Dự án nâng cấp, mở rộng khu neo đậu tránh trú bão kết hợp cảng cá Tịnh Hòa tại tỉnh Quảng Ngãi đang đối mặt với nhiều khó khăn về mặt bằng, khiến tiến độ thi công bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Dự án được khởi công vào năm 2024, dự kiến hoàn thành vào năm 2027, với thời gian thực hiện hợp đồng 36 tháng từ ngày 15 tháng 12 năm 2023 đến ngày 15 tháng 12 năm 2026.
Tổng mức đầu tư và tình hình giải phóng mặt bằng
Theo hồ sơ dự án, tổng mức đầu tư đã được điều chỉnh lên 505 tỉ đồng, trong đó vốn ngân sách Trung ương là 400 tỉ đồng và ngân sách tỉnh Quảng Ngãi là 105 tỉ đồng. Dự án có tổng diện tích khoảng 41 ha, nhưng đến nay công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng mới chỉ hoàn thành khoảng một nửa.
Cụ thể, ba phương án bồi thường đã được phê duyệt với 61 hộ dân và một tổ chức, tổng diện tích hơn 20 ha, kinh phí hơn 58 tỉ đồng. Trong đó, đã chi trả cho 57 hộ và một tổ chức, bàn giao mặt bằng hơn 20 ha. Tuy nhiên, vẫn còn bốn hộ dân chưa nhận tiền do khiếu nại liên quan đến đơn giá, khối lượng bồi thường hoặc chính sách hỗ trợ. Đáng chú ý, ba phương án còn lại với diện tích khoảng 21 ha vẫn chưa thể phê duyệt, trở thành nút thắt lớn nhất của dự án.
Khó khăn trong kiểm kê và xác nhận hồ sơ
Theo Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh Quảng Ngãi, công tác kiểm kê và khảo sát bổ sung đang được triển khai nhưng gặp nhiều khó khăn. Trong đợt kiểm kê bổ sung đầu tiên, chỉ có 44 trên tổng số 67 hộ dân ký xác nhận hồ sơ, còn lại 23 hộ chưa thống nhất do vắng mặt, vướng thủ tục thừa kế hoặc chưa đồng thuận về cơ chế bồi thường.
Ở các phương án tiếp theo, nhiều hộ dân không đồng ý với phương án bồi thường vì cho rằng chưa được hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp hoặc chưa phù hợp với thực tế sử dụng đất. Ngoài ra, một số khu vực đất chưa có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, hoặc liên quan đến tranh chấp, thừa kế cũng khiến việc hoàn thiện hồ sơ pháp lý kéo dài.
Vấn đề hồ nuôi trồng thủy sản
Một khó khăn khác là các hồ nuôi trồng thủy sản trong vùng dự án được hình thành từ hơn 30 năm trước, hồ sơ lưu trữ không còn đầy đủ, gây phức tạp trong việc xác định khối lượng và giá trị bồi thường. Điều này làm chậm trễ quá trình giải phóng mặt bằng.
Thay đổi chính sách bồi thường và tác động
Đáng lưu ý, cơ chế và chính sách bồi thường có nhiều thay đổi theo hướng tăng đơn giá, khiến chi phí giải phóng mặt bằng đội lên từ 60 tỉ đồng lên 105 tỉ đồng. Việc điều chỉnh này phải trình Bộ Nông nghiệp và Môi trường phê duyệt, làm kéo dài thêm thời gian thực hiện.
Ảnh hưởng đến tiến độ dự án
Ngày 23 tháng 4, trao đổi với phóng viên, ông Nguyễn Văn Tường, phụ trách giám sát công trình thuộc Ban Quản lý dự án nâng cấp, mở rộng khu neo đậu tránh trú bão kết hợp cảng cá Tịnh Hòa, cho biết hiện dự án mới đạt khoảng 50% khối lượng thi công. Ông Tường nhấn mạnh: "Vướng mắc mặt bằng ảnh hưởng trực tiếp đến 50% tiến độ dự án. Các nhà thầu đang tập trung thi công phần đã có mặt bằng và dự kiến hoàn thành vào khoảng tháng 6. Tuy nhiên, phần còn lại vẫn đang đứng bánh do chưa giải phóng xong mặt bằng."
Theo ông Tường, việc chậm bàn giao mặt bằng trong bối cảnh mùa mưa sắp đến sẽ gây thêm nhiều khó khăn trong việc bố trí máy móc, thiết bị, đặc biệt là các hạng mục thi công dưới nước.
Góc nhìn từ nhà thầu
Ở góc độ nhà thầu, ông Nguyễn Anh, Phó chỉ huy trưởng công trình Công ty Xây lắp Phước Thành, cho biết đơn vị đã thi công đạt khoảng 49% khối lượng. Các hạng mục chính như nạo vét, kè K1, K2, K3 đang được triển khai theo phương châm "có mặt bằng đến đâu làm đến đó". Ông Anh nhận định: "Thi công trong môi trường sông nước phụ thuộc nhiều vào thủy triều. Khi triều cường dâng cao, việc thi công gặp rất nhiều trở ngại, đặc biệt là các hạng mục kè. Nếu không sớm có mặt bằng, nguy cơ chậm tiến độ là rất rõ."
Kỳ vọng và thách thức
Dự án cảng cá Tịnh Hòa được kỳ vọng sẽ nâng cao năng lực neo đậu tàu thuyền, đảm bảo an toàn cho ngư dân trong mùa mưa bão, đồng thời thúc đẩy phát triển kinh tế biển của địa phương. Tuy nhiên, khi bài toán mặt bằng chưa được giải quyết dứt điểm, mục tiêu hoàn thành và đưa công trình vào khai thác đúng kế hoạch vào cuối năm 2026 vẫn còn nhiều thách thức.
Các đơn vị thi công đang nỗ lực để sớm về đích, với máy cạp lớn trên sà lan nạo vét luồng lạch, và sử dụng bao tải kè để không cho chất thải nạo vét tràn ra ngoài. Tuy nhiên, phần mặt nước trước cảng neo đậu vẫn còn vướng mặt bằng, ảnh hưởng lớn đến công tác thi công và tiến độ dự án.
