Xung đột Trung Đông: Tác động nặng nề đến kinh tế châu Á - Thái Bình Dương qua giá năng lượng và chuỗi cung ứng
Theo báo cáo tóm tắt mới nhất từ Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB), các cuộc xung đột đang diễn ra tại Trung Đông đang gây ra những hệ lụy sâu rộng đối với các nền kinh tế trong khu vực châu Á và Thái Bình Dương. Những tác động tiêu cực này chủ yếu thông qua việc giá năng lượng tăng cao, sự gián đoạn nghiêm trọng của chuỗi cung ứng toàn cầu, cùng với điều kiện tài chính bị thắt chặt. Bên cạnh đó, các lĩnh vực then chốt như du lịch và dòng kiều hối cũng có nguy cơ bị ảnh hưởng đáng kể.
Ba kịch bản rủi ro với tác động kéo dài
Báo cáo của ADB đã đưa ra ba kịch bản rủi ro chi tiết, nhấn mạnh rằng mức độ ảnh hưởng đến các nền kinh tế đang phát triển trong khu vực sẽ phụ thuộc chủ yếu vào thời gian gián đoạn. Trong trường hợp xung đột chỉ diễn ra trong thời gian ngắn, áp lực giá năng lượng có thể giảm tương đối nhanh chóng. Tuy nhiên, nếu tình trạng gián đoạn kéo dài, tác động đến tăng trưởng và lạm phát sẽ trở nên lớn hơn và dai dẳng hơn nhiều.
Kịch bản 1: Giả định gián đoạn kéo dài đến cuối tháng 6/2026. Theo đó, giá dầu dự kiến tăng lên mức trung bình 105 USD mỗi thùng trong quý, trước khi quay về mức trước xung đột vào Quý 3/2026. Giá khí đốt cũng tăng trong quý 2. Tác động dự báo: GDP giảm 0,3 điểm phần trăm và lạm phát tăng 0,6 điểm phần trăm.
Kịch bản 2: Gián đoạn kéo dài đến cuối tháng 9/2026. Giá dầu có thể tăng vọt lên 130 USD trong Quý 2 và 120 USD trong Quý 3/2026, sau đó mới ổn định trở lại vào Quý 4/2026. Giá khí đốt tăng mạnh hơn so với kịch bản đầu tiên. Tác động dự báo: GDP giảm 0,7 điểm phần trăm và lạm phát tăng 1,2 điểm phần trăm.
Kịch bản 3: Đây là kịch bản nghiêm trọng nhất với gián đoạn kéo dài đến cuối tháng 2/2027. Giá dầu có khả năng tăng vọt lên trên 155 USD trong quý 2/2026, giảm chậm dần xuống khoảng 140 USD từ quý 3/2026 đến quý 1/2027. Giá khí đốt tăng mạnh, tiệm cận các mức cao kỷ lục sau khi Nga đưa quân vào Ukraine. Tác động dự báo: GDP giảm tới 1,3 điểm phần trăm và lạm phát tăng mạnh 3,2 điểm phần trăm.
Tác động không đồng đều giữa các khu vực
Báo cáo chỉ ra rằng những tác động tiêu cực đến tăng trưởng sẽ nghiêm trọng nhất đối với các nền kinh tế đang phát triển ở Đông Nam Á và Thái Bình Dương. Trong khi đó, lạm phát được dự báo sẽ tăng cao nhất tại các nền kinh tế Nam Á. Các kịch bản này phản ánh mức độ bất định rất cao về diễn biến của xung đột và các gián đoạn liên quan, do đó cần được xem xét một cách thận trọng và có sự điều chỉnh linh hoạt.
Khuyến nghị chính sách từ ADB
Ông Albert Park, chuyên gia Kinh tế trưởng của ADB, nhận định: “Gián đoạn năng lượng kéo dài có thể buộc các nền kinh tế đang phát triển ở châu Á và Thái Bình Dương phải đối mặt với sự đánh đổi khó khăn giữa tăng trưởng yếu hơn và lạm phát cao hơn. Các chính phủ cần tập trung kiềm chế căng thẳng thị trường và bảo vệ các nhóm dễ tổn thương nhất, đồng thời triển khai các chính sách nhằm tăng cường khả năng chống chịu trong dài hạn.”
Báo cáo đưa ra các khuyến nghị chính sách then chốt cho các quốc gia thuộc châu Á - Thái Bình Dương để hạn chế ảnh hưởng tiêu cực:
- Tập trung vào ổn định thị trường: Cho phép giá năng lượng cao hơn được phản ánh ít nhất một phần vào thị trường để khuyến khích tiết kiệm năng lượng và chuyển đổi nhiên liệu. Tránh các biện pháp kiểm soát giá diện rộng có thể làm sai lệch động lực thị trường.
- Hỗ trợ tài khóa có trọng tâm: Ưu tiên hỗ trợ các hộ gia đình dễ bị tổn thương và các ngành chịu tác động nặng nề nhất, với thiết kế có thời hạn rõ ràng để kiểm soát chi phí.
- Điều hành chính sách tiền tệ linh hoạt: Các ngân hàng Trung ương cần tập trung hạn chế biến động thị trường quá mức, cung cấp hỗ trợ thanh khoản có trọng tâm và neo giữ kỳ vọng lạm phát thông qua truyền thông hiệu quả.
- Kiểm soát nhu cầu năng lượng: Triển khai các biện pháp thực tiễn như quy định nhiệt độ điều hòa, cắt giảm chiếu sáng không thiết yếu, khuyến khích làm việc từ xa và sử dụng phương tiện công cộng.
Các biện pháp này được kỳ vọng sẽ giúp giảm thiểu tác động xã hội của việc giá cả tăng cao, đồng thời duy trì động lực thích ứng với cú sốc năng lượng toàn cầu.
