Ngày 13/7/2026, Chính phủ chính thức ban hành Nghị định số 281/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung nhiều điều của Nghị định 123/2024/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai. Văn bản này có hiệu lực từ ngày 31/8/2026, mang đến những thay đổi mang tính bước ngoặt về thẩm quyền xử lý và mức phạt.
Nâng trần phạt tiền cấp xã lên 250 triệu đồng
Theo Điều 30 Nghị định 123/2024/NĐ-CP được sửa đổi bởi Điều 6 Nghị định 281/2026/NĐ-CP, Chủ tịch UBND cấp xã được phép quyết định mức phạt tối đa đối với cá nhân vi phạm tăng từ 5 triệu đồng lên 250 triệu đồng - gấp 50 lần so với quy định trước đây. Bên cạnh đó, cấp xã còn có quyền phạt cảnh cáo, đình chỉ hoạt động dịch vụ tư vấn đến 3 tháng và áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả.
Bãi bỏ thẩm quyền xử phạt cấp huyện
Một điểm đáng chú ý khác là Nghị định 281/2026/NĐ-CP chính thức bãi bỏ khoản 2 Điều 30 Nghị định 123/2024/NĐ-CP, đồng nghĩa với việc xóa bỏ hoàn toàn thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai của Chủ tịch UBND cấp huyện. Theo đó, mọi vụ việc vi phạm đất đai trên địa bàn huyện sẽ do cấp xã hoặc cấp tỉnh xử lý tùy theo mức độ.
Mức phạt đối với tổ chức gấp đôi cá nhân
Khoản 4 Điều 5 Nghị định 123/2024/NĐ-CP quy định rõ: hạn mức phạt tiền theo thẩm quyền nêu trên áp dụng cho hành vi vi phạm của cá nhân. Đối với tổ chức vi phạm, mức phạt sẽ gấp 2 lần so với cá nhân, tức tối đa lên đến 500 triệu đồng đối với thẩm quyền cấp xã. Điều này nhằm tăng tính răn đe với các doanh nghiệp, tổ chức kinh tế.
Nguyên tắc xử phạt với tài sản chung vợ chồng và đặc khu
Nghị định 281/2026/NĐ-CP bổ sung Điều 3a vào Nghị định 123/2024/NĐ-CP, làm rõ hai nguyên tắc xử lý hành chính quan trọng. Thứ nhất, đối với đất thuộc quyền sử dụng chung của vợ và chồng, việc xử phạt được tính như đối với một cá nhân, không tách riêng hai chủ thể. Thứ hai, tại các đơn vị hành chính đặc khu được công nhận loại đô thị, việc xử phạt căn cứ theo chức năng tương đương: nếu thực hiện nhiệm vụ của chính quyền cấp phường thì áp dụng khung phạt như phường; nếu tương ứng cấp xã thì áp dụng mức phạt của xã.
Ngoại lệ không bị phạt tiền khi chậm đăng ký biến động đất đai
Khoản 2 Điều 16 Nghị định 123/2024/NĐ-CP (sửa đổi bởi Điều 4 Nghị định 281/2026/NĐ-CP) quy định xử phạt từ 2.000.000 đến 3.000.000 đồng đối với hành vi không đăng ký biến động đất đai. Tuy nhiên, kể từ 31/8/2026, các trường hợp nhận quyền sử dụng đất để thực hiện dự án đầu tư thông qua hình thức thỏa thuận theo Điều 127 Luật Đất đai 2024 sẽ không bị phạt tiền về lỗi chậm đăng ký biến động.
Bốn biện pháp khắc phục hậu quả mới
Khoản 2 Điều 2 Nghị định 281/2026/NĐ-CP tái cấu trúc danh mục các biện pháp khắc phục hậu quả tại khoản 3 Điều 4 Nghị định 123/2024/NĐ-CP, bổ sung 4 biện pháp bắt buộc: (1) Buộc khôi phục lại hiện trạng ban đầu của đất trước thời điểm vi phạm; (2) Buộc khôi phục lại trạng thái ban đầu của mốc địa giới đơn vị hành chính; (3) Buộc thực hiện lại các thủ tục hành chính về đất đai đúng quy định; (4) Buộc nộp lại toàn bộ giấy tờ giả đã sử dụng hoặc hồ sơ bị tẩy xóa, sửa chữa. Đồng thời, Nghị định mới bãi bỏ biện pháp “buộc thực hiện thủ tục để được phê duyệt dự án chăn nuôi tập trung có quy mô lớn” từng áp dụng trước đây.
Theo phunumoi.net.vn
