Khủng hoảng nhiên liệu hàng không đe dọa ngành hàng không toàn cầu
Nhiều hãng hàng không châu Âu đã thông báo hủy chuyến hàng loạt do tình trạng thiếu hụt nhiên liệu bay nghiêm trọng. Nguyên nhân chính xuất phát từ sự phụ thuộc lớn của châu Âu vào nguồn nhập khẩu nhiên liệu từ Trung Đông, trong khi năng lực lọc dầu nội khối gần như đã chạm trần.
Cảnh báo từ Cơ quan Năng lượng Quốc tế
Theo cảnh báo của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), nếu tình trạng phong tỏa hoặc hạn chế lưu thông tại eo biển Hormuz kéo dài, nhiều chuyến bay nội địa và quốc tế tại châu Âu có thể sớm bị hủy do thiếu nhiên liệu. Tổng Giám đốc IEA Fatih Birol nhận định đây là một phần của cuộc khủng hoảng năng lượng lớn chưa từng có.
Eo biển Hormuz là tuyến vận chuyển then chốt, trung chuyển phần lớn dầu mỏ và nhiên liệu tinh chế từ Trung Đông ra thế giới. Kể từ khi xung đột leo thang từ cuối tháng 2, sau các hoạt động quân sự giữa Mỹ, Israel và Iran, tuyến hàng hải này bị gián đoạn nghiêm trọng, khiến chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu chịu áp lực lớn.
Tác động trực tiếp đến các hãng bay châu Âu
Châu Âu hiện phụ thuộc khoảng 75% vào nguồn nhập khẩu nhiên liệu hàng không từ Trung Đông, khiến khu vực đặc biệt dễ tổn thương trước các cú sốc nguồn cung. Giá nhiên liệu đã tăng hơn gấp đôi, gây sức ép lớn lên các hãng bay.
Mới đây, hãng hàng không KLM của Hà Lan đã thông báo hủy 80 chuyến bay đi và đến sân bay Amsterdam Schiphol trong tháng 5 do chi phí nhiên liệu tăng cao, dù số chuyến bị ảnh hưởng chiếm dưới 1% lịch bay châu Âu của hãng.
Trước đó, Lufthansa cân nhắc cắt giảm công suất 2,5 - 5%, có thể phải tạm dừng khai thác 20 - 40 máy bay, trong khi hãng SAS của Bắc Âu dự kiến hủy khoảng 1.000 chuyến bay trong tháng 4.
Nguy cơ hệ thống và ảnh hưởng dây chuyền
Các tổ chức ngành hàng không cảnh báo tình trạng thiếu hụt nhiên liệu mang tính hệ thống có thể xảy ra chỉ trong vòng vài tuần nếu dòng chảy qua Hormuz không được khôi phục, đe dọa nghiêm trọng đến mùa du lịch cao điểm sắp tới.
Việc hủy chuyến trên diện rộng có thể ảnh hưởng đến hàng triệu hành khách, đẩy giá vé tăng cao và gây tác động dây chuyền tới ngành du lịch, dịch vụ cũng như chuỗi cung ứng liên quan.
Việt Nam nỗ lực đảm bảo nguồn cung nhiên liệu hàng không
Tình hình căng thẳng trong nước
Tại Việt Nam, việc hạn chế nguồn cung nhiên liệu hàng không (Jet A-1) ảnh hưởng từ hình chiến sự tại Trung Đông cũng khiến các hãng hàng không trong nước đối mặt với nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu, phải co lại toàn mạng bay.
Từ tháng 4, các hãng bay Việt đã thông báo giảm tần suất trên nhiều đường bay cả trong nước và quốc tế để tối ưu hoạt động trong bối cảnh nhiên liệu vừa khan hiếm vừa đắt đỏ. Rất nhiều chuyến bay đã bị hủy, gây xáo trộn hành trình của du khách và cũng ảnh hưởng lớn tới hoạt động của các công ty du lịch.
Đề nghị hỗ trợ từ Trung Quốc
Mới nhất, Cục trưởng Cục Hàng không Việt Nam Uông Việt Dũng đã có thư gửi Tổng Cục trưởng tổng Cục Hàng không dân dụng Trung Quốc đề nghị giữ ổn định nguồn cung cấp nhiên liệu hàng không cho Việt Nam.
Trong thư, Cục trưởng Uông Việt Dũng nêu rõ: Cuộc khủng hoảng tại Trung Đông đã gây ra những gián đoạn nghiêm trọng cho chuỗi cung ứng dầu mỏ toàn cầu và khu vực. Qua đó ảnh hưởng tiêu cực đến hoạt động của các hãng hàng không do thiếu hụt nhiên liệu. Các hãng hàng không Việt Nam cũng đang trong tình trạng tương tự.
Trên cơ sở các trao đổi cấp cao giữa Việt Nam và Trung Quốc, đặc biệt là chuyến thăm cấp Nhà nước gần đây tới Trung Quốc của Tổng Bí thư - Chủ tịch nước Tô Lâm, đã tái khẳng định tầm quan trọng của hợp tác toàn diện giữa hai nước trên mọi lĩnh vực.
Dựa trên tinh thần hữu nghị và hợp tác lâu dài giữa hai quốc gia, cũng như mối quan hệ chặt chẽ giữa hai nhà chức trách hàng không nói riêng, Cục Hàng không Việt Nam đề nghị Cục Hàng không dân dụng Trung Quốc xem xét chỉ đạo các nhà cung cấp nhiên liệu hàng không liên quan (bao gồm Sinopec, PetroChina và Tập đoàn Dầu khí Hải dương Quốc gia Trung Quốc (CNOOC), tiếp tục duy trì nguồn cung nhiên liệu hàng không đầy đủ và ổn định cho các nhà nhập khẩu nhiên liệu hàng không của Việt Nam trên cơ sở các hợp đồng đã ký kết.
Phụ thuộc nhập khẩu và biện pháp đảm bảo
Việt Nam nhập khẩu khoảng 70% nhu cầu nhiên liệu hàng không, trong đó hơn 60% đến từ Thái Lan và Trung Quốc. Do đó, việc đảm bảo nguồn cung nhiên liệu từ Trung Quốc có tác động rất lớn đối với hoạt động khai thác của các hãng hàng không trong nước.
Cục Hàng không thông tin nhiên liệu bay đủ cho các hãng hàng không Việt Nam vận hành, khai thác hoạt động bay đến hết tháng 4 và trong suốt giai đoạn cao điểm lễ 30.4 - 1.5. Tuy nhiên, các biện pháp dài hạn vẫn đang được thúc đẩy để ứng phó với cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu này.
