Gói kích thích kinh tế khổng lồ mà Đức thông qua vào năm ngoái được kỳ vọng sẽ giúp nước này và toàn bộ châu Âu thoát khỏi tình trạng trì trệ kéo dài. Tuy nhiên, thực tế cho thấy người Đức vốn không có thói quen chi tiêu mạnh tay, và phần lớn kế hoạch đầu tư hạ tầng trị giá 584 tỷ USD vẫn chỉ nằm trên giấy sau một năm.
Rào cản hành chính và tâm lý tiết kiệm
Những quy định hành chính rườm rà được thiết lập để kiểm soát chi tiêu tại quốc gia nổi tiếng tiết kiệm này đang trở thành rào cản lớn. Dù Deutsche Bank gọi đây là “Siêu dự luật Berlin”, dòng tiền vẫn chưa thực sự chảy vào nền kinh tế. Năm ngoái, thâm hụt ngân sách của Đức chỉ ở mức 2,7% GDP, bằng một nửa so với Mỹ, cho thấy chính phủ vẫn đang thắt lưng buộc bụng.
Ông Marco Beckendorf, Thị trưởng thị trấn Wiesenburg, đang dần mất kiên nhẫn khi chưa nhận được một xu nào từ khoản hỗ trợ 2 triệu USD dự kiến để sửa chữa đường sá, trường học và khu công nghiệp. “Quy trình quy hoạch chậm chạp và tâm lý lo ngại nợ công là nguyên nhân chính. Chúng ta đã quên mất cách vay nợ để đầu tư”, ông chia sẻ.
Nền kinh tế lớn thứ ba thế giới cần cú hích
Trong khi nhiều nước phát triển đang “ngập” trong nợ, Đức lại gặp khó khăn khi muốn chi tiêu thêm dù chỉ một chút. Nền kinh tế lớn thứ ba thế giới đang rất cần một cú hích. Kể từ sau đại dịch Covid-19, quốc gia này hầu như không tăng trưởng do giá năng lượng tăng cao, các rào cản thuế quan từ Mỹ và sự cạnh tranh gay gắt từ Trung Quốc. Niềm tin kinh doanh đã rơi xuống mức thấp nhất trong 6 năm vào tháng 4. Các kế hoạch cải cách hệ thống phúc lợi đắt đỏ cũng đang đình trệ do bất đồng nội bộ chính phủ.
Việc Đức suy yếu khiến châu Âu mất đi động cơ tăng trưởng đúng lúc khu vực này cần tăng chi tiêu cho an ninh và ứng phó với những thay đổi về nhân khẩu học. Các nhà kinh tế kỳ vọng gói đầu tư lịch sử này sẽ hiện đại hóa hệ thống đường sắt, đường cao tốc, mạng lưới viễn thông và hành chính công vốn đã lạc hậu sau nhiều thập kỷ thắt chặt chi tiêu. Tuy nhiên, thực tế lại khác xa.
Chuyên gia chỉ ra sự chậm trễ và sai hướng
Chuyên gia Tobias Hentze từ Viện Kinh tế Đức nhận định: “Quy trình quá chậm và các quan chức không có động lực để thúc đẩy dự án”. Đáng lo ngại hơn, các nghiên cứu cho thấy khoảng 86 – 95% nguồn vốn đã bị điều hướng sai. Thay vì đầu tư cho các dự án mới, tiền lại được dùng để chi trả phí vận hành thường xuyên, ví dụ như ghi danh mục “hiện đại hóa bệnh viện” nhưng thực chất là để trả chi phí hoạt động.
Tuy nhiên, Bộ Tài chính Đức đã bác bỏ các cáo buộc này, khẳng định đầu tư liên bang đã tăng 17% trong năm 2025 và dự kiến tăng thêm 37% trong năm nay.
Hậu quả rõ rệt từ sự chậm trễ
Sự chậm trễ đang để lại hậu quả rõ rệt. Dự án đường hầm đường sắt xuyên dãy Alps nối Ý với Munich dự kiến khánh thành vào năm 2032. Trong khi Ý và Áo đã gần hoàn tất phần việc của mình, phía Đức vẫn đang chậm trễ nhiều năm. Tại Mühldorf am Inn, Thị trưởng Michael Hetzl đã chờ đợi nhiều thập kỷ để nâng cấp tuyến đường sắt đơn chạy bằng dầu diesel thành đường đôi chạy điện. Dự án quan trọng đối với các doanh nghiệp hóa chất địa phương này vẫn chưa được phê duyệt kinh phí.
Mới đây, ông Hetzl đã viết thư ngỏ gửi Thủ tướng Friedrich Merz về việc dòng tiền không đến được các dự án thiết yếu. “Đức hiện không thiếu tiền, nhưng vấn đề là không ai biết làm cách nào để tiếp cận được nguồn vốn đó”, ông Hetzl nói thẳng thắn.
