Xung đột Trung Đông đẩy giá dầu tăng, xe điện Trung Quốc nắm cơ hội bành trướng toàn cầu
Trong khi giá xăng dầu biến động mạnh vì bóng ma chiến tranh tại Trung Đông, các hãng xe điện Trung Quốc đang đứng trước cơ hội hiếm có để giải quyết bài toán dư thừa năng lượng và mở rộng ảnh hưởng ra toàn cầu. Cuộc xung đột này đã giáng một đòn nặng vào nguồn cung nhiên liệu hóa thạch, đẩy giá dầu thô chạm ngưỡng 119 USD/thùng vào tuần trước, làm dấy lên nỗi lo về lạm phát phi mã và suy thoái kinh tế toàn cầu.
Thách thức từ "vàng đen" và cơ hội cho xe điện
Sự hỗn loạn tại eo biển Hormuz, nơi cung cấp khoảng 60% lượng dầu thô cho châu Á, đã phơi bày điểm yếu chí mạng của khu vực: sự phụ thuộc quá mức vào nhập khẩu. Việc Iran hạn chế dòng chảy hàng hóa khiến các quốc gia châu Á chịu ảnh hưởng nặng nề. Trong bối cảnh đó, xe điện nổi lên như một giải pháp cứu vãn ngân sách quốc gia.
Theo báo cáo từ Ember, một tổ chức tư vấn năng lượng, xe điện là "đòn bẩy lớn nhất để cắt giảm hóa đơn nhập khẩu". Ước tính trong năm qua, việc sử dụng xe điện đã giúp cắt giảm mức tiêu thụ dầu thô toàn cầu khoảng 1,7 triệu thùng mỗi ngày, tương đương 70% lượng xuất khẩu của Iran trong năm 2025.
Chiến lược an ninh năng lượng của Trung Quốc
Trung Quốc, quốc gia nhập khẩu hơn 40% lượng dầu từ Trung Đông, đã sớm nhận ra rủi ro này. Chiến lược chuyển đổi sang năng lượng tái tạo của Bắc Kinh đang phát huy tác dụng rõ rệt. Hiện tại, xe điện chiếm khoảng 50% doanh số xe mới bán ra và khoảng 12% tổng số xe đăng ký tại quốc gia tỷ dân này.
Chuyên gia Lauri Myllyvirta từ Trung tâm Nghiên cứu Năng lượng và Không khí sạch (CREA) chỉ ra rằng, sự bùng nổ của EV đã giúp Trung Quốc cắt giảm gần 10% mức tiêu thụ dầu trong năm ngoái. Ông nhấn mạnh rằng kịch bản khủng hoảng hiện tại chính xác là những gì giới lãnh đạo Trung Quốc đã dự tính khi theo đuổi chiến lược an ninh năng lượng lâu dài.
Ông Zhu Zhaoyi từ Viện Nghiên cứu Trung Đông thuộc Trường Kinh doanh HSBC (Đại học Bắc Kinh) khẳng định: "Mỗi khi Trung Đông bất ổn, bài học lại càng trở nên rõ ràng hơn: Phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu không chỉ có hại cho môi trường mà còn là vấn đề an ninh quốc gia". Điều này càng thúc đẩy mục tiêu đạt đỉnh phát thải vào năm 2030 và trung hòa carbon vào năm 2060 của Trung Quốc.
Thị trường nội địa và cơ hội toàn cầu
Cuộc khủng hoảng năng lượng hiện nay bất ngờ trở thành phao cứu sinh cho ngành xe điện Trung Quốc. Dù đang dẫn đầu thế giới về công nghệ và giá thành, các hãng xe điện Trung Quốc cũng đang phải đối mặt với một cuộc thanh lọc khắc nghiệt ngay tại quê nhà. Thị trường nội địa đang rơi vào tình trạng cung vượt cầu và cạnh tranh giá khốc liệt.
Hãng tư vấn AlixPartners dự báo trong số 129 thương hiệu EV Trung Quốc hiện nay, chỉ có khoảng 15 thương hiệu có khả năng duy trì tài chính lành mạnh vào năm 2030. Việc chính phủ Trung Quốc dần cắt giảm các khoản trợ cấp khiến nhu cầu trong nước chậm lại, buộc các hãng xe phải tìm kiếm "lối thoát" ở thị trường nước ngoài.
Ông Tu Le, Giám đốc điều hành của Sino Auto Insights, nhận định rằng các thương hiệu Trung Quốc đang có tiềm năng cực lớn để thâm nhập sâu vào thị trường châu Á nhờ lợi thế chi phí xăng dầu tăng cao. Các hãng xe này chắc chắn sẽ tận dụng tối đa sự biến động này để thay đổi thói quen người dùng từ xe xăng sang xe điện.
Rào cản và triển vọng tại các thị trường
Tại Mỹ, rào cản thuế quan nghiêm ngặt gần như đã khóa chặt cửa với xe điện Trung Quốc để bảo vệ các doanh nghiệp nội địa như Tesla. Dù Tổng thống Donald Trump từng ngỏ ý chào đón các thương hiệu này, nhưng với điều kiện tiên quyết là họ phải xây dựng nhà máy trực tiếp tại Mỹ.
Trái ngược với Mỹ, các quốc gia châu Á như Thái Lan, Philippines đang khao khát các giải pháp cắt giảm chi phí năng lượng. Các hãng xe điện Trung Quốc đang nắm giữ lợi thế lớn tại hầu hết các thị trường châu Á nhờ:
- Năng lực cạnh tranh về giá
- Công nghệ pin tiên tiến
- Chuỗi cung ứng toàn diện
Trong cuộc đua này, những cái tên có khả năng quy mô hóa nhanh chóng và cung cấp các dòng xe giá rẻ sẽ chiếm trọn lòng tin của người tiêu dùng đang khốn đốn vì giá xăng.
