan trọng.
Án lệ mới: Chồng có quyền tặng vé số không cần hỏi vợ
Tòa án giám đốc thẩm nhận định rằng, dù giao dịch giữa ông Tân và bà Dung là hợp đồng tặng cho tài sản hay hợp đồng gửi giữ, pháp luật cũng không bắt buộc phải lập thành văn bản. Việc giao kết bằng lời nói hoàn toàn hợp pháp và không vi phạm quy định về hình thức.
Hội đồng xét xử đã căn cứ vào các chứng cứ gián tiếp để làm rõ sự thật khách quan. Cụ thể, sau khi xảy ra sự kiện trúng thưởng, ông Tân đã có hành vi thay đổi vị trí camera tại xưởng, không trực tiếp đi lĩnh thưởng mà giao cho người khác, đồng thời có lời khai mâu thuẫn về địa điểm lĩnh thưởng. Bên cạnh đó, việc thưởng Tết cho công nhân cao hơn nhiều so với các năm trước và việc ông đồng ý trả thêm 200 triệu đồng tại phiên tòa sơ thẩm được đánh giá là "không bình thường".
Tòa án kết luận có đủ cơ sở xác định ông Tân đã tặng vé số cho công nhân và đặt điều kiện nếu trúng thưởng thì chia đều. Quan trọng hơn, tại thời điểm tặng, mệnh giá tờ vé số chỉ 10.000 đồng, là tài sản có giá trị nhỏ, không đáng kể so với chi tiêu hằng ngày. Do đó, ông Tân có quyền tự ý định đoạt mà không cần sự đồng ý của vợ.
Ý nghĩa pháp lý và tác động của án lệ
Án lệ này không chỉ giải quyết dứt điểm vụ tranh chấp cụ thể mà còn thiết lập một tiêu chuẩn pháp lý quan trọng cho các trường hợp tương tự trong tương lai. Cụ thể:
- Tờ vé số chưa mở thưởng được xác định là động sản không phải đăng ký quyền sở hữu.
- Việc tặng cho tài sản có giá trị nhỏ như vậy không cần sự đồng ý của người vợ hoặc chồng.
- Quyền lợi phát sinh từ tài sản đó (như trúng thưởng) sẽ thuộc về người được tặng cho, theo đúng ý chí của người tặng tại thời điểm giao dịch.
Án lệ là những lập luận, phán quyết trong bản án đã có hiệu lực pháp luật, được Hội đồng Thẩm phán TAND Tối cao lựa chọn và công bố để các tòa án nghiên cứu, áp dụng trong xét xử. Theo Nghị quyết 04/2019, khi xét xử, thẩm phán và hội thẩm phải nghiên cứu, áp dụng án lệ, đảm bảo những vụ việc có tình huống pháp lý tương tự được giải quyết như nhau.
Vụ án này đã mở ra một hướng dẫn rõ ràng cho các tranh chấp liên quan đến tặng cho tài sản nhỏ, khẳng định tính tự chủ trong các giao dịch dân sự thông thường, đồng thời bảo vệ quyền lợi của người được tặng trong những tình huống bất ngờ.
