Mỹ Áp Thuế Chống Bán Phá Giá Cao Ngất, Thép Việt Nam Đối Mặt Áp Lực Lớn
Ngày 9 tháng 1 năm 2026, Bộ Thương mại Hoa Kỳ (DOC) đã chính thức công bố kết luận sơ bộ về thuế chống trợ cấp đối với mặt hàng thép thanh cốt bê tông nhập khẩu từ ba quốc gia, bao gồm Algeria, Ai Cập và Việt Nam. Theo đó, Việt Nam phải chịu mức thuế 1,08%, đây là mức thấp nhất trong nhóm. Tuy nhiên, chỉ một tháng sau, vào ngày 10 tháng 3 năm 2026, Bộ Thương mại Hoa Kỳ tiếp tục đưa ra kết luận sơ bộ về thuế chống bán phá giá (CBPG) đối với cùng sản phẩm này từ Việt Nam, Ai Cập và Bulgaria.
Mức Thuế Cao Kỷ Lục Gây Sốc Cho Ngành Thép Việt
Theo kết luận sơ bộ mới nhất, mức thuế chống bán phá giá tạm thời được DOC xác định cho Việt Nam dao động từ 121,97% đến 130,77%, đây là mức cao nhất trong ba quốc gia. Trong khi đó, Ai Cập chịu thuế từ 34,2% đến 52,73% và Bulgaria là 52,8%. Sự chênh lệch lớn này tạo ra bất lợi đáng kể cho các nhà sản xuất thép xây dựng Việt Nam so với nhiều đối thủ cạnh tranh trên thị trường Mỹ.
Bộ Thương mại Mỹ lý giải rằng, sản lượng và giá trị xuất khẩu thép từ Việt Nam sang Mỹ đã tăng mạnh mẽ trong các năm 2023 và 2024. Cụ thể, mức tăng lần lượt là 63,5% và 103% so với cùng kỳ, đạt 27.700 tấn và 56.400 tấn. Dữ liệu cho năm 2025 hiện chưa được công bố chính thức, nhưng xu hướng tăng trưởng này đã thu hút sự chú ý của các cơ quan quản lý.
Tác Động Đến Xuất Khẩu Và Triển Vọng Nội Địa
Theo thông tin từ Hiệp hội Thép Việt Nam, trong năm 2024-2025, các doanh nghiệp thép đã xuất khẩu tổng cộng 911.000 tấn thép thanh xây dựng, tăng 0,23% so với cùng kỳ, và 960.000 tấn, tăng 5,36% so với cùng kỳ, cho tất cả các quốc gia trong khu vực. Công ty Chứng khoán Kafi ước tính rằng, nếu tham chiếu vào dữ liệu từ Bộ Thương mại Mỹ, tỷ trọng ảnh hưởng từ các mức thuế này có thể dao động từ 3% đến 6% sản lượng xuất khẩu.
Mức thuế sơ bộ hiện tại được đánh giá là rất cao, có thể buộc các nhà sản xuất thép thanh xây dựng Việt Nam phải rút lui khỏi thị trường Mỹ nếu không tìm được thị trường thay thế. Trong kịch bản tiêu cực nhất, rủi ro giảm sản lượng tiêu thụ có thể lên đến khoảng 60.000 tấn. Các doanh nghiệp như Thép Tây Đô, Thép Miền Nam và Vina Kyoei được xác định là nhóm chịu ảnh hưởng trọng yếu từ chính sách bảo hộ thương mại toàn cầu này.
Triển Vọng Từ Thị Trường Nội Địa Và Lộ Trình Pháp Lý
Tuy nhiên, không phải tất cả đều là tin xấu. Chứng khoán Kafi nhận định rằng, tác động thực tế đến tổng thể doanh thu của tập đoàn lớn như Hòa Phát (HPG) có thể không quá lớn. Lý do là tỷ trọng xuất khẩu của HPG chưa đến 10% tổng sản lượng, và xuất khẩu sang Mỹ chỉ chiếm chưa đến 1% tổng sản lượng. Việc áp thuế CBPG gần 122% của Mỹ chưa phải là yếu tố trọng yếu làm thay đổi dự phóng sản lượng tiêu thụ thép xây dựng trong nước.
Triển vọng tăng trưởng tại thị trường nội địa đang được kỳ vọng sẽ đóng vai trò bù đắp chủ lực. Cụ thể, HPG đã thực hiện 6 lần chủ động điều chỉnh tăng giá bán kể từ đầu năm 2026, với mức tăng tổng cộng 8,24%, cho thấy tiềm năng thị trường nội địa vẫn còn nhiều dư địa. Bên cạnh đó, hoạt động giải ngân đầu tư công được đẩy mạnh quyết liệt trong năm 2026 dự kiến sẽ tạo ra nhu cầu hấp thụ lớn cho các dòng thép xây dựng cốt lõi của HPG.
Lộ Trình Pháp Lý Và Dự Báo Tương Lai
Bộ Thương mại Mỹ dự kiến sẽ đưa ra kết luận cuối cùng về vụ việc này vào ngày 28 tháng 7 năm 2026. Trước đó, Chứng khoán Kafi dự báo sẽ có thêm các phiên điều trần và tài liệu bổ sung được cung cấp. Sau khi Bộ Thương mại Mỹ công bố kết luận chính thức, nếu đó là kết luận khẳng định, Ủy ban Thương mại Quốc tế Mỹ sẽ ban hành quyết định cuối cùng vào khoảng tháng 8 đến tháng 9 năm 2026. Lệnh áp thuế chính thức sẽ có hiệu lực ngay sau khi quyết định này được ban hành.
Các kết luận sơ bộ hiện tại về thuế CBPG và chống trợ cấp đang tạo ra thách thức không nhỏ cho ngành thép Việt Nam, nhưng với sự linh hoạt trong chiến lược thị trường và tiềm năng nội địa, nhiều doanh nghiệp vẫn có cơ hội vượt qua khó khăn. Theo Phụng Tiên, việc theo dõi sát sao các diễn biến pháp lý và điều chỉnh kế hoạch kinh doanh sẽ là chìa khóa then chốt trong thời gian tới.
