Trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ, các nhà hát tại Việt Nam đã nỗ lực đưa các tác phẩm lên nền tảng trực tuyến. Tuy nhiên, theo khảo sát của Cục Nghệ thuật Biểu diễn, có tới 90% nhà hát gặp khó khăn về tài chính và nhân lực, khiến việc số hóa chỉ dừng lại ở những bước đi tự phát.
Thực trạng số hóa tại các nhà hát
Khảo sát từ 50 nhà hát trên cả nước cho thấy, chỉ 30% đơn vị có nền tảng phát trực tuyến riêng hoặc hợp tác với các ứng dụng xem phim. Số còn lại chỉ thỉnh thoảng livestream các buổi diễn qua Facebook, YouTube với chất lượng hình ảnh, âm thanh hạn chế. "Chúng tôi phải tự bỏ tiền túi để thuê thiết bị quay, dựng video, nhưng chất lượng không thể bằng các sản phẩm chuyên nghiệp," ông Nguyễn Văn A, Giám đốc Nhà hát Chèo Việt Nam, chia sẻ.
Khó khăn về hạ tầng và nhân lực
Nguyên nhân chính đến từ thiếu hụt hạ tầng công nghệ và đội ngũ nhân sự am hiểu kỹ thuật số. Nhiều nhà hát không có máy quay chuyên dụng, phần mềm dựng phim hay kỹ thuật viên âm thanh. "Chúng tôi phải nhờ sinh viên tình nguyện hỗ trợ, nhưng kiến thức không đồng đều, dẫn đến sản phẩm không đạt chuẩn," bà Trần Thị B, Phó Giám đốc Nhà hát Kịch Việt Nam, cho biết. Chi phí thuê dịch vụ chuyên nghiệp có thể lên tới 50 triệu đồng mỗi vở diễn, vượt quá khả năng của nhiều đơn vị.
Cần chính sách hỗ trợ từ nhà nước
Các chuyên gia cho rằng, nỗ lực tự thân của nhà hát là chưa đủ. Cần có gói hỗ trợ tài chính từ ngân sách, ưu đãi thuế cho các đơn vị số hóa, và chương trình đào tạo nhân lực bài bản. "Nếu không có chính sách đồng bộ, các nhà hát sẽ khó tồn tại trong kỷ nguyên số," TS. Lê Văn C, chuyên gia văn hóa, nhấn mạnh. Cục Nghệ thuật Biểu diễn đã đề xuất Bộ Văn hóa xây dựng kế hoạch hỗ trợ, nhưng chưa có tiến triển rõ rệt.
Tác động đến khán giả và tương lai nghệ thuật
Việc số hóa không chỉ giúp bảo tồn tác phẩm mà còn mở rộng đối tượng khán giả, đặc biệt là giới trẻ. Tuy nhiên, nếu không được đầu tư đúng mức, chất lượng sản phẩm kém sẽ làm giảm uy tín nghệ thuật truyền thống. "Chúng ta cần nhìn nhận số hóa như một cuộc cách mạng, không chỉ là công cụ tạm thời," ông Nguyễn Văn A kết luận.
