Theo thông tin từ Bộ Công Thương, cuộc không kích quân sự quy mô lớn do Mỹ và Israel thực hiện nhằm vào Iran vào ngày 28 tháng 1 đã đánh dấu một bước leo thang nghiêm trọng trong tình hình căng thẳng tại khu vực Trung Đông. Các đợt tấn công và phản công quân sự liên tiếp đã tạo ra môi trường bất ổn nghiêm trọng, làm gia tăng rủi ro đáng kể đối với các hoạt động vận tải quốc tế, giao thương toàn cầu và chuỗi cung ứng trên phạm vi rộng.
Tác động tiêu cực đến giá cả và hoạt động kinh tế
Từ diễn biến phức tạp này, Bộ Công Thương dự báo rằng giá cả của nhiều mặt hàng tiêu dùng thiết yếu, giá nhiên liệu và giá dầu thế giới sẽ có xu hướng biến động mạnh theo chiều hướng gia tăng trong thời gian sắp tới. Những biến động này được nhận định sẽ gây ra các tác động tiêu cực gián tiếp và đa chiều đến hoạt động sản xuất, xuất nhập khẩu của Việt Nam nói chung, cũng như ảnh hưởng trực tiếp đến khu vực Trung Đông nói riêng.
Ngành logistics chịu áp lực lớn
Đối với lĩnh vực dịch vụ logistics, việc giá nhiên liệu tăng cao được dự báo sẽ đẩy giá cước vận tải biển và vận tải hàng hóa đường không tiếp tục leo thang. Đồng thời, tình hình này cũng tác động tiêu cực đến các tuyến vận tải hàng hóa cho các quốc gia tại vùng Vịnh. Nếu các chuyến bay vận tải và chở hàng buộc phải chuyển hướng hoặc kéo dài thời gian bay, chi phí hiệu quả của logistics sẽ tăng lên đáng kể.
Đáng chú ý, hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz gần như đình trệ sau các cuộc không kích nhằm vào Iran của Mỹ và Israel. Iran đã đưa ra cảnh báo rằng việc đi qua eo biển Hormuz hiện không an toàn, buộc các hãng tàu phải tránh xa vùng chiến sự hoặc thay đổi lộ trình. Điều này dẫn đến việc tăng thời gian vận chuyển và chi phí nhiên liệu một cách đáng kể, gây thêm gánh nặng cho các doanh nghiệp.
Khuyến nghị từ Cục Xuất nhập khẩu
Cục Xuất nhập khẩu đã đề nghị các hiệp hội ngành hàng xuất nhập khẩu và các hiệp hội hoạt động trong lĩnh vực logistics cần theo dõi sát sao diễn biến tình hình. Việc thường xuyên trao đổi với các cơ quan quản lý nhà nước có liên quan là cần thiết để cập nhật thông tin kịp thời cho các hội viên, nhằm chủ động trong kế hoạch sản xuất, phương án tổ chức xuất nhập khẩu và vận tải hàng hóa. Mục tiêu là tránh phát sinh ùn tắc và giảm thiểu các tác động tiêu cực do căng thẳng từ cuộc xung đột giữa Israel, Mỹ và Iran hiện nay.
Các giải pháp cụ thể được đề xuất
- Đa dạng hóa nguồn cung ứng: Tìm kiếm các thị trường khác có nguồn cầu tương tự để lựa chọn phương án thay thế, giảm thiểu ảnh hưởng khi hoạt động xuất khẩu hàng hóa sang Israel, Iran và khu vực Trung Đông gặp khó khăn. Đồng thời, cần có phương án chủ động ứng phó với các sự cố tương tự trong tương lai.
- Chú trọng hợp đồng logistics: Khi đàm phán và ký kết các hợp đồng mua bán, cần quan tâm đặc biệt đến các điều khoản về logistics, vận chuyển, giao hàng và bảo hiểm để phòng ngừa rủi ro hiệu quả.
- Phối hợp thông tin thường xuyên: Chủ động phân tích và trao đổi thông tin với các bộ, ngành liên quan về số liệu xuất nhập khẩu hàng hóa, tình hình biến động địa chính trị, cũng như tình hình vận tải hàng hóa, giá cước, chi phí và phụ phí. Điều này nhằm kịp thời thống nhất phương án ứng phó cho các tình huống tương tự.
- Xây dựng kế hoạch phòng ngừa: Chủ động xây dựng kế hoạch phòng ngừa và thích ứng để giảm thiểu nguy cơ, rủi ro và tổn thất từ các sự cố trong thương mại và vận chuyển quốc tế.
- Tìm kiếm cơ hội mới: Thường xuyên trao đổi với các cơ quan quản lý nhà nước như Cục Xuất nhập khẩu, Cục Xúc tiến thương mại, Vụ Phát triển thị trường nước ngoài, và các thương vụ Việt Nam tại nước ngoài để tìm kiếm đơn hàng mới, từ đó có phương án thay thế hoặc ưu tiên khai thác các cơ hội một cách tối đa.
Nhìn chung, xung đột tại Trung Đông không chỉ gây ra những hệ lụy trực tiếp về chính trị và an ninh, mà còn tác động sâu rộng đến kinh tế toàn cầu, trong đó có Việt Nam. Việc chủ động ứng phó và thích nghi là yếu tố then chốt để giảm thiểu thiệt hại và duy trì ổn định cho hoạt động sản xuất kinh doanh.
