Xung đột Trung Đông gây gián đoạn logistics, Hải quan Việt Nam vào cuộc hỗ trợ doanh nghiệp
Theo thông tin từ Cục Hải quan, tình hình xung đột quân sự diễn ra gần đây tại khu vực Trung Đông đã tạo ra những tác động đáng kể đến hoạt động vận tải và logistics trên phạm vi quốc tế. Đặc biệt, các tuyến đường vận chuyển hàng hóa then chốt kết nối thương mại giữa châu Á, châu Âu, Trung Đông và châu Phi đang chịu ảnh hưởng nặng nề. Tình trạng này tác động trực tiếp và ngay lập tức đến hoạt động xuất nhập khẩu của nhiều doanh nghiệp Việt Nam, nhất là những đơn vị có giao dịch với các quốc gia trong vùng xung đột hoặc bắt buộc phải vận chuyển hàng hóa đi qua khu vực bất ổn này.
Hải quan chỉ đạo ưu tiên xử lý thủ tục, tạo điều kiện thuận lợi
Trước tình hình phức tạp trên, Cục Hải quan đã có văn bản yêu cầu khẩn cấp đối với các chi cục hải quan khu vực. Cụ thể, các đơn vị này cần chỉ đạo các đơn vị hải quan cửa khẩu và ngoài cửa khẩu phải ưu tiên cao nhất trong việc xử lý thủ tục hải quan. Mục tiêu là nhằm tạo điều kiện thuận lợi tối đa cho doanh nghiệp Việt Nam trong hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa với các nước thuộc khu vực Trung Đông đang có xung đột hoặc bắt buộc phải vận chuyển qua đây.
Hướng dẫn chi tiết các tình huống cụ thể cho doanh nghiệp
Đối với hàng hóa xuất khẩu chưa thực hiện: Trường hợp hàng hóa đã đăng ký tờ khai hải quan xuất khẩu đến các nước Trung Đông có xung đột hoặc phải đi qua khu vực này, nhưng chưa thực sự xuất khẩu (tờ khai đã hoàn thành hoặc chưa hoàn thành thủ tục, hàng hóa chưa vào khu vực giám sát hải quan hoặc đã vào nhưng chưa xếp lên phương tiện vận tải xuất cảnh), doanh nghiệp hoàn toàn có thể đề nghị hủy tờ khai hải quan xuất khẩu để đưa hàng trở lại thị trường nội địa. Các chi cục hải quan khu vực sẽ hướng dẫn doanh nghiệp thực hiện thủ tục hủy tờ khai theo đúng quy định tại Điều 22 Thông tư số 38/2015/TT-BTC, đã được sửa đổi, bổ sung bởi khoản 11 Điều 1 Thông tư số 39/2018/TT-BTC và khoản 10 Điều 1 Thông tư số 121/2025/TT-BTC.
Đối với hàng hóa đã tập kết tại cảng: Nếu hàng hóa đã được tập kết tại cảng biển, cảng hàng không hoặc cửa khẩu để chờ xuất cảnh nhưng không thể tiếp tục tiến hành thủ tục xuất khẩu do ảnh hưởng từ xung đột, cơ quan Hải quan cam kết sẽ tạo mọi điều kiện thuận lợi. Doanh nghiệp có thể được hỗ trợ để đưa hàng hóa trở lại nội địa hoặc chuyển vào lưu giữ, bảo quản tại kho ngoại quan hoặc kho hàng hóa tại cửa khẩu. Ưu tiên đặc biệt sẽ được dành cho các loại hàng hóa dễ hư hỏng và hàng hóa có thời gian sử dụng ngắn hạn.
Quy trình tái nhập và thay đổi thông tin khi hàng đã xuất cảnh
Đối với hàng hóa đã hoàn thành thủ tục xuất khẩu: Trong tình huống hàng hóa đã hoàn thành đầy đủ thủ tục xuất khẩu, đã được xếp lên phương tiện xuất cảnh hoặc đang trong quá trình vận chuyển đến nước nhập khẩu, thậm chí đã vận chuyển đến nước nhập khẩu nhưng phải tái nhập trở về Việt Nam, các đơn vị hải quan sẽ tích cực hướng dẫn doanh nghiệp thực hiện thủ tục hải quan tái nhập. Quy trình này được thực hiện theo quy định tại Điều 47 Nghị định số 08/2015/NĐ-CP, đã được sửa đổi, bổ sung bởi khoản 25 Điều 1 Nghị định số 167/2025/NĐ-CP. Cơ quan Hải quan một lần nữa khẳng định cam kết tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp trong việc tái nhập hàng về Việt Nam, với sự ưu tiên rõ ràng dành cho hàng hóa dễ hư hỏng và hàng hóa có thời gian sử dụng ngắn.
Đối với hàng hóa bị từ chối nhận tại nước ngoài: Trường hợp hàng hóa đã hoàn thành thủ tục hải quan, được xếp lên phương tiện xuất cảnh và đang trên đường vận chuyển đến nước nhập khẩu, hoặc thậm chí đã đến nước nhập khẩu, nhưng đối tác nước ngoài từ chối nhận hàng, doanh nghiệp Việt Nam có quyền đề nghị thay đổi tuyến đường vận chuyển, địa điểm giao hàng hoặc người nhận hàng. Khi đó, doanh nghiệp cần thực hiện thủ tục khai sửa đổi, bổ sung thông tin trên tờ khai hải quan và nộp, xuất trình đầy đủ các chứng từ có giá trị pháp lý để chứng minh cho việc sửa đổi, bổ sung này. Thủ tục được thực hiện theo quy định tại Điều 20 Thông tư số 38/2015/TT-BTC, đã được sửa đổi, bổ sung bởi khoản 9 Điều 1 Thông tư số 39/2018/TT-BTC và khoản 8 Điều 1 Thông tư số 121/2025/TT-BTC.
Cơ chế phối hợp giải quyết vướng mắc kịp thời
Để đảm bảo quá trình giải quyết các thủ tục xuất nhập khẩu hàng hóa liên quan đến xung đột Trung Đông được thông suốt, Cục Hải quan yêu cầu các chi cục hải quan khu vực phải chủ động và nhanh chóng. Cụ thể, nếu phát sinh bất kỳ vướng mắc nào trong quá trình thực hiện, các chi cục phải ngay lập tức tiến hành trao đổi, phối hợp với các cơ quan, ban ngành có liên quan theo đúng thẩm quyền để tìm ra giải pháp tối ưu cho doanh nghiệp. Trong trường hợp vướng mắc vượt quá phạm vi thẩm quyền giải quyết của địa phương, các chi cục cần kịp thời báo cáo chi tiết về Cục Hải quan để nhận được sự hướng dẫn và chỉ đạo xử lý từ cấp trung ương, đảm bảo không làm gián đoạn hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.
