Xung đột Trung Đông leo thang: Cú sốc địa chính trị rung chuyển ngành hàng hải
Cuộc khủng hoảng địa chính trị tại khu vực Trung Đông đang bước vào giai đoạn biến động mới, đe dọa trực tiếp đến huyết mạch của thương mại hàng hải toàn cầu. Sau các cuộc không kích qua lại giữa Mỹ, Israel và Iran vào ngày 28 tháng 2, bản đồ vận tải thế giới một lần nữa đối mặt với xáo trộn quy mô lớn. Lời cảnh báo từ Iran về việc có thể phong tỏa eo biển Hormuz – nơi chiếm khoảng một phần năm lượng dầu mỏ tiêu thụ toàn cầu lưu thông mỗi ngày – đã trở thành giọt nước tràn ly, buộc các hãng tàu phải hành động khẩn cấp.
Hàng loạt hãng tàu khổng lồ buộc phải chuyển hướng chiến lược
Đối mặt với nguy cơ an ninh hiện hữu, các "gã khổng lồ" trong ngành vận tải container đường biển như Maersk, Hapag-Lloyd và CMA CGM đều phải tức tốc đưa ra quyết định thay đổi lộ trình. Thay vì đi qua những tuyến đường tối ưu như Kênh đào Suez hay eo biển Bab el-Mandeb, các con tàu chở hàng giờ đây buộc phải rẽ sóng đi đường vòng qua lục địa châu Phi, kéo dài thời gian vận chuyển và tăng chi phí đáng kể.
Đối với tập đoàn vận tải container hàng đầu thế giới Maersk đến từ Đan Mạch, quyết định này mang lại không ít xáo trộn. Đại diện hãng phát đi thông báo khẩn, nhấn mạnh: "Tình hình an ninh tại khu vực Trung Đông suy yếu sau khi xung đột quân sự leo thang, vì vậy chúng tôi đã quyết định tạm dừng các chuyến đi xuyên Suez qua eo biển Bab el-Mandeb trong thời điểm hiện tại". Hãng cam kết theo dõi sát tình hình và sẽ khôi phục tuyến đường xuyên Suez khi điều kiện an ninh cho phép, đặc biệt đối với các tuyến huyết mạch nối từ Trung Đông và Ấn Độ đi Địa Trung Hải và bờ Đông nước Mỹ.
Tuy nhiên, diễn biến nhanh chóng khiến Maersk tiếp tục cảnh báo về nguy cơ gián đoạn dịch vụ tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, Oman và Qatar. Điều này xảy ra chỉ ít ngày sau khi hãng lên kế hoạch khôi phục một số dịch vụ qua tuyến Suez, vốn được kỳ vọng chấm dứt hai năm gián đoạn do các cuộc tấn công của lực lượng Houthi tại Yemen.
Cùng với Maersk, hãng tàu Mediterranean Shipping Company cũng có động thái quyết liệt. Từ ngày 1 tháng 3, hãng tạm dừng tiếp nhận đơn đặt chỗ vận chuyển hàng hóa đến khu vực Trung Đông và chỉ đạo tàu di chuyển đến vùng trú ẩn an toàn. Việc nhận đặt chỗ sẽ chỉ được nối lại khi bức tranh an ninh được cải thiện rõ rệt.
Bão phụ phí giáng xuống, đe dọa chuỗi cung ứng toàn cầu
Áp lực chi phí đang đè nặng lên các doanh nghiệp xuất nhập khẩu khi các hãng tàu tung ra biện pháp phòng vệ tài chính. Tập đoàn vận tải biển Đức Hapag-Lloyd thông báo chuyển hướng toàn bộ dịch vụ vận tải container IMX vòng qua phía nam châu Phi. Kể từ ngày 2 tháng 3, hãng chính thức áp dụng thêm phụ phí rủi ro chiến tranh đối với hàng hóa có điểm xuất phát hoặc điểm đến tại khu vực Thượng Vịnh, Vịnh Ả Rập và Vịnh Ba Tư. Cả Maersk và Hapag-Lloyd đều tạm dừng đưa tàu qua eo biển Hormuz cho đến khi có thông báo mới.
Tình cảnh tương tự diễn ra tại tập đoàn vận tải biển Pháp CMA CGM. Hãng ban hành chính sách áp dụng phụ phí khẩn cấp do xung đột đối với hàng hóa đi và đến một loạt quốc gia và vùng lãnh thổ như Iraq, Bahrain, Kuwait, Yemen, Qatar, Oman, UAE, Saudi Arabia, Jordan, Djibouti, Sudan, Eritrea và cảng Ain Sokhna. Để bảo toàn lực lượng, CMA CGM yêu cầu tất cả tàu trong hoặc hướng tới Vùng Vịnh phải lập tức di chuyển đến nơi trú ẩn an toàn, đồng thời tạm dừng hoạt động vận tải qua Kênh đào Suez và chuyển hướng tàu vòng qua Mũi Hảo Vọng.
Việc hàng loạt tuyến vận tải biển khổng lồ phải đi đường vòng không chỉ là sự xê dịch trên bản đồ mà còn đồng nghĩa với thời gian giao hàng kéo dài, lượng nhiên liệu tiêu thụ tăng vọt. Những biến động từ xa hàng vạn dặm này hoàn toàn có thể hiện hữu qua sự gia tăng chi phí logistics xuất nhập khẩu tại các bến cảng lớn như Thành phố Hồ Chí Minh trong quý tới, đặt ra bài toán hóc búa cho các doanh nghiệp trong việc duy trì biên độ lợi nhuận.
