Ngày 10/7, tại Hải Phòng, Diễn đàn Phát triển Khu Công nghiệp Việt Nam - Vietnam Industrial Park Summit 2026 chính thức diễn ra với chủ đề “Phát triển khu công nghiệp Việt Nam gắn với mục tiêu tăng trưởng công nghiệp quốc gia”. Sự kiện thu hút sự tham gia của các chuyên gia, tổ chức quốc tế và doanh nghiệp trong, ngoài nước, nhằm thảo luận về lĩnh vực đóng góp hơn 10% GDP và thu hút “đại bàng” từ Mỹ, Trung Quốc, Nhật Bản đầu tư.
Khu công nghiệp – trụ cột kinh tế với hơn 400 khu và 1.000 cụm công nghiệp
Theo số liệu từ Cục Thống kê, Việt Nam hiện có hơn 400 khu công nghiệp (KCN) và 1.000 cụm công nghiệp, đóng góp hơn 10% GDP, tạo việc làm cho hàng triệu lao động và thu hút mạnh mẽ vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Với 80.000 ha dư địa trong tổng 180.000 ha đất công nghiệp, Việt Nam sở hữu tiềm năng phát triển KCN thế hệ mới, ứng dụng công nghệ cao, sản xuất thông minh và bền vững.
Trong 6 tháng đầu năm 2026, sản xuất công nghiệp ghi nhận tín hiệu tích cực: chỉ số IIP tăng 10,8% so với cùng kỳ, riêng công nghiệp chế biến, chế tạo tăng 11,4%, tiếp tục giữ vai trò động lực then chốt. Tuy nhiên, sự chênh lệch tốc độ tăng trưởng giữa các địa phương, yêu cầu bảo đảm năng lượng, phát triển hạ tầng, thu hút FDI chất lượng cao và chuyển dịch sang mô hình sản xuất xanh – bền vững đặt ra thách thức mới.
Cần chuyển từ mô hình truyền thống sang hệ sinh thái công nghiệp hiện đại
Phát biểu khai mạc, TS Nguyễn Văn Khôi, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam, Thành viên Hội đồng Tư vấn cải cách thủ tục hành chính của Thủ tướng Chính phủ, nhấn mạnh: “Muốn công nghiệp phát triển nhanh thì trước hết phải có hệ thống khu công nghiệp hiện đại. Muốn thu hút được các tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới thì phải có không gian phát triển tương xứng. Muốn nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia thì khu công nghiệp không thể chỉ dừng lại ở việc cho thuê đất, mà phải trở thành một hệ sinh thái sản xuất, đổi mới sáng tạo và dịch vụ có chất lượng cao”.
TS Nguyễn Văn Khôi chỉ ra nhiều KCN vẫn phát triển theo mô hình truyền thống, hạ tầng logistics chưa đồng bộ, liên kết đô thị hạn chế; nhà ở công nhân, chuyên gia và thiết chế xã hội chưa đáp ứng yêu cầu. Chuyển đổi số, chuyển đổi xanh còn chậm, chất lượng dịch vụ hỗ trợ nhà đầu tư chưa đồng đều. Các vấn đề về quỹ đất sạch, giải phóng mặt bằng, giá đất, thủ tục đầu tư vẫn là điểm nghẽn. Ông kêu gọi chuyển mạnh từ mô hình “khu công nghiệp cung cấp mặt bằng sản xuất” sang mô hình “hệ sinh thái công nghiệp hiện đại”, bao gồm trung tâm logistics, hạ tầng số, trung tâm nghiên cứu và đổi mới sáng tạo, nhà ở, dịch vụ giáo dục, y tế, thương mại, văn hóa, và môi trường xanh. KCN thế hệ mới cần được quản trị bằng dữ liệu số, ứng dụng AI, IoT, dữ liệu lớn và nền tảng điều hành thông minh.
Khu công nghiệp là hạt nhân thu hút đầu tư trong và ngoài nước
TS Nguyễn Đức Hiển, Phó Trưởng Ban, Chủ tịch Hội đồng Khoa học, Ban Chính sách, chiến lược Trung ương, chia sẻ: “Để hiện thực hóa phấn đấu tăng trưởng ‘2 con số’, công nghiệp phải tiếp tục là động lực tăng trưởng chủ yếu của nền kinh tế, nhưng theo phương thức phát triển mới, dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, giá trị gia tăng cao, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và đủ năng lực tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu. Điều đó đòi hỏi hệ thống khu công nghiệp, khu kinh tế phải được tái định vị cả về chức năng, mô hình phát triển và chất lượng thu hút đầu tư”.
Theo TS Nguyễn Đức Hiển, hơn ba thập kỷ qua, các KCN, khu kinh tế đã đóng góp quan trọng vào công nghiệp hóa, hiện đại hóa; trở thành hạt nhân thu hút đầu tư, thúc đẩy sản xuất, mở rộng xuất khẩu, tạo việc làm và chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Tuy nhiên, lợi thế cạnh tranh truyền thống dựa vào đất đai, lao động chi phí thấp và ưu đãi đầu tư không còn quyết định. Năng lực công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và chất lượng thể chế trở thành nhân tố cốt lõi.
Hải Phòng: Khu công nghiệp tạo gần 3,83 triệu việc làm, đóng góp 20% GDP
Ông Trần Văn Quân, Phó Chủ tịch UBND TP Hải Phòng, cho biết khoảng 70-80% vốn FDI đăng ký mới của ngành công nghiệp chế biến, chế tạo tập trung vào KCN, khu kinh tế. Khu vực có vốn đầu tư nước ngoài hoạt động trong các KCN đóng góp khoảng 20% GDP, hơn 70% kim ngạch xuất khẩu cả nước. Riêng các KCN, khu kinh tế tạo việc làm trực tiếp cho gần 3,83 triệu lao động.
Ông Quân phân tích, trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu tái cấu trúc, Việt Nam nổi lên là điểm đến ưu tiên của dòng vốn công nghệ cao. Lĩnh vực bán dẫn đã thu hút lũy kế trên 14 tỷ USD với hơn 240 dự án, song song là làn sóng đầu tư vào trung tâm dữ liệu, AI và năng lượng tái tạo. Các nhà đầu tư từ Hàn Quốc, Nhật Bản, Singapore, Trung Quốc, Mỹ và châu Âu tiếp tục coi KCN Việt Nam là điểm đến chiến lược. Giai đoạn 2026-2030, khi đất nước đặt mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân từ 10%/năm trở lên, hệ thống KCN cần đổi mới đồng bộ về quy hoạch, hạ tầng, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, nâng cao năng lực đón dự án công nghệ cao, bán dẫn, đổi mới sáng tạo.
Trong khuôn khổ diễn đàn, có nhiều báo cáo trọng tâm từ cơ quan quản lý và tổ chức quốc tế về phát triển KCN phục vụ kỷ nguyên tăng trưởng mới; khu năng lượng tái tạo; quy hoạch KCN sau sáp nhập địa giới hành chính; xây dựng nền tảng dữ liệu không gian quốc gia cho KCN thông minh; phát triển KCN theo tiêu chí quốc tế, xây dựng hạ tầng số đồng bộ, tối ưu điện năng bằng hệ thống EMS. Triển lãm quy tụ hơn 25 gian hàng từ các đơn vị tiên phong như IDICO, TONMAT, Tập đoàn Sao Đỏ, UNIDO, BMKH JSC, DEEP C, CMC Global, VietnamIZ, Solar Sông Đà, 1C Việt Nam, ACCA…
