Vụ kiện đình đám: Chủ nhà hủy hợp đồng vì giá đất tăng, tòa phán bồi thường 1,8 tỷ đồng
Một vụ tranh chấp bất động sản gây xôn xao tại Quảng Châu, Trung Quốc, khi chủ nhà đột ngột hủy hợp đồng mua bán sau khi giá đất tăng mạnh. Tòa án đã ra phán quyết buộc bên bán phải bồi thường số tiền lên tới 1,8 tỷ đồng cho người mua, làm nổi bật các quy định pháp lý về hợp đồng trong bối cảnh thị trường biến động.
Thỏa thuận mua bán bị phá vỡ bất ngờ
Vào tháng 4 năm 2016, anh Lý, một cư dân tại Quảng Châu, đã ký hợp đồng mua bán nhà cùng phụ lục với chủ nhà họ Viên thông qua một công ty môi giới bất động sản. Căn nhà nằm trên đại lộ Hưng Nam, quận Phiên Ngưng, được định giá 2,45 triệu NDT, tương đương hơn 9 tỷ đồng. Theo thỏa thuận, phương thức thanh toán bao gồm ba phần: tiền đặt cọc 100.000 NDT (khoảng 380 triệu đồng), đợt thanh toán đầu tiên 640.000 NDT (khoảng 2,4 tỷ đồng) để hỗ trợ ông Viên trả nợ ngân hàng, và phần còn lại 1,71 triệu NDT (khoảng 6,3 tỷ đồng) sẽ được vay ngân hàng.
Ngày 4 tháng 8 năm 2016, anh Lý đã chuyển khoản 640.000 NDT vào tài khoản vay ngân hàng của ông Viên, thực hiện đúng nghĩa vụ thanh toán đợt một. Tuy nhiên, chỉ một ngày sau, ông Viên bất ngờ thông báo rằng số tiền phải trả trước là 1,04 triệu NDT (khoảng 3,9 tỷ đồng), cao hơn nhiều so với mức đã thỏa thuận. Ông này còn cáo buộc anh Lý vi phạm hợp đồng do không thanh toán đủ.
Đến ngày 6 tháng 8, khi chưa có bất kỳ thông báo chính thức nào, ông Viên tự ý hoàn trả 640.000 NDT cho anh Lý và tuyên bố từ chối tiếp tục thực hiện hợp đồng mua bán. Anh Lý cho rằng động thái này xuất phát từ việc giá nhà đất trong khu vực tăng mạnh, khiến ông Viên cảm thấy bị thiệt và muốn hủy giao dịch.
Diễn biến pháp lý và lập luận trái chiều
Anh Lý đã khởi kiện ra tòa, yêu cầu ông Viên chịu trách nhiệm vi phạm hợp đồng và bồi thường 490.000 NDT, tương đương 20% giá trị giao dịch, theo điều khoản trách nhiệm vi phạm trong hợp đồng. Trong phiên tòa sơ thẩm, ông Viên biện hộ rằng anh Lý phải trả trước 1,04 triệu NDT thay vì 640.000 NDT, và việc không thanh toán đủ đã cấu thành vi phạm nghĩa vụ cơ bản, là căn cứ để hủy hợp đồng.
Tuy nhiên, tại phiên phúc thẩm ở Tòa án trung cấp Quảng Châu, ông Viên lại đưa ra lý do khác, cho rằng căn nhà là tài sản chung của vợ chồng nên ông không có quyền đơn phương bán khi chưa có sự đồng ý của vợ, do đó hợp đồng mua bán không hợp pháp. Sự thay đổi liên tục trong lời khai của bị đơn đã khiến tòa án nghi ngờ tính xác thực của các lập luận này.
Phán quyết công bằng từ tòa án
Tòa án quận Phiên Ngưng, Quảng Châu, đã xem xét kỹ lưỡng và nhận định rằng các lý do ông Viên đưa ra đều thiếu cơ sở pháp lý vững chắc. Việc viện dẫn lý do "không có quyền định đoạt" sau khi đã ký hợp đồng và nhận tiền đặt cọc không được chấp nhận. Tòa xác định anh Lý đã thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính, bao gồm tiền đặt cọc, thanh toán đợt một và khoản vay ngân hàng, tổng cộng đúng bằng giá trị căn nhà 2,45 triệu NDT.
Hành vi đơn phương từ chối giao dịch, hoàn trả tiền và đòi lại nhà của ông Viên đã khiến hợp đồng không thể tiếp tục thực hiện, và tòa án kết luận đây là hành vi vi phạm hợp đồng mua bán nhà. Do đó, ông Viên bị buộc phải bồi thường cho anh Lý số tiền 490.000 NDT, tương đương khoảng 1,8 tỷ đồng, theo đúng điều khoản đã thỏa thuận.
Bài học pháp lý từ vụ việc
Thẩm phán xử lý vụ án cho biết, thời gian gần đây, tòa án đã tiếp nhận nhiều vụ tranh chấp tương tự, nơi chủ nhà tìm cách hủy hợp đồng khi giá nhà đất tăng nhanh, vì cho rằng mình bán "hớ". Tuy nhiên, theo Luật Hợp đồng của Trung Quốc, việc đơn phương từ chối thực hiện hợp đồng do biến động giá thị trường được xem là hành vi vi phạm nghĩa vụ dân sự.
Luật quy định rằng bên vi phạm phải chịu một trong ba hậu quả: tiếp tục thực hiện hợp đồng, áp dụng biện pháp khắc phục hoặc bồi thường thiệt hại. Quyền lựa chọn thuộc về bên bị vi phạm, trong trường hợp này là người mua, có thể yêu cầu bồi thường hoặc buộc bên bán hoàn tất giao dịch và thanh toán các chi phí liên quan. Vụ án này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tuân thủ hợp đồng và bảo vệ quyền lợi của các bên trong giao dịch bất động sản, đặc biệt trong bối cảnh thị trường nhiều biến động.
