Ủy ban Kinh tế và Tài chính thẩm tra kế hoạch phát triển 5 năm 2026-2030
Ngày 27/3, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính đã tổ chức phiên họp mở rộng để thẩm tra hàng loạt báo cáo quan trọng liên quan đến kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội. Các tài liệu được xem xét bao gồm Báo cáo đánh giá tình hình thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2021-2025, dự kiến Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026-2030, cùng với Dự thảo Nghị quyết về Kế hoạch này.
Ngoài ra, phiên họp cũng thẩm tra Báo cáo đánh giá bổ sung kết quả thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2025, tình hình triển khai Kế hoạch năm 2026, và Báo cáo về công tác tiết kiệm, chống lãng phí năm 2025.
Sớm tổng kết và đánh giá nguồn lực đầu tư công
Tại phiên họp, ông Trần Quốc Phương - Thứ trưởng Bộ Tài chính đã trình bày báo cáo tóm tắt đánh giá tình hình và kết quả thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2021-2025, cùng với dự kiến cho giai đoạn 2026-2030. Ông Phương nhấn mạnh rằng, trong giai đoạn 2021-2025 và những tháng đầu năm 2026, tình hình thế giới đan xen giữa thời cơ, cơ hội và khó khăn, thách thức, trong đó khó khăn là chủ yếu.
Tuy nhiên, với sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị, đất nước đã đạt được những thành tựu quan trọng, toàn diện và đột phá, với nhiều điểm sáng nổi bật. Cụ thể, Việt Nam đã đạt và vượt 22/26 chỉ tiêu kinh tế - xã hội chủ yếu giai đoạn 2021-2025, trong đó hoàn thành toàn bộ chỉ tiêu về xã hội.
Kinh tế vĩ mô cơ bản ổn định, các cân đối lớn được bảo đảm, tăng trưởng phục hồi mạnh mẽ và đạt kết quả tương đối cao, với mức bình quân 5 năm đạt 6,2%/năm. Lạm phát, bội chi ngân sách Nhà nước và các chỉ tiêu về nợ công được kiểm soát chặt chẽ, đảm bảo an ninh, an toàn tài chính quốc gia.
Trong những tháng đầu năm 2026, dù phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức như xung đột tại Trung Đông, chính sách thuế quan của Hoa Kỳ, và xung đột địa chính trị tại một số quốc gia, khu vực, tình hình kinh tế - xã hội vẫn tiếp tục đạt được nhiều kết quả nổi bật, bám sát các mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp tại Nghị quyết 244/2025/QH15 của Quốc hội.
Bên cạnh những kết quả đạt được là cơ bản, vẫn còn một số hạn chế, khó khăn như nhiệm vụ tăng trưởng năm 2026, điều hành kinh tế vĩ mô, và kiểm soát lạm phát đối mặt với nhiều thách thức.
Bước vào giai đoạn 2026-2030 với những biến động khó lường
Theo ông Phương, bước vào giai đoạn 2026-2030, tình hình thế giới tiếp tục biến động rất nhanh, mạnh và khó lường, ảnh hưởng trực tiếp đến mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam. Trên cơ sở phân tích, đánh giá toàn diện những thuận lợi và khó khăn, Chính phủ đã dự kiến 5 quan điểm chỉ đạo, điều hành, mục tiêu tổng quát và 30 chỉ tiêu chủ yếu cho giai đoạn này, cùng với 12 nhóm nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu.
Các giải pháp tập trung vào hoàn thiện thể chế, pháp luật; xác lập mô hình tăng trưởng mới; và huy động nguồn lực hiệu quả. Trong tổ chức thực hiện, Chính phủ sẽ tiếp tục chỉ đạo các cơ quan theo dõi sát diễn biến tình hình, điều hành chủ động, linh hoạt, thích ứng với tình hình mới.
Đồng thời, tăng cường phân tích, dự báo, đánh giá tác động đến các động lực tăng trưởng; xây dựng các kịch bản, phương án ứng phó với các "cú sốc" từ bên ngoài, và đề ra giải pháp bảo đảm thực hiện mục tiêu đề ra.
Một trong những điểm nhấn quan trọng là việc báo cáo bổ sung các giải pháp về hoàn thiện thể chế, pháp luật liên quan đến sản xuất kinh doanh, đầu tư, đấu thầu, đất đai, hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn, định mức kỹ thuật; cùng với nâng cao năng lực cán bộ cấp cơ sở.
Đặc biệt, phiên họp nhấn mạnh vào việc rà soát các vướng mắc trong đầu tư công, sớm tổng kết và đánh giá nguồn lực đầu tư công. Trên cơ sở đó, nghiên cứu gộp hai Luật Đầu tư công và Luật Ngân sách nhà nước để tạo sự thống nhất và hiệu quả cao hơn.
Ngoài ra, các giải pháp khác bao gồm tăng cường quản lý công tác đấu giá đất bảo đảm công khai, minh bạch, chống đẩy giá, trục lợi; hoàn thiện sớm hệ thống quy hoạch với tầm nhìn dài hạn; nâng cao năng lực phân tích, dự báo, thống kê; quản trị rủi ro, sẵn sàng phương án ứng phó với tình huống bất ngờ, chống khủng hoảng kinh tế, bảo đảm an ninh năng lượng, an ninh lương thực.
Thúc đẩy mục tiêu tăng trưởng hai con số
Tại phiên họp, các đại biểu và chuyên gia đã thẳng thắn chỉ ra những tồn tại trong công tác xây dựng pháp luật, thực thi thể chế và đề xuất nhiều giải pháp đột phá để hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp. Mục tiêu được nhấn mạnh là thúc đẩy tăng trưởng "hai con số" trong nhiệm kỳ tới.
Ủy viên là ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Hoàng Minh Hiếu đã nhấn mạnh vào vấn đề hoàn thiện thể chế – vốn được coi là đột phá chiến lược nhưng vẫn còn nhiều tồn tại. Ông thẳng thắn chỉ ra tình trạng "văn bản gửi chậm, gửi muộn" và việc lạm dụng trình tự, thủ tục rút gọn trong ban hành luật pháp.
Theo đại biểu, việc ép tiến độ quá ngắn sẽ làm giảm chất lượng thảo luận và ảnh hưởng trực tiếp đến tính thực tế của các dự án luật. Đáng chú ý, ông Hiếu cũng cảnh báo về tình trạng ban hành các văn bản dưới luật thiếu tính khoa học, dẫn đến việc phải ngưng hiệu lực ngay sau khi ban hành, gây tác động tiêu cực đến doanh nghiệp.
Phân tích về chất lượng tăng trưởng, đại biểu Trần Văn Lâm - Ủy viên là ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Uỷ ban Công tác đại biểu bày tỏ sự trăn trở về tính khả thi của mục tiêu tăng trưởng hai con số trong nhiệm kỳ tới. Đại biểu nhấn mạnh, để đạt được mục tiêu này, thách thức lớn nhất nằm ở hiệu quả đầu tư, đặc biệt là đầu tư công.
Ông kiến nghị giải pháp then chốt phải là nâng cao năng suất lao động thông qua khoa học công nghệ, thay vì chỉ dựa vào vốn đầu tư đơn thuần.
Để tạo ra động lực mới cho giai đoạn 2026-2030, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi đã đề xuất 5 nhóm nhiệm vụ trọng tâm:
- Xây dựng Chương trình năng suất quốc gia theo mô hình tăng trưởng mới.
- Thiết lập Chiến lược quản lý rủi ro quốc gia và Bộ tiêu chí ứng dụng khoa học - công nghệ trong tăng trưởng.
- Hoàn thiện Chiến lược pháp luật Việt Nam với mục tiêu lọt Top 3 ASEAN về môi trường kinh doanh vào năm 2028.
- Có chiến lược huy động và phân bổ nguồn lực rõ ràng, gắn với cơ quan điều tiết quốc gia để tránh tình trạng đầu tư dàn trải.
- Tập trung cao độ cho năng lực điều hành và thực thi gắn với chiến lược phát triển doanh nghiệp nội địa, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ.
Phiên họp đã kết thúc với sự đồng thuận cao về tầm quan trọng của việc thẩm tra kỹ lưỡng các kế hoạch phát triển, nhằm đảm bảo tính khả thi và hiệu quả trong giai đoạn tới, đồng thời thúc đẩy các giải pháp đột phá để đạt mục tiêu tăng trưởng bền vững.
