Xung Đột Trung Đông Gây Áp Lực Lên Tăng Trưởng GDP Việt Nam
Báo cáo đánh giá nhanh tác động của chiến sự tại Trung Đông đến kinh tế Việt Nam, do Tiến sĩ Cấn Văn Lực và nhóm tác giả Viện Nghiên cứu kinh tế BIDV công bố, nhận định Việt Nam là nền kinh tế mở và hội nhập sâu rộng, đang chịu tác động mạnh mẽ, cả trực tiếp lẫn gián tiếp. Các lĩnh vực chịu ảnh hưởng bao gồm năng lượng, thương mại, logistics, tỷ giá và tâm lý doanh nghiệp.
Tác Động Đa Chiều Đến Nền Kinh Tế
Trước hết, lĩnh vực năng lượng chịu tác động mạnh do giá xăng dầu leo thang. Thứ hai, thương mại và logistics bị gián đoạn chuỗi cung ứng, với chi phí logistics, bảo hiểm và bảo quản lạnh đều tăng cao. Thứ ba, tỷ giá USD/VND chịu áp lực tăng do USD mạnh lên và chỉ số giá nhập khẩu tăng nhanh hơn xuất khẩu. Trong kịch bản cơ sở, tỷ giá có thể tăng 2-3% trong năm 2026, và nếu chiến sự kéo dài, biến động sẽ lớn hơn, thu hẹp dư địa chính sách tiền tệ.
Thứ tư, tác động gián tiếp xuất phát từ yếu tố tâm lý thận trọng hơn của doanh nghiệp, nhà đầu tư và người tiêu dùng, làm suy yếu cả phía cung và cầu. Điều này có thể dẫn đến thu hút FDI chậm lại, thị trường chứng khoán giảm, và áp lực lên tăng trưởng, biên lợi nhuận.
Lạm Phát Và Tăng Trưởng GDP Chịu Sức Ép
Tiến sĩ Cấn Văn Lực nhấn mạnh hệ quả tổng hợp phản ánh rõ ở lạm phát và tăng trưởng GDP. Với nhiên liệu chiếm khoảng 4% và giao thông 9,67% trong rổ tính CPI, giá dầu khí tăng sẽ nhanh chóng truyền dẫn vào lạm phát. Nhờ sức chống chịu cải thiện và xu hướng chuyển đổi năng lượng, CPI bình quân năm 2026 có thể chỉ tăng thêm 0,3-0,5 điểm %, nhưng nếu giá dầu duy trì ở mức 95-100 USD/thùng, lạm phát có thể lên 4,5-5%.
Tăng trưởng GDP cũng chịu sức ép từ xuất khẩu ròng chậm lại, tiêu dùng và đầu tư trong nước suy giảm nhẹ. Do đó, Chính phủ cần có chính sách hỗ trợ kịp thời để doanh nghiệp vượt qua khó khăn, ổn định kinh tế vĩ mô.
Kiến Nghị Gói Hỗ Trợ Và Giảm Thuế, Phí
Ông Hoàng Minh Hiếu, Ủy viên Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội, đánh giá cuộc chiến tạo ra cú sốc kép chưa từng có, ảnh hưởng đến giá dầu, USD, thị trường tài chính và chuỗi cung ứng. Để đạt mục tiêu tăng trưởng 2 chữ số giai đoạn 2026-2030, cần nghiên cứu ban hành gói hỗ trợ, sử dụng chính sách tài khóa để thúc đẩy phát triển kinh tế.
Tại cuộc họp ở TP.HCM, các doanh nghiệp kiến nghị giảm thuế bảo vệ môi trường đối với xăng dầu, gia hạn chính sách hỗ trợ thuế GTGT, và gia hạn nộp thuế thu nhập doanh nghiệp. Bộ Xây dựng cũng đề xuất giảm thuế tiêu thụ đặc biệt và thuế bảo vệ môi trường, cùng với hỗ trợ phí cảng biển và lãi suất vay ưu đãi.
Tháo Gỡ Khó Khăn Về Vốn Và Chính Sách
Ngoài giảm thuế, phí, doanh nghiệp cần hỗ trợ tháo gỡ khó khăn về cơ chế, chính sách, như rút ngắn thời gian thông quan và hỗ trợ vốn. Tiến sĩ Lê Xuân Nghĩa phân tích rằng đầu tư công có thể kích hoạt kinh tế, nhưng lãi suất ngân hàng cao đang cản trở. Nguyên nhân bao gồm chính sách giám sát chặt doanh thu, rút tiền gửi của Kho bạc, và thắt chặt tín dụng bất động sản.
Ông Nghĩa nhấn mạnh cần kéo lãi suất cho vay, đặc biệt cho ngành bất động sản, để đảm bảo dòng tiền lưu thông và đạt mục tiêu tăng trưởng. Gói hỗ trợ cần được thiết kế khoa học, tập trung vào hỗ trợ chi phí đầu vào tăng vọt, khác với giai đoạn Covid-19.
Ưu Tiên Ổn Định Nguồn Cung Năng Lượng
Ưu tiên cao nhất là ngăn cú sốc xăng dầu và đứt gãy chuỗi cung ứng chuyển thành áp lực lạm phát. Chính phủ cần xem xét kiện toàn Tổ phản ứng nhanh, đa dạng hóa nhập khẩu dầu khí, và tăng cường kiểm tra để ngăn đầu cơ. Cần xây dựng kịch bản tăng trưởng và lạm phát, phối hợp chặt chẽ giữa chính sách tiền tệ và tài khóa.
Theo Quỹ Tiền tệ Quốc tế, mỗi 10% giá dầu tăng thêm có thể đẩy lạm phát toàn cầu lên 0,4 điểm % và giảm sản lượng kinh tế 0,2%. Mức độ tác động phụ thuộc vào thời gian kéo dài của xung đột và khả năng khôi phục vận tải qua eo biển Hormuz.
