Ngày 28/7, giá dầu thô Brent và WTI giảm khoảng 2% xuống mức thấp nhất trong một tuần, theo Reuters. Thị trường dầu mỏ toàn cầu đang lạc quan dựa trên thông tin Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump tạm dừng kế hoạch leo thang xung đột với Iran, mở ra khả năng quay lại bàn đàm phán.
Dù diễn biến này đã quen thuộc suốt nửa năm qua, mỗi khi có tin tức tích cực, giá dầu luôn giảm mạnh. Hồi giữa tháng 4, lệnh ngừng bắn được công bố, hay khi hai bên ký biên bản ghi nhớ giữa tháng 6, giá dầu thô đã giảm xuống dưới mức trước chiến sự. Giới kinh doanh dầu mỏ vẫn đặt hy vọng vào một giải pháp ngoại giao có thể tái khôi phục dòng chảy từ Trung Đông.
Nhu cầu thấp, nguồn cung cao
Nhu cầu dầu mỏ duy trì ở mức thấp đáng kinh ngạc trong vài tháng qua, khi thế giới thích ứng với thực tế mất khoảng 13 triệu thùng dầu mỗi ngày sau khi Iran đóng cửa eo biển Hormuz. Đặc biệt, Trung Quốc dựa chủ yếu vào lượng dự trữ dầu mỏ khổng lồ tích trữ trước chiến tranh. Theo JPMorgan, khi giá dầu tăng, Trung Quốc giảm mạnh nhập khẩu dầu thô khoảng 5 triệu thùng mỗi ngày. Natasha Kaneva - người đứng đầu Bộ phận phân tích hàng hóa tại JPMorgan - dự đoán Bắc Kinh có đủ lượng hàng dự trữ thêm 3-4 tháng tới.
Các quốc gia được Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) điều phối tiếp tục giải phóng hàng triệu thùng dầu mỗi tuần từ kho dự trữ dầu chiến lược, đặc biệt là Mỹ. Điều này đã giúp giảm bớt tác động từ cú sốc nguồn cung dầu lớn nhất trong lịch sử. Tuy nhiên, cả kho dự trữ khẩn cấp lẫn kho thương mại hiện đều chạm hoặc tiến sát mức giới hạn vận hành tối thiểu, đồng nghĩa các công ty dầu khí không thể dễ dàng rút dầu từ bể chứa để bơm vào đường ống tới nhà máy lọc dầu. Chính ông Trump hồi tháng 6 thừa nhận kho dự trữ cạn kiệt có thể dẫn đến “thảm họa kinh tế”.
Thế giới lại “déjà vu”
Chỉ sau 3 tuần ngắn ngủi khi eo biển Hormuz mở cửa trở lại, hơn 200 triệu thùng dầu chảy ra khỏi Vịnh Ba Tư, giúp thị trường có thêm nguồn cung cho khoảng 17 tuần và dẫn tới tình trạng dư thừa tạm thời, theo Andy Lipow - Chủ tịch Lipow Oil Associates. Điều đó lý giải vì sao bất chấp giao tranh leo thang khiến giá dầu tăng vọt lên trên 100 USD/thùng vào tuần trước, nhiều nhà phân tích vẫn bình tĩnh. Chuyên gia Daan Struyven từ Goldman Sachs giữ nguyên dự đoán giá dầu Brent sẽ ở mức 80 USD đến hết năm.
Rủi ro nằm ở chỗ liệu hoạt động vận chuyển dầu mỏ ở eo biển Hormuz có tiếp tục gián đoạn dài hạn hay không. Bất chấp giao tranh tạm lắng gần đây, Iran vẫn cố gắng duy trì quyền kiểm soát với eo biển Hormuz. Ngay cả trong thời gian ngừng bắn 60 ngày, Iran yêu cầu các tàu muốn đi qua phải phối hợp với Cơ quan Quản lý Eo biển Vịnh Ba Tư, nếu không có nguy cơ bị tấn công. Tuần trước, một nhóm thương mại bảo hiểm cho biết các hợp đồng bảo hiểm có thể bị hủy bỏ nếu tàu phải trả phí cho Iran, vì sẽ vi phạm lệnh trừng phạt của Mỹ.
Xung đột cũng lan rộng sang eo biển Bab al-Mandeb ở phía nam Biển Đỏ. Trong những ngày gần đây, phiến quân Houthi đã tấn công các tàu chở dầu của Saudi Arabia và tuyên bố phong tỏa eo biển này. Trong một báo cáo hôm 27/7, các nhà phân tích từ Deutsche Bank viết: “Hiểm họa trọng tâm của thị trường vẫn nằm ở lĩnh vực năng lượng và vận tải biển”, đồng thời cho biết hành động của Houthi làm tăng “nguy cơ gián đoạn đồng thời cả các tuyến đường xuất khẩu ở vùng Vịnh và Biển Đỏ”. “Do đó, dù ngừng bắn là điều đáng hoan nghênh, mọi chuyện vẫn quá mong manh, đặc biệt khi những diễn biến bên lề chưa kết thúc”, báo cáo ghi.
Ông Lipow lưu ý thị trường lạc quan về khả năng Hormuz mở cửa trở lại, nhưng lại lo sợ đây không phải chuyện trong tương lai gần. “Chúng ta chắc chắn từng chứng kiến cảnh tượng này rồi. Thị trường phản ứng dữ dội với những tin tức mới nhất, hoặc trong trường hợp này, chẳng có thông tin gì cả”, ông nói.
