Thương mại vũ khí toàn cầu phục hồi mạnh mẽ sau thời kỳ suy giảm
Sau một giai đoạn giảm khoảng một phần ba vào cuối thập niên 1980 và đầu những năm 1990, khi Chiến tranh Lạnh kết thúc, thương mại vũ khí toàn cầu hiện đã quay trở lại mức gần bằng ngưỡng của năm 1989. Sự phục hồi này đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong xu hướng mua bán vũ khí trên thế giới, phản ánh những thay đổi địa chính trị và nhu cầu an ninh ngày càng gia tăng.
Châu Âu vươn lên vị trí dẫn đầu trong nhập khẩu vũ khí
Trong giai đoạn từ năm 2016 đến 2020, châu Á và châu Đại Dương đứng đầu với 42% tổng lượng nhập khẩu vũ khí toàn cầu, tiếp theo là Trung Đông với 32%, và châu Âu đứng ở vị trí thứ ba với 12%. Tuy nhiên, trong giai đoạn kế tiếp từ 2021 đến 2025, bức tranh đã thay đổi đáng kể. Châu Âu hiện đã vươn lên vị trí đầu bảng khi số lượng vũ khí nhập khẩu tăng gấp ba lần, đạt 33% tổng lượng toàn cầu. Châu Á và châu Đại Dương đứng thứ hai với 31%, trong khi Trung Đông giảm xuống vị trí thứ ba với 26%.
Sự gia tăng mạnh mẽ nhu cầu vũ khí đến các nước châu Âu đã đẩy tổng lượng chuyển giao vũ khí toàn cầu tăng gần 10%, theo Reuters dẫn lời Mathew George của Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm (SIPRI), một trong các tác giả của báo cáo. Cụ thể, nhập khẩu vũ khí của 29 quốc gia NATO tại châu Âu đã tăng 143% trong giai đoạn 2021-2025 so với giai đoạn 2016-2021, cho thấy một sự chuyển dịch rõ rệt trong chiến lược quốc phòng của khu vực này.
Nguyên nhân đằng sau sự bùng nổ nhập khẩu vũ khí ở châu Âu
Việc Nga phát động chiến dịch quân sự ở Ukraine vào tháng 2 năm 2022 được xem là nguyên nhân lớn nhất đằng sau quyết định tăng cường mua sắm vũ khí của các nước châu Âu. Xung đột này đã làm dấy lên mối lo ngại về an ninh và thúc đẩy các quốc gia trong khu vực tăng cường năng lực quốc phòng. Ngoài ra, nhu cầu vũ khí của các thành viên NATO ở châu Âu cũng tăng do áp lực từ Nga và những cảnh báo của cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump đối với Liên minh châu Âu (EU), điều này đã thúc đẩy các nước đầu tư nhiều hơn vào việc hiện đại hóa quân đội.
Vai trò ngày càng mở rộng của Mỹ trong thị trường vũ khí toàn cầu
Mỹ cũng đang mở rộng vai trò là nhà buôn vũ khí hàng đầu toàn cầu, chiếm 42% tổng lượng chuyển giao vũ khí quốc tế trong giai đoạn 2021-2025, so với 36% trong 5 năm trước đó. Sự gia tăng này cho thấy ảnh hưởng ngày càng lớn của Mỹ trong việc cung cấp vũ khí cho các quốc gia trên thế giới. Trong 5 năm gần nhất, Mỹ đã cung cấp vũ khí cho 99 nước và vùng lãnh thổ, khẳng định vị thế chi phối trong ngành công nghiệp quốc phòng toàn cầu.
Tóm lại, thương mại vũ khí toàn cầu đang trải qua một giai đoạn biến động mạnh mẽ, với châu Âu nổi lên như một động lực chính thúc đẩy tăng trưởng. Các yếu tố địa chính trị, đặc biệt là xung đột Nga-Ukraine, đã làm thay đổi đáng kể cán cân nhập khẩu vũ khí, trong khi Mỹ tiếp tục củng cố vị trí dẫn đầu trong xuất khẩu vũ khí, phản ánh những xu hướng an ninh phức tạp trên toàn thế giới.
