Bộ Công Thương đang trong giai đoạn hoàn thiện dự thảo Thông tư quy định chi tiết danh mục phế liệu được phép tạm nhập, tái xuất, chuyển khẩu. Động thái này nhằm cụ thể hóa các quy định tại Nghị định số 08/2025/NĐ-CP của Chính phủ về quản lý hoạt động tạm nhập, tái xuất, chuyển khẩu hàng hóa, đồng thời siết chặt công tác kiểm soát đối với mặt hàng nhạy cảm này.
Mục tiêu quản lý chặt chẽ và bảo vệ môi trường
Việc xây dựng danh mục cụ thể xuất phát từ yêu cầu thực tiễn trong công tác quản lý nhà nước. Trong thời gian qua, một số đối tượng đã lợi dụng kẽ hở pháp lý để thực hiện hành vi nhập khẩu phế liệu trái phép dưới danh nghĩa tạm nhập, tái xuất hoặc chuyển khẩu. Hành vi này không chỉ gây thất thoát ngân sách nhà nước mà còn tiềm ẩn nhiều rủi ro về ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng và hệ sinh thái.
Nội dung chính của dự thảo Thông tư
Dự thảo Thông tư dự kiến sẽ liệt kê chi tiết các loại phế liệu thuộc diện được phép thực hiện các hoạt động tạm nhập, tái xuất, chuyển khẩu. Danh mục này được xây dựng dựa trên nguyên tắc bảo đảm an toàn, vệ sinh môi trường và phù hợp với khả năng xử lý, tái chế trong nước. Các loại phế liệu nguy hại, khó kiểm soát hoặc có nguy cơ cao gây ô nhiễm sẽ bị loại trừ khỏi danh sách được phép.
Bên cạnh đó, dự thảo cũng quy định rõ các điều kiện, thủ tục đối với doanh nghiệp muốn thực hiện các hoạt động này. Cụ thể, doanh nghiệp phải chứng minh được năng lực tài chính, có phương án bảo vệ môi trường được phê duyệt, và cam kết tái xuất hoặc chuyển khẩu toàn bộ số phế liệu trong thời hạn quy định. Việc kiểm tra, giám sát chặt chẽ tại các cửa khẩu cũng sẽ được tăng cường để ngăn chặn tình trạng gian lận, nhập lậu.
Tác động đến doanh nghiệp và thị trường
Việc ban hành danh mục cụ thể được kỳ vọng sẽ tạo ra hành lang pháp lý minh bạch, rõ ràng hơn cho các doanh nghiệp hoạt động chân chính trong lĩnh vực này. Các doanh nghiệp tuân thủ tốt quy định sẽ có cơ sở pháp lý vững chắc để mở rộng hoạt động kinh doanh, thúc đẩy giao thương quốc tế. Ngược lại, những đối tượng có ý định lợi dụng sẽ phải đối mặt với các chế tài xử phạt nghiêm khắc theo quy định của pháp luật.
Trên phương diện thị trường, quy định mới góp phần ổn định hoạt động nhập khẩu, tái xuất phế liệu, hạn chế tình trạng biến động bất thường do các giao dịch trái phép gây ra. Điều này không chỉ bảo vệ lợi ích của các doanh nghiệp hợp pháp mà còn góp phần bảo vệ môi trường sống cho người dân, đặc biệt là tại các khu vực gần cảng biển, cửa khẩu nơi tập trung nhiều hoạt động xuất nhập khẩu.
Lộ trình và kỳ vọng
Dự thảo Thông tư hiện đang được Bộ Công Thương lấy ý kiến rộng rãi từ các bộ, ngành liên quan, hiệp hội doanh nghiệp và các chuyên gia trước khi chính thức ban hành. Việc hoàn thiện và đưa vào áp dụng sớm văn bản này là một bước đi quan trọng trong việc thực hiện chủ trương của Chính phủ về tăng cường quản lý nhà nước đối với hoạt động xuất nhập khẩu, đặc biệt là với các mặt hàng có nguy cơ cao về môi trường như phế liệu.
Giới chuyên gia nhận định, với việc siết chặt quản lý thông qua danh mục cụ thể, Việt Nam không chỉ bảo vệ được môi trường trong nước mà còn nâng cao hình ảnh, uy tín trên trường quốc tế trong việc tuân thủ các cam kết về bảo vệ môi trường và phát triển bền vững. Đây được xem là một động thái cần thiết và kịp thời trong bối cảnh hoạt động thương mại xuyên biên giới ngày càng phức tạp như hiện nay.
