IMF cảnh báo: Chiến tranh Trung Đông đe dọa phục hồi kinh tế toàn cầu
Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) vừa đưa ra cảnh báo nghiêm trọng về tác động của cuộc chiến ở Trung Đông đối với nền kinh tế toàn cầu. Theo đó, xung đột này đã gây ra sự gián đoạn nghiêm trọng đối với các nền kinh tế trong khu vực và đang làm lu mờ triển vọng phục hồi của nhiều quốc gia vừa thoát khỏi các cuộc khủng hoảng trước đó.
Tác động vượt xa vấn đề năng lượng
IMF nhấn mạnh: "Các nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu dầu mỏ ở châu Phi và châu Á đang ngày càng khó tiếp cận nguồn cung cấp mà họ cần, ngay cả khi giá cả tăng cao". Điều này cho thấy thách thức không chỉ nằm ở giá cả mà còn ở khả năng tiếp cận nguồn cung.
Châu Á - Thái Bình Dương đối mặt nhiều rủi ro
Theo phân tích của IMF, các khu vực Trung Đông, châu Phi, châu Á - Thái Bình Dương và Mỹ Latinh đang phải đối mặt với tình trạng căng thẳng gia tăng do giá thực phẩm và phân bón cao hơn, cùng với các điều kiện tài chính thắt chặt. Các quốc gia thu nhập thấp đặc biệt có nguy cơ cao về mất an ninh lương thực.
Chiến tranh có thể định hình nền kinh tế toàn cầu theo nhiều cách khác nhau, nhưng tất cả các kịch bản đều dẫn đến giá cả cao hơn và tăng trưởng chậm hơn. Một cuộc xung đột ngắn hạn có thể khiến giá dầu và khí đốt tăng vọt trước khi thị trường kịp điều chỉnh. Trong khi đó, nếu xung đột kéo dài, năng lượng sẽ trở nên đắt đỏ hơn và gây áp lực lớn lên các quốc gia phụ thuộc vào nhập khẩu.
Phân tích từ các tổ chức uy tín
Công ty S&P Global trong phân tích mới đây đã nhấn mạnh: Đối với khu vực châu Á - Thái Bình Dương, vấn đề thiếu năng lượng sẵn có - không phải giá tăng - mới là mối đe dọa lớn nhất. Sự gián đoạn nguồn cung kéo dài sẽ làm suy yếu sức mua ở nhiều thị trường mới nổi. Bên cạnh đó, một cuộc xung đột kéo dài hơn dự kiến sẽ dẫn đến việc điều chỉnh giảm đáng kể dự báo GDP đối với hầu hết các thị trường mới nổi.
Công ty phân tích Moody's cũng chỉ ra: "Các nền kinh tế khu vực châu Á - Thái Bình Dương đang đối mặt với một loạt các mối đe dọa từ bên ngoài. Xung đột ở Trung Đông đứng đầu danh sách về ảnh hưởng, do khu vực này phụ thuộc nhiều vào hàng hóa nhập khẩu".
Triển vọng nghiêng về tiêu cực
Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương đang đối mặt với triển vọng nghiêng hẳn về phía tiêu cực, trong đó vấn đề địa chính trị là mối lo ngại lớn nhất. Các nền kinh tế phát triển ở châu Á chịu một cú sốc đặc biệt lớn. Ảnh hưởng mạnh mẽ đến từ sự tăng giá cả hàng hóa làm suy yếu cán cân thương mại và tiền tệ, đồng thời đẩy lạm phát lên cao.
Ấn Độ và Trung Quốc đối mặt với thiệt hại đáng kể do phụ thuộc vào nhập khẩu dầu khí từ các nền kinh tế vùng Vịnh đang bị cuốn vào cuộc xung đột. Sự phụ thuộc ngày càng tăng của Trung Quốc vào tăng trưởng dựa vào xuất khẩu cũng khiến nước này nhạy cảm hơn với các cú sốc bên ngoài. Các nền kinh tế mở nhỏ như Singapore và Hồng Kông cũng chứng kiến những tổn thất lớn, do sự suy giảm trên diện rộng trong thương mại và tăng trưởng kinh tế.
Đông Nam Á có triển vọng tốt hơn
Tuy nhiên, theo phân tích của Moody's, khu vực Đông Nam Á nhìn chung có triển vọng tốt hơn. Nguyên nhân là do các chính phủ trong khu vực đã áp dụng các biện pháp như giá trần và trợ cấp nhiên liệu để giảm thiểu tác động từ khủng hoảng năng lượng.
Thách thức từ chính sách thuế quan của Mỹ
Bên cạnh vấn đề năng lượng, kinh tế châu Á - Thái Bình Dương còn đang đối mặt với nhiều thách thức khác, điển hình là sự không ổn định từ chính sách thuế quan của Mỹ. Khu vực này vốn phát triển nhờ xuất khẩu, và sự phụ thuộc đó càng sâu sắc hơn kể từ đại dịch. Với việc tiếp cận thị trường Mỹ ngày càng khó khăn, sự mất cân bằng này khiến khu vực dễ bị tổn thương.
Mặc dù phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ vào cuối tháng 2 đã bác bỏ chính sách thuế đối ứng mà Tổng thống Donald Trump đưa ra, nhưng ngay lập tức, Nhà Trắng đã áp đặt thuế suất 10% theo điều 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974. Sau đó, ông Trump thông báo mức thuế quan toàn cầu cố định 15%. Mỹ còn tiến hành các cuộc điều tra theo điều 301 của Đạo luật Thương mại nhằm vào các nước khác.
Điều này cho thấy Washington đang tìm cách xây dựng lại chế độ thuế quan đã tồn tại trước phán quyết của tòa án. Vì thế, nhiều khả năng thuế nhập khẩu của Mỹ sẽ duy trì ở mức cao cho đến năm 2028.
Dự báo tăng trưởng chậm lại
Nhìn chung, Công ty phân tích Moody's dự báo tăng trưởng trên toàn khu vực châu Á - Thái Bình Dương sẽ chậm lại xuống còn 4% vào năm 2026, thấp hơn so với mức 4,3% vào năm 2025. Tăng trưởng khu vực này sẽ tiếp tục chậm lại ở mức 3,6% vào năm 2027.
Những nước nào chịu thiệt hại nặng từ cuộc chiến ở Iran? Theo các phân tích, các nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu dầu mỏ từ khu vực Trung Đông, đặc biệt là Ấn Độ và Trung Quốc, sẽ chịu tác động nặng nề nhất. Các quốc gia có nền kinh tế mở nhỏ như Singapore và Hồng Kông cũng đối mặt với rủi ro lớn do sự suy giảm trong thương mại và tăng trưởng kinh tế.
