Giai đoạn 2024 - 2025, thi hành án dân sự (THADS) đã đạt được những kết quả ấn tượng, với trên 1,2 triệu việc được thi hành xong và thu hồi gần 270.000 tỉ đồng cho Nhà nước, tổ chức và người dân. Đặc biệt, năm 2025 ghi nhận mức thu hồi tiền thi hành án cao nhất từ trước đến nay, vượt mốc 150.000 tỉ đồng. Trong cuộc trò chuyện với Báo Thanh Niên, ông Nguyễn Thắng Lợi, Cục trưởng Cục Quản lý THADS, Bộ Tư pháp, đã chia sẻ về những thành quả này và những thách thức trong quá trình chuyển đổi số, tinh gọn bộ máy.
Kỷ lục thu hồi tài sản trong các vụ án tham nhũng, kinh tế
Riêng các vụ án kinh tế, tham nhũng, trong 2 năm 2024 - 2025, hệ thống THADS đã thu hồi gần 50.000 tỉ đồng, đạt tỷ lệ thu hồi thuộc nhóm cao nhất từ trước đến nay. Kết quả này có ý nghĩa then chốt trong công cuộc phòng, chống tham nhũng, góp phần khơi thông nguồn lực tài chính cho phát triển kinh tế - xã hội. Ông Nguyễn Thắng Lợi nhấn mạnh: "Việc thu hồi triệt để tài sản tham nhũng chứng minh sự quyết liệt của các cơ quan chức năng, đồng thời thúc đẩy nền tư pháp nhân văn, khuyến khích các đối tượng lầm lỗi tự nguyện khắc phục hậu quả."
Áp lực từ tinh gọn bộ máy và khối lượng công việc tăng cao
Việc chuyển đổi sang mô hình cơ quan THADS một cấp gắn với chính quyền địa phương 2 cấp đặt ra nhiều thách thức. Áp lực lớn nhất là bài toán "nhân lực giảm, việc tăng". Khối lượng công việc ngày càng lớn với tính chất phức tạp, đặc biệt là các đại án kinh tế, tham nhũng hay tín dụng, ngân hàng có giá trị thi hành án khổng lồ. Điều này đòi hỏi mỗi chấp hành viên phải có trình độ chuyên môn cao, bản lĩnh vững vàng, dẫn đến tình trạng quá tải cục bộ. Bên cạnh đó, nhiều nhiệm vụ được chuyển giao cho cấp xã, nhưng các đơn vị này đang trong quá trình kiện toàn, nguồn lực có hạn, ảnh hưởng đến việc phối hợp xác minh điều kiện thi hành án hay tổ chức cưỡng chế.
Giải pháp: Hoàn thiện thể chế, ứng dụng công nghệ và nâng cao nhân lực
Để vượt qua thử thách, ngành THADS đã tập trung vào ba mũi nhọn chính. Thứ nhất là hoàn thiện thể chế, pháp luật, với việc xây dựng luật THADS năm 2025 cùng các nghị định, thông tư hướng dẫn nhằm gỡ bỏ những "điểm nghẽn" trong xử lý tài sản hay phối hợp liên ngành. Thứ hai là ứng dụng công nghệ thông tin, triển khai nền tảng số THADS trên cả nước, chuyển toàn bộ quy trình tổ chức thi hành án sang môi trường điện tử. Thứ ba là nâng cao chất lượng nguồn nhân lực thông qua kiện toàn đội ngũ lãnh đạo, tuyển dụng chấp hành viên giỏi và chuẩn hóa quy trình nội bộ theo nguyên tắc "rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm".
Chuyển đổi số là nhiệm vụ 'sống còn'
Ông Nguyễn Thắng Lợi khẳng định: "Chuyển đổi số chính là nhiệm vụ 'sống còn' của THADS. Với bối cảnh 'người ít đi mà việc tăng thêm', nếu không chuyển đổi số thì rất khó đáp ứng yêu cầu quản lý hiện đại và kỳ vọng của người dân, doanh nghiệp." Toàn bộ quy trình từ thụ lý vụ việc, ra quyết định thi hành án, thông báo cho đương sự, đến theo dõi tiến độ giải quyết đều được thực hiện và giám sát trên môi trường điện tử. Mọi tiến độ giải quyết án, tiền, tài sản thu hồi trên cả nước đều hiển thị theo thời gian thực, giúp lãnh đạo quản trị bằng dữ liệu, nâng cao hiệu quả chỉ đạo, điều hành.
Nền tảng số THADS: Kết quả sau 5 tháng vận hành
Sau hơn 5 tháng vận hành, nền tảng số THADS đã quản lý gần 1 triệu hồ sơ thi hành án và hàng chục nghìn đơn thư khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh. Nền tảng này tạo ra môi trường số toàn trình, giúp người dân thực hiện thủ tục trực tuyến, giảm thời gian và chi phí đi lại, dễ dàng theo dõi tiến độ giải quyết hồ sơ. Đối với công tác quản lý, nền tảng giúp chuẩn hóa quy trình xử lý công việc, bảo đảm tính công khai, minh bạch và khả năng kiểm soát chặt chẽ, rút ngắn thời gian xử lý, tiết kiệm chi phí tổ chức thi hành án. Điển hình là tích hợp thông báo qua VNeID và gửi quyết định, văn bản liên thông với hệ thống quản lý.
