Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) Kevin Warsh chính thức khép lại kỷ nguyên hướng dẫn trước (forward guidance) kéo dài hơn một thập kỷ, chuyển sang phong cách điều hành kín kẽ và kiệm lời hơn. Trong lần xuất hiện công khai đầu tiên trên cương vị mới, ông chỉ dành khoảng 20 phút để trả lời các câu hỏi về định hướng lãi suất, tuyên bố sẽ trả lời cực kỳ ngắn gọn.
Chiến lược mới gây tranh luận
Những người hiểu rõ Warsh cho biết ông đã lên kế hoạch thay đổi này từ lâu. Kể từ khi kết thúc nhiệm kỳ đầu tại Fed cách đây 15 năm, ông kịch liệt phản đối cơ chế hướng dẫn trước, vốn cho phép các nhà điều hành phát tín hiệu sớm về các bước đi tiếp theo. Tuy nhiên, nhiều nhà đầu tư và chuyên gia lão luyện tại Fed lo ngại sự chuyển dịch diễn ra vào thời điểm nhạy cảm, khi biến động thị trường trái phiếu gia tăng do gánh nặng nợ công và nợ doanh nghiệp, cùng cảnh báo từ các cơ quan quản lý về đòn bẩy và rủi ro từ quỹ đầu cơ.
Nguồn tin thân cận với Warsh cho biết ông tin rằng các ngân hàng trung ương đã tự trói buộc bởi chính tuyên bố của mình, thể hiện sự thiếu tin tưởng vào năng lực tự điều chỉnh của giới đầu tư. “Giá cả trên thị trường tài chính có lẽ là nguồn thông tin quan trọng nhất để định hướng cho các nhà điều hành ngân hàng trung ương”, ông phát biểu tại cuộc họp báo đầu tiên. “Nhưng nếu thị trường tài chính chỉ đơn thuần phản chiếu lại những gì chúng ta đã nói, chúng ta đang tự tước đi nguồn thông tin giá trị nhất và trở nên mù kịt trước thực tế”.
Quan điểm ủng hộ và phản đối
Nhiều chuyên gia đồng tình rằng quá chú trọng vào tính dự đoán đã khiến thị trường ám ảnh với từng lời nói của quan chức hơn là thực tế kinh tế. “Cơ chế hướng dẫn trước đã biến thị trường thành một tấm gương soi”, ông Ajay Rajadhyaksha, Chủ tịch Nghiên cứu Toàn cầu tại Barclays, nhận định. “Fed nhìn vào thị trường; thị trường lại nhìn vào Fed. Và rốt cuộc không ai thực sự quan sát nền kinh tế”.
Ngược lại, cựu Chủ tịch Fed Janet Yellen cảnh báo tác động lên lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm. “Các chủ thể trên thị trường sẽ không thể biết cách định giá lợi suất trái phiếu 10 năm nếu họ không hiểu Fed điều hành lãi suất như thế nào trước các diễn biến khác nhau của nền kinh tế”, bà chia sẻ. Nghiên cứu gần đây của Fed cũng chỉ ra rằng các quyết định chính sách có tác động vượt trội lên thị trường chứng khoán, làm thay đổi mạnh mẽ cách định giá cổ phiếu.
Những người ủng hộ cơ chế hướng dẫn trước cho rằng phương thức này giúp tránh các cú sốc bất ngờ. Ngược lại, ông Warsh và cộng sự cho rằng việc xoa dịu thị trường chỉ khuyến khích hành vi chấp nhận rủi ro quá đà, tích tụ các cú sốc lớn hơn về sau.
Bối cảnh nợ công và thị trường trái phiếu
Cuộc tranh luận diễn ra trong bối cảnh gánh nặng nợ toàn cầu bùng nổ suốt gần hai thập kỷ. Nợ công toàn cầu tăng vọt sau khủng hoảng tài chính, khủng hoảng nợ công châu Âu, đại dịch và các xung đột trong thập niên 2020. Tại Mỹ, nợ liên bang do công chúng nắm giữ dự kiến vượt đỉnh lịch sử thời tiền Chiến tranh Thế giới thứ hai, trong khi chi phí trả lãi dự kiến tăng gấp đôi trong 10 năm tới.
Thị trường trái phiếu chứng kiến sự thay đổi sâu sắc về cấu trúc người sở hữu nợ. Khi quy mô nợ phình to, cầu từ các nguồn vốn dài hạn truyền thống như quỹ hưu trí và bảo hiểm gần như dậm chân tại chỗ. Thay vào đó, các quỹ đầu cơ sử dụng đòn bẩy tài chính đang thế chỗ, với lượng nắm giữ trái phiếu Kho bạc Mỹ tăng gấp đôi trong giai đoạn 2023–2025, đạt hơn 2.500 tỷ USD, nhanh hơn nhiều tốc độ toàn thị trường. Con số này áp đảo lượng nắm giữ chính thức của Trung Quốc (giảm xuống còn 659 tỷ USD tính đến tháng 5/2026).
Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) cảnh báo các quỹ đầu cơ có thể phải thoái vốn nhanh như cách họ gia nhập, gây rủi ro cho ổn định tài chính toàn cầu. Khu vực tư nhân cũng gia tăng nợ vay: Ngân hàng Trung ương Anh (BoE) cho biết các tập đoàn hạ tầng AI quy mô lớn đã vay nợ trong nửa đầu năm 2026 nhiều hơn toàn bộ năm 2025 cộng lại, tương đương lượng nợ mới của chính phủ Anh từ đầu năm.
Rủi ro và phản ứng từ các ngân hàng trung ương
Một quyết định lãi suất gây bất ngờ từ Fed dưới thời Warsh không chỉ làm chao đảo lợi suất trái phiếu Kho bạc mà còn có thể kích hoạt vòng xoáy lệnh gọi ký quỹ và làn sóng bán tháo giải chấp từ các quỹ đầu cơ. Ông Torsten Sløk, Chuyên gia kinh tế trưởng tại Apollo, nhận định kịch bản này hoàn toàn có thể xảy ra. “Rõ ràng là khi thiếu đi các định hướng trước, mọi biến động lớn đều có thể ập đến một cách đột ngột”, ông nhấn mạnh.
Tuy nhiên, Chủ tịch Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) Christine Lagarde và Thống đốc BoE Andrew Bailey tại cuộc họp ở Sintra gần đây bày tỏ sự đồng điệu với Warsh. Bà Lagarde cho rằng đã đến lúc quay về nguyên tắc truyền thông căn bản, trong khi ông Bailey nhất trí rằng đưa ra quá nhiều cam kết an toàn có thể dẫn đến sai lầm chính sách.
Giới phân tích dẫn lại sự kiện Taper Tantrum năm 2013 hoặc vụ sụp đổ của Silicon Valley Bank (SVB) năm 2023 như bài học về những tuyên bố quá chắc chắn. Dù vậy, ông Warsh không hoàn toàn cực đoan: ông đã thành lập một tổ công tác đặc biệt về truyền thông, do cựu Thống đốc BoE Mervyn King đồng chủ trì, nhằm xem xét lại cách Fed công bố thảo luận và quyết định chính sách trong bối cảnh nhiều biến động. Các nhà đầu tư kỳ vọng Fed dưới thời Warsh sẽ tìm được điểm cân bằng để thị trường không rơi vào trạng thái mất phương hướng hoàn toàn.
