Nền kinh tế Ukraine chìm trong khủng hoảng điện nghiêm trọng
Nền kinh tế Ukraine đang bước vào giai đoạn khó khăn nhất kể từ khi cuộc chiến với Nga bùng nổ, sau khi các cuộc không kích kéo dài của Nga gây thiệt hại nặng nề cho hệ thống điện quốc gia. Tình trạng này buộc các doanh nghiệp phải cắt giảm sản lượng và thu nhập, đẩy nền kinh tế vào thế bế tắc khi cuộc xung đột bước sang năm thứ năm.
Ngành công nghiệp lao đao vì thiếu điện
Giám đốc của 8 công ty Ukraine từ nhiều lĩnh vực như luyện thép, khai khoáng, xi măng và chế biến thực phẩm cho biết, ngành công nghiệp nước này đang phải đối mặt với áp lực cắt giảm sản lượng và chi phí leo thang. Sergii Pylypenko, CEO của Tập đoàn Kovalska – nhà sản xuất bê tông và vật liệu xây dựng hàng đầu Ukraine, chia sẻ rằng các máy phát điện chạy dầu diesel không thể đáp ứng đủ nhu cầu điện cho các nhà máy quy mô lớn.
Ông Pylypenko nhấn mạnh: "Trong hơn 2 tháng qua, chúng tôi phải làm việc với những đợt cắt điện khẩn cấp không có lịch trình cụ thể. Đôi khi, tình trạng thiếu điện có thể làm giảm sản lượng tới 50%."
Hậu quả kinh tế sâu rộng
Nền kinh tế Ukraine đã suy giảm gần một phần ba trong năm đầu tiên của cuộc chiến. Dù có chút tăng trưởng nhỏ trong những năm sau, quy mô kinh tế vẫn nhỏ hơn nhiều so với thời kỳ trước chiến tranh và phụ thuộc nặng nề vào chi tiêu chính phủ. Khoảng 6 triệu người đã rời khỏi Ukraine và hơn 3 triệu người phải sơ tán trong nước, tương đương một phần năm dân số trước đây.
Chỉ số phục hồi hoạt động doanh nghiệp hàng tháng của Viện Nghiên cứu Kinh tế Kyiv đã lần đầu tiên rơi xuống mức âm từ sau năm 2023 vào tháng 2/2026. Oleksandr Myronenko, COO của Tập đoàn Metinvest chuyên khai thác khoáng sản và sản xuất kim loại, cho biết các đợt cắt điện kéo dài khiến việc khởi động lại sản xuất sau các cuộc không kích trở nên vô cùng khó khăn.
Ông Myronenko tiết lộ: "Chúng tôi dự kiến tăng trưởng trong năm nay tại Ukraine, nhưng đã không đạt được mục tiêu trong 2 tháng đầu do ảnh hưởng từ các cuộc không kích của Nga. Nguyên nhân bao gồm hư hỏng thiết bị phát điện và cơ sở hạ tầng giao thông, ảnh hưởng không chỉ ngành thép mà toàn bộ lĩnh vực sản xuất."
Nhu cầu điện vượt xa nguồn cung
Nataliia Kolesnichenko, một nhà kinh tế tại Trung tâm Nghiên cứu Kinh tế Kyiv, ước tính nhu cầu điện trong tháng 1 và tháng 2/2026 cao hơn 30% so với nguồn cung. Cô nhận định: "Tình trạng thiếu năng lượng đã trở nên nghiêm trọng hơn trong những tháng gần đây."
Vào ngày 12/2/2026, Bộ trưởng Năng lượng Ukraine Denys Shmyhal cho biết, dù thời tiết ấm lên, nhu cầu điện vẫn đạt đỉnh 16.4 gigawatt, vượt xa sản lượng 12.3 gigawatt của cả nước. Ukraine phải nhập khẩu gần 2 gigawatt điện trong thời điểm cao điểm.
Tác động đến tăng trưởng và lạm phát
Các doanh nghiệp đang đối mặt với sản lượng giảm, chi phí tăng, chuỗi cung ứng đứt gãy và thời gian vận chuyển kéo dài. Những vấn đề này làm suy yếu khả năng cạnh tranh và góp phần vào lạm phát hiện ở mức 7% mỗi năm.
Cuộc khủng hoảng điện buộc Ngân hàng Trung ương Ukraine hạ dự báo tăng trưởng kinh tế năm 2026 từ 2% xuống 1.8%. Các nhà kinh tế độc lập còn thận trọng hơn: Dragon Capital dự báo tăng trưởng 1%, trong khi ICU giảm từ 2.1% xuống 0.8%.
ICU ước tính khoảng 20-25% sản lượng kinh tế Ukraine phụ thuộc vào nguồn điện ổn định. Nhiều doanh nghiệp nhỏ không thể tồn tại qua mùa đông khắc nghiệt và thiếu ánh sáng, trong khi nhu cầu tiêu dùng sụt giảm do cắt điện triền miên.
Thiệt hại ngân sách và triển vọng tương lai
Thủ tướng Ukraine Yulia Svyrydenko tiết lộ, khủng hoảng năng lượng gây thiệt hại 12 tỷ hryvnia (khoảng 280 triệu USD) cho ngân sách quốc gia chỉ trong tháng 1/2026. Nợ công tăng lên 100% GDP khiến các nhà đầu tư lo ngại, và giá trái phiếu chính phủ sụt giảm mạnh khi đàm phán hòa bình tại Geneva không có tiến triển.
Tuy nhiên, chính phủ Ukraine đang tiến gần đến thỏa thuận với Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cho gói vay 8.1 tỷ USD, sau khi IMF đồng ý nới lỏng một số điều kiện. Điều này mang lại chút hy vọng trong bối cảnh kinh tế đầy thách thức.
