Xuất nhập khẩu Việt Nam tăng mạnh 24,5% trong 3 tháng rưỡi đầu năm
Theo số liệu sơ bộ từ Cục Hải quan (Bộ Tài chính) công bố ngày 21.4, tổng trị giá xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam từ đầu năm đến hết ngày 15.4 đạt 297,06 tỉ USD, tăng 24,5% so với cùng kỳ năm 2025, tương ứng với mức tăng 58,47 tỉ USD. Trong đó, xuất khẩu đạt 144,58 tỉ USD, tăng 20,3%, trong khi nhập khẩu đạt 152,48 tỉ USD, tăng 28,8%. Từ ngày 1 đến 15.4, Việt Nam ghi nhận nhập siêu 4,25 tỉ USD, nâng tổng mức nhập siêu từ đầu năm lên 7,9 tỉ USD.
Nhập siêu 7,9 tỉ USD: Tín hiệu tích cực hay đáng lo ngại?
Chuyên gia kinh tế Lê Bá Chí Nhân phân tích rằng, mặc dù con số nhập siêu 7,9 tỉ USD có thể khiến nhiều người lo lắng, nhưng dưới góc nhìn vĩ mô, đây không phải là một bức tranh xấu. Thay vào đó, nó phản ánh sự vận động mạnh mẽ của nền sản xuất trong nước. Ông Nhân giải thích: "Nguyên nhân cốt lõi của nhập siêu nằm ở cấu trúc nhập khẩu. Phần lớn kim ngạch nhập khẩu gia tăng thuộc nhóm tư liệu sản xuất như máy móc, thiết bị, linh kiện điện tử, nguyên phụ liệu dệt may, da giày, hóa chất và sắt thép. Đây đều là đầu vào cho sản xuất và xuất khẩu trong các quý tiếp theo. Nói cách khác, nền kinh tế đang mua nguyên liệu để chuẩn bị cho một chu kỳ xuất khẩu lớn hơn phía sau."
Ngoài ra, dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) tiếp tục mở rộng sản xuất tại Việt Nam, đặc biệt trong các lĩnh vực điện tử, bán dẫn và thiết bị công nghệ cao. Các doanh nghiệp FDI thường có đặc điểm nhập khẩu lớn vào đầu năm để lắp đặt dây chuyền và dự trữ linh kiện, điều này làm cán cân thương mại nghiêng về nhập khẩu trong ngắn hạn nhưng lại là tiền đề cho kim ngạch xuất khẩu tăng mạnh về sau. Quan trọng hơn, mức nhập siêu 7,9 tỉ USD chỉ chiếm tỷ lệ rất nhỏ trên tổng kim ngạch hơn 297 tỉ USD, hoàn toàn trong ngưỡng an toàn của cán cân thanh toán quốc gia.
Triển vọng xuất khẩu và thách thức phía trước
TS Vũ Thị Kim Oanh, giảng viên cấp cao ngành kinh doanh quốc tế tại Đại học RMIT Việt Nam, cũng đồng tình rằng việc nhập siêu hiện tại chưa đáng lo ngại. Tuy nhiên, bà cảnh báo nếu tình trạng này kéo dài sang các quý sau hoặc có sự thay đổi trong cấu trúc nhập khẩu, chẳng hạn như tăng nhập khẩu nhóm tiêu dùng không thiết yếu do chi phí logistics hay giá nhiên liệu tăng, thì cần phải lưu ý.
Bà Oanh nhận định, xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam trong thời gian tới sẽ phải đối mặt với nhiều khó khăn. Không phải doanh nghiệp xuất khẩu nào cũng có thể đương đầu với cú sốc gia tăng chi phí trong bối cảnh biến động thương mại và xung đột địa chính trị. "Chi phí nhập khẩu đầu vào tăng, rõ ràng nhất là năng lượng, logistics và nguyên vật liệu, trong khi cơ cấu nhập khẩu của chúng ta phần lớn là tư liệu sản xuất. Hậu quả cho doanh nghiệp là biên độ lợi nhuận thu hẹp", bà Oanh nói.
Vị chuyên gia này dự báo, trong năm 2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam vẫn sẽ tăng, nhưng xuất siêu có thể khiêm tốn hơn so với năm 2025. Ông Nhân bổ sung thêm rằng, bối cảnh quốc tế năm 2026 sẽ thay đổi nhanh và phức tạp hơn, với dư địa tăng trưởng kim ngạch tuyệt đối vẫn còn khá lớn. Dòng dịch chuyển đầu tư, đặc biệt trong các ngành điện tử, thiết bị công nghệ cao và năng lượng tái tạo, tiếp tục chọn Việt Nam làm cứ điểm sản xuất quan trọng trong chuỗi cung ứng khu vực, tạo nền tảng để xuất khẩu tăng mạnh vào các thị trường lớn như Mỹ và EU.
Chất lượng tăng trưởng thương mại là chìa khóa
Tuy nhiên, ông Nhân nhấn mạnh rằng năm 2026 không còn là giai đoạn tăng trưởng theo quán tính. Các thị trường nhập khẩu đang áp dụng dày đặc các tiêu chuẩn xanh, truy xuất nguồn gốc, trách nhiệm môi trường và lao động. Nếu doanh nghiệp Việt Nam không chuyển đổi kịp, tốc độ tăng xuất khẩu có thể chậm lại, dù năng lực sản xuất vẫn tăng. "Kỳ tích năm 2026, nếu có, sẽ không chỉ được đo bằng con số tổng kim ngạch, mà bằng chất lượng tăng trưởng thương mại: tỷ lệ nội địa hóa cao hơn, giá trị gia tăng lớn hơn và ít phụ thuộc vào đầu vào nhập khẩu hơn. Nếu làm được điều này, Việt Nam hoàn toàn có thể vừa duy trì đà tăng kim ngạch, vừa nối dài chuỗi xuất siêu một cách bền vững", ông Nhân khẳng định.
Năm 2025, tổng trị giá xuất nhập khẩu của Việt Nam lần đầu tiên vượt mốc 900 tỉ USD, với xuất siêu hơn 21 tỉ USD. Tính đến năm 2025, Việt Nam đã liên tục xuất siêu trong 10 năm, cho thấy sức mạnh và tiềm năng của nền kinh tế trong bối cảnh toàn cầu hóa.
