Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh tầm quan trọng chiến lược của kinh tế bạc
Phát biểu khai mạc tại hội nghị, Thủ tướng Phạm Minh Chính đánh giá chủ đề này mang ý nghĩa chiến lược lâu dài đối với sự phát triển bền vững của đất nước. Ông nhấn mạnh đây là nội dung mới nhưng rất quan trọng trong bối cảnh già hóa dân số đang diễn ra nhanh chóng trên toàn cầu và đặc biệt tại Việt Nam.
Bối cảnh thế giới phức tạp đòi hỏi tìm kiếm động lực mới
Thủ tướng nêu rõ tình hình thế giới đang tiếp tục diễn biến rất nhanh, phức tạp và khó lường với nhiều vấn đề nổi lên liên quan đến an ninh năng lượng, an ninh lương thực, chính sách tiền tệ, chính sách tài khóa và ổn định kinh tế vĩ mô. Trước tình hình này, Việt Nam cần phải tìm ra những động lực mới, nguồn lực mới cho phát triển, đồng thời khắc phục những hạn chế, bất cập, khó khăn và thách thức từ tác động tiêu cực của tình hình thế giới.
Theo Thủ tướng, những động lực mới này phải vừa thúc đẩy cả cung và cầu, vừa thúc đẩy sự phát triển, đồng thời đảm bảo được công bằng, tiến bộ, bình đẳng và an sinh xã hội một cách toàn diện.
Kinh tế bạc trở thành xu hướng tất yếu toàn cầu
Hiện nay trên thế giới, kinh tế bạc đang trở thành một xu hướng phát triển tất yếu của nhân loại. Theo dữ liệu từ Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc, mỗi năm thế giới có thêm khoảng 58 triệu người bước vào nhóm người cao tuổi. Dự kiến đến năm 2050, con số này sẽ tăng hơn gấp đôi so với hiện tại.
Tuổi thọ trung bình toàn cầu đang tăng nhanh chóng, dự kiến đạt mức 73,5 tuổi vào năm 2025. Đáng chú ý, nhóm người từ 80 tuổi trở lên đang là bộ phận tăng nhanh nhất trong cơ cấu dân số toàn cầu.
Việt Nam đối mặt với thách thức và cơ hội từ già hóa dân số
Việt Nam đã chính thức bước vào giai đoạn già hóa dân số từ năm 2011 với tốc độ gia tăng người cao tuổi ngày một nhanh. Theo báo cáo của các cơ quan có liên quan, tính đến tháng 3/2025, cả nước đã có gần 17 triệu người cao tuổi.
Thực tế này đang mang đến cả thách thức lẫn cơ hội cho đất nước. Một mặt, nó tạo ra áp lực về an sinh xã hội, nhưng mặt khác cũng là động lực quan trọng để đổi mới mô hình tăng trưởng và thúc đẩy phát triển bền vững.
Khái niệm và ý nghĩa của kinh tế bạc
"Kinh tế bạc" - hay còn được gọi là "kinh tế tóc bạc" - là khái niệm chỉ toàn bộ các hoạt động, sản phẩm và dịch vụ được thiết kế, vận hành nhằm đáp ứng nhu cầu đa dạng của người cao tuổi. Đây không chỉ là lĩnh vực kinh tế thuần túy mà còn mang ý nghĩa xã hội sâu sắc.
Văn kiện Đại hội XIV của Đảng đã xác định người cao tuổi không chỉ là đối tượng thụ hưởng phúc lợi mà còn là một bộ phận quan trọng của nguồn nhân lực quốc gia. Đồng thời, văn kiện cũng đặt ra mục tiêu cụ thể: chỉ số phát triển con người HDI phấn đấu đạt khoảng 0,8; tuổi thọ trung bình đạt khoảng 75,5 tuổi, trong đó thời gian sống khỏe mạnh tối thiểu là 68 năm. Việt Nam phấn đấu thuộc nhóm 40 quốc gia có chỉ số hạnh phúc cao nhất thế giới.
Cơ sở chính trị và pháp lý vững chắc cho phát triển kinh tế bạc
Đây chính là cơ sở chính trị quan trọng cho việc phát triển kinh tế bạc tại Việt Nam. Ban Chính sách, chiến lược Trung ương đã đặt ra nhiệm vụ xây dựng đề án phát triển kinh tế bạc Việt Nam với mục tiêu kép: nâng cao phúc lợi và chất lượng cuộc sống cho người cao tuổi, đồng thời phát huy nguồn lực từ chính nhóm đối tượng này để đóng góp vào sự phát triển kinh tế - xã hội chung của đất nước.
Chính phủ đã ban hành Chiến lược quốc gia về người cao tuổi đến năm 2035, tạo khung pháp lý quan trọng cho lĩnh vực này. Đặc biệt, Nghị quyết 36 của Chính phủ ngày 6/3 về phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 2 năm 2026 đã đưa ra các giải pháp cụ thể nhằm thúc đẩy dịch vụ chăm sóc sức khỏe chất lượng cao - một trụ cột cốt lõi của "kinh tế bạc".
Nền tảng pháp lý đã được hình thành rõ nét
Theo Thủ tướng Phạm Minh Chính, nhìn xa hơn về phía trước, nền tảng chính trị và pháp lý của kinh tế bạc tại Việt Nam đã được hình thành khá rõ ràng thông qua các chủ trương của Đảng và chính sách pháp luật của Nhà nước. Các văn bản này tập trung vào các lĩnh vực then chốt: thích ứng với già hóa dân số, chăm sóc người cao tuổi, phát huy vai trò của người cao tuổi và mở rộng hệ thống an sinh xã hội cho nhóm đối tượng đặc biệt này.
Hội nghị là diễn đàn quan trọng để trao đổi chính sách
Thủ tướng nêu rõ hội nghị là diễn đàn quan trọng để trao đổi các vấn đề có liên quan đến kinh tế bạc. Ông đề nghị các đại biểu tập trung thảo luận vào một số vấn đề trọng tâm:
- Kinh nghiệm quốc tế và cách thức chủ động thích ứng chính sách, chiến lược của Việt Nam
- Đánh giá thực trạng triển khai chiến lược quốc gia về người cao tuổi trong bối cảnh thích ứng với già hóa dân số
- Đề xuất các mô hình phát triển kinh tế bạc phù hợp với hoàn cảnh cụ thể của Việt Nam
Các mô hình này cần gắn liền với việc đẩy mạnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, phát triển kinh tế tuần hoàn, khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo. Đồng thời, cần tìm ra những giải pháp thiết thực để chuyển từ gánh nặng già hóa sang cơ hội phát triển kinh tế, biến thách thức thành động lực tăng trưởng.
Mục tiêu cuối cùng là vừa đảm bảo an sinh xã hội bền vững, vừa phát huy được tiềm năng to lớn của lực lượng người cao tuổi, đồng thời đảm bảo được tiến bộ công bằng xã hội và mang tính nhân văn sâu sắc trong mọi chính sách phát triển.
