Cục Xuất nhập khẩu cảnh báo tác động từ xung đột Mỹ - Israel - Iran tới doanh nghiệp Việt
Mới đây, Cục Xuất nhập khẩu đã đưa ra loạt khuyến nghị quan trọng nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực từ xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran tại khu vực Trung Đông. Các khuyến nghị này hướng tới các hiệp hội ngành hàng xuất nhập khẩu và lĩnh vực logistics, trong bối cảnh căng thẳng leo thang đe dọa hoạt động thương mại toàn cầu.
Diễn biến căng thẳng và tác động trực tiếp
Theo thông tin từ Cục Xuất nhập khẩu, từ ngày 28/2, Mỹ và Israel đã tiến hành cuộc không kích quân sự quy mô lớn nhằm vào Iran, đánh dấu bước leo thang nghiêm trọng trong căng thẳng khu vực. Trong vòng 24-48 giờ sau đó, các bên đều lên tiếng chuẩn bị cho kịch bản chiến tranh kéo dài nhiều ngày, tạo ra môi trường rủi ro cao cho hoạt động vận tải và chuỗi cung ứng.
Đáng chú ý, các đợt tấn công và phản công đã gây bất ổn nghiêm trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến giao thương quốc tế. Dự báo cho thấy giá cả mặt hàng tiêu dùng, nhiên liệu và dầu thế giới sẽ biến động theo chiều hướng gia tăng, tác động tiêu cực gián tiếp và đa chiều đến sản xuất, xuất nhập khẩu của Việt Nam.
Thách thức lớn cho ngành logistics
Đối với lĩnh vực logistics, giá nhiên liệu tăng đang đẩy chi phí vận tải biển và hàng không leo thang, đồng thời ảnh hưởng trực tiếp đến các tuyến vận chuyển hàng hóa tới khu vực vùng Vịnh. Tại Trung Đông, nhiều quốc gia đã hạn chế hoặc đóng cửa không phận do lo ngại an ninh, khiến các chuyến bay chở hàng buộc phải chuyển hướng, kéo dài thời gian và gia tăng chi phí.
Hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz gần như bị đình trệ sau các cuộc không kích, với Iran cảnh báo nguy cơ mất an toàn cho tàu thuyền. Nhiều hãng tàu phải tránh vùng chiến sự hoặc thay đổi lộ trình, dẫn đến hành trình kéo dài và chi phí nhiên liệu tăng đáng kể.
Khuyến nghị cụ thể từ Cục Xuất nhập khẩu
Trước tình hình trên, Cục Xuất nhập khẩu đề nghị các hiệp hội và doanh nghiệp theo dõi sát diễn biến thị trường, thường xuyên trao đổi với cơ quan quản lý nhà nước để cập nhật thông tin. Doanh nghiệp cần chủ động xây dựng kế hoạch sản xuất, phương án xuất nhập khẩu và vận tải, hạn chế nguy cơ ùn tắc và giảm thiểu tác động từ căng thẳng.
Đa dạng hóa nguồn cung và thị trường: Cục khuyến nghị doanh nghiệp đa dạng nguồn cung ứng hàng hóa và tìm kiếm thị trường thay thế có nguồn cầu tương tự, nhằm giảm thiểu ảnh hưởng khi xuất khẩu sang Israel, Iran và Trung Đông gặp khó khăn.
Chú trọng điều khoản hợp đồng: Trong đàm phán và ký kết hợp đồng, doanh nghiệp cần quan tâm đến điều khoản logistics, vận chuyển, giao hàng và bảo hiểm. Hợp đồng cần quy định rõ về tình huống bất khả kháng, trách nhiệm bồi thường và cơ chế phân chia chi phí khi phát sinh sự cố.
Mua bảo hiểm đầy đủ: Doanh nghiệp nên mua bảo hiểm đầy đủ cho hàng hóa để phòng ngừa rủi ro và giảm thiểu tổn thất trong trường hợp sự cố tại thị trường nhập khẩu.
Phối hợp thông tin và xây dựng kế hoạch: Doanh nghiệp cần phân tích, trao đổi thông tin với các bộ, ngành về số liệu xuất nhập khẩu, biến động địa chính trị và tình hình vận tải để thống nhất phương án ứng phó. Đồng thời, xây dựng kế hoạch phòng ngừa, thích ứng nhằm giảm thiểu rủi ro từ thương mại và vận chuyển quốc tế.
Tìm kiếm cơ hội mới: Thường xuyên trao đổi với Cục Xuất nhập khẩu, Cục Xúc tiến thương mại và các Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài để tìm kiếm đơn hàng và thị trường mới có tiềm năng, từ đó có phương án thay thế hoặc ưu tiên khai thác.
Ngành thủy sản Việt Nam đối mặt rủi ro lớn
Xuất khẩu thủy sản là một trong những ngành hàng thế mạnh của Việt Nam, với kim ngạch dự kiến đạt gần 11,3 tỷ USD vào năm 2025. Theo bà Lệ Hằng, Phó Tổng thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam, chiến sự leo thang tại Trung Đông chắc chắn sẽ ảnh hưởng đến các doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản trong nước.
Trung Đông mỗi năm mang lại kim ngạch xuất khẩu cho Việt Nam khoảng 250–300 triệu USD. Khi xung đột bùng phát, hoạt động xuất khẩu sang khu vực này có nguy cơ bị gián đoạn. Giá xăng dầu biến động kéo theo chi phí kinh doanh tăng, trong khi vận tải qua eo biển Hormuz có nguy cơ ách tắc, buộc doanh nghiệp chuyển hướng sang tuyến thay thế và phát sinh thêm chi phí logistics.
Bà Hằng nhận định, so với cuộc xung đột trước đây tại Israel, tình hình hiện nay nghiêm trọng hơn, khiến ngành thủy sản có thể chịu ảnh hưởng đáng kể. Điều này đặt ra thách thức lớn cho việc duy trì thế mạnh xuất khẩu trị giá 11 tỷ USD của Việt Nam.
Như vậy, việc chủ động ứng phó không chỉ giúp giảm thiểu tác động tiêu cực mà còn nâng cao tính linh hoạt và khả năng chống chịu của doanh nghiệp Việt Nam trước biến động kinh doanh quốc tế, đặc biệt trong bối cảnh phát sinh sự cố ngoài dự kiến.
