Iran Duy Trì Xuất Khẩu Dầu Qua Eo Biển Hormuz Giữa Xung Đột Trung Đông
Trong bối cảnh xung đột Trung Đông leo thang, gây gián đoạn giao thông hàng hải, Iran vẫn tiếp tục xuất khẩu hàng triệu thùng dầu mỗi ngày qua Eo biển Hormuz. Điều này làm nổi bật vai trò chiến lược của điểm nghẽn năng lượng quan trọng này đối với nền kinh tế toàn cầu.
Eo Biển Hormuz: Yết Hầu Năng Lượng Toàn Cầu
Eo biển Hormuz từ lâu đã được coi là một trong những tuyến đường biển then chốt cho vận chuyển dầu thô toàn cầu. Khoảng 20% sản lượng dầu thô thế giới được chuyển qua eo biển hẹp này, nối liền Vịnh Ba Tư với Ấn Độ Dương. Tuy nhiên, những tuần gần đây, xung đột Trung Đông đã làm tăng đáng kể rủi ro cho hoạt động hàng hải tại khu vực.
Các vụ tấn công bằng UAV và vũ khí nhắm vào tàu thương mại đã khiến phần lớn lưu thông qua Eo biển Hormutz bị tê liệt, gây lo ngại cho thị trường năng lượng toàn cầu về nguy cơ gián đoạn nguồn cung. Dù vậy, Iran vẫn duy trì được hoạt động xuất khẩu dầu một cách ổn định.
Iran Xuất Khẩu Dầu Ổn Định Bất Chấp Căng Thẳng
Theo dữ liệu theo dõi tàu và ảnh chụp vệ tinh, Iran tiếp tục xuất khẩu dầu qua Eo biển Hormuz với khối lượng tương đối ổn định, trong khi nhiều nước Vùng Vịnh gặp khó khăn trong việc duy trì các chuyến hàng năng lượng. Công ty phân tích dữ liệu năng lượng Kpler ước tính Iran đã xuất khẩu khoảng 12 triệu thùng dầu kể từ khi xung đột bùng phát vào cuối tháng 2.
Con số này tương đương với mức xuất khẩu trung bình gần 1 triệu thùng mỗi ngày. Một số tổ chức theo dõi khác, như TankerTrackers, thậm chí đưa ra ước tính cao hơn, cho rằng lượng dầu Iran xuất khẩu trong cùng giai đoạn có thể đạt tới 13,7 triệu thùng. Mặc dù thấp hơn mức trung bình khoảng 1,69 triệu thùng/ngày trong năm 2025, thống kê này vẫn cho thấy Iran duy trì được một phần đáng kể năng lực xuất khẩu giữa chiến tranh.
Đảo Kharg: Trung Tâm Xuất Khẩu Năng Lượng Của Iran
Phần lớn dầu thô của Iran được vận chuyển từ đảo Kharg, nằm cách bờ biển Iran khoảng 30 km và đóng vai trò trung tâm xuất khẩu năng lượng của nước này. Các cuộc không kích gần đây của Mỹ vào khu vực Kharg chủ yếu nhằm vào các mục tiêu quân sự, trong khi cơ sở hạ tầng dầu mỏ vẫn chưa bị phá hủy.
Theo dữ liệu vệ tinh do TankerTrackers công bố, toàn bộ 55 bể chứa dầu thô trên đảo vẫn còn nguyên vẹn. Dữ liệu này cũng ghi nhận hai tàu chở dầu Iran đang bốc khoảng 2,7 triệu thùng dầu từ đảo Kharg vào giữa tháng 3, chứng tỏ hoạt động xuất khẩu vẫn tiếp diễn bất chấp xung đột.
Eo Biển Hormuz: Công Cụ Địa Chính Trị Quyền Lực
Ngoài yếu tố kinh tế, Eo biển Hormuz đang trở thành công cụ gây sức ép địa chính trị trong bối cảnh căng thẳng khu vực. Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tuyên bố: "Eo biển Hormuz vẫn mở, nó chỉ đóng với các tàu thuyền thuộc về đối thủ của chúng tôi cũng như đồng minh của họ. Những nước khác vẫn được phép đi qua."
Theo cách tiếp cận này, Tehran dường như đang sử dụng quyền kiểm soát thực tế đối với eo biển để tạo đòn bẩy trong quan hệ với các đối tác thương mại, đặc biệt là những quốc gia phụ thuộc vào nguồn dầu Trung Đông. Ví dụ, các cuộc đàm phán gần đây giữa Iran với Ấn Độ đã dẫn đến việc New Delhi thả ba tàu chở dầu Iran để đổi lấy việc Iran cho phép hai tàu của Ấn Độ đi qua Eo biển Hormuz.
Phản Ứng Của Mỹ Và Tương Lai Của Eo Biển Hormuz
Washington hiện chưa ngăn chặn trực tiếp hoạt động vận chuyển dầu của Iran. Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết chính quyền Mỹ hiện "không phản đối" việc một số tàu Iran, cũng như tàu của Ấn Độ và Trung Quốc, tiếp tục đi qua Eo biển Hormuz. Tuy nhiên, khả năng tấn công vào hạ tầng năng lượng Iran vẫn chưa bị loại trừ.
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã cảnh báo rằng Washington có thể xem xét lại quyết định không nhắm vào cơ sở dầu mỏ nếu Tehran tiếp tục gây gián đoạn giao thông tại Eo biển Hormuz. Đại sứ Mỹ tại Liên Hợp Quốc Mike Waltz cũng nhấn mạnh rằng chính quyền Mỹ "sẽ không loại bỏ bất kỳ phương án nào", hàm ý khả năng mở rộng các biện pháp quân sự.
Về dài hạn, các chuyên gia cho rằng Iran cũng phụ thuộc vào Eo biển Hormuz không kém các nước láng giềng. Khả năng xuất khẩu dầu của Tehran qua các tuyến đường khác rất hạn chế, khiến nước này khó có thể đóng cửa hoàn toàn tuyến vận tải chiến lược này. Hiện Mỹ đang hối thúc đồng minh triển khai hải quân để mở lại tuyến đường vận tải chiếm 1/5 lượng dầu thế giới này.
