Doanh nghiệp Việt lo ngại đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu do căng thẳng Trung Đông
Sau các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Iran, dẫn đến hành động trả đũa nhắm vào nhiều nước vùng Vịnh, phần lớn doanh nghiệp Việt Nam được phỏng vấn bày tỏ sự lo lắng sâu sắc. Thị trường đang đứng trước nguy cơ biến động rất lớn, đe dọa đến hoạt động xuất khẩu và chuỗi cung ứng toàn cầu.
Nguy cơ ảnh hưởng đến xuất khẩu nông sản
Ông Bạch Khánh Nhựt, Phó chủ tịch thường trực Hiệp hội Điều Việt Nam, nhấn mạnh: "Trong những năm gần đây, thị trường Trung Đông đã nổi lên như một điểm tiêu thụ nông sản Việt Nam với mức tăng trưởng cao nhất. Đối với hạt điều, Dubai là cửa ngõ quan trọng và là thị trường nhập khẩu lớn thứ ba của chúng ta, chỉ sau Trung Quốc và Mỹ." Ông giải thích thêm rằng việc vận chuyển hàng hóa từ Việt Nam đến Dubai bắt buộc phải đi qua eo biển Hormuz, một phần do Iran kiểm soát. Nếu chiến sự kéo dài, xuất khẩu nông sản sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng vì không có hãng tàu nào dám nhận vận chuyển vào khu vực này, và việc phong tỏa eo biển có thể làm tê liệt hoàn toàn dòng hàng hóa.
Chi phí vận tải và giá cả leo thang
Ông Thái Như Hiệp, Chủ tịch HĐTV Công ty TNHH Vĩnh Hiệp, một doanh nghiệp xuất khẩu cà phê lớn, chia sẻ: "Dù chưa nhận được phản ứng chính thức từ đối tác, chúng tôi cảm thấy rất lo lắng. Khả năng cao là giá cả hàng hóa, thời gian vận chuyển và giao hàng sẽ bị ảnh hưởng, những yếu tố này nằm ngoài kế hoạch kinh doanh và có tác động tiêu cực." Ông Trần Văn Hiệp, Giám đốc Công ty TNHH Mỹ An, bổ sung: tình hình chiến sự có thể khiến giá dầu tăng, kéo theo chi phí vận chuyển tăng và ảnh hưởng đến lợi nhuận doanh nghiệp.
Phản ứng từ các hãng vận tải và chuyên gia
Đại diện một hãng tàu nước ngoài tại Việt Nam cho biết: "Các tuyến vận tải từ Việt Nam đi châu Âu hiện cách xa khu vực giao tranh, nên hàng hóa đang vận chuyển chưa cần điều chỉnh. Tuy nhiên, biến động về giá cả và chi phí có thể được điều chỉnh tùy diễn biến căng thẳng." Ông Đỗ Hà Nam, Chủ tịch HĐQT Intimex Group, nhớ lại: mỗi lần Trung Đông bất ổn, vận tải biển gặp khó khăn và cước phí tăng, kéo theo giá thành hàng hóa chung tăng. Ông nhấn mạnh cần giải pháp ứng phó từ cả doanh nghiệp và nền kinh tế quốc gia.
Tác động dài hạn và kế hoạch dự phòng
Các chuyên gia chỉ ra rằng, năm 2024, để tránh xung đột ở Biển Đỏ, nhiều hãng tàu đã phải đi vòng qua Mũi Hảo Vọng, làm tăng quãng đường hàng nghìn hải lý và kéo dài thời gian vận chuyển 10-14 ngày, dẫn đến cước phí biến động mạnh. Tình trạng này còn gây thiếu hụt container và ảnh hưởng tâm lý thị trường. Nếu căng thẳng kéo dài, hoạt động xuất khẩu sang châu Âu, Mỹ và Trung Đông – những thị trường quan trọng – sẽ bị ảnh hưởng đáng kể. Doanh nghiệp cần chủ động lập kế hoạch dự phòng. Ông Vũ Thái Sơn, Chủ tịch Hội Điều Đồng Nai, lạc quan rằng nếu chiến sự kết thúc sớm, tuyến đường qua kênh đào Suez trở lại bình thường, chi phí vận chuyển sẽ giảm.
Vai trò then chốt của các tuyến hàng hải
Khu vực Trung Đông được ví như "ngã tư của thế giới", với các tuyến hàng hải huyết mạch nối liền Ấn Độ Dương và Đại Tây Dương. Kênh đào Suez - biển Đỏ gần như không thể thay thế, chiếm khoảng 12% thương mại toàn cầu và 30% lưu lượng container thế giới. Eo biển Hormuz, "yết hầu" của ngành năng lượng, là lối ra cho dầu từ các nước như Ả Rập Xê Út và UAE. Eo biển Bab el-Mandeb cũng là cửa ngõ bắt buộc để vào kênh đào Suez. Bất kỳ gián đoạn nào ở đây đều có thể gây chấn động đến chuỗi cung ứng toàn cầu.
