AI đang âm thầm "bào mòn" ví tiền của người tiêu dùng Mỹ ngay cả trước khi họ kịp nhận thấy lợi ích của công nghệ này. Cơn sốt đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI) đã và đang tạo ra những cú sốc giá trên diện rộng, từ hóa đơn tiền điện, giá máy tính, thiết bị điện tử cho tới chi phí xây dựng và nhà ở.
Truyền thông phương Tây dẫn ước tính cho biết khoảng 750 tỷ USD sẽ được đổ vào lĩnh vực AI chỉ riêng trong năm nay. Nguồn vốn khổng lồ này kéo theo nhu cầu tăng vọt đối với điện năng, chip nhớ, linh kiện điện tử, vật liệu xây dựng và lao động, tạo thêm sức ép lên mặt bằng giá chung của nền kinh tế.
Theo Mark Zandi, nhà kinh tế tại Moody's Analytics, tác động lạm phát từ AI hiện khiến mỗi hộ gia đình Mỹ phải chi thêm hơn 375 USD để mua cùng một lượng hàng hóa và dịch vụ so với cùng kỳ năm ngoái.
Dù AI mới chỉ đóng góp khoảng 0,2 điểm phần trăm vào lạm phát chung, tác động chủ yếu tập trung ở một số nhóm hàng, các nhà kinh tế cảnh báo áp lực này khó sớm biến mất và có thể lan rộng sang nhiều lĩnh vực khác, buộc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) phải theo dõi sát sao.
Trung tâm dữ liệu "ngốn" điện, đẩy giá điện sinh hoạt tăng
Một trong những lĩnh vực chịu tác động rõ rệt nhất là thị trường điện năng. Các trung tâm dữ liệu phục vụ AI tiêu thụ lượng điện và nước cực lớn, trong khi tốc độ xây dựng các cơ sở này đang vượt xa khả năng mở rộng nguồn cung điện tại nhiều khu vực của Mỹ.
PJM Interconnection, đơn vị vận hành lưới điện lớn nhất nước Mỹ, cảnh báo các trung tâm dữ liệu có thể được xây dựng hoặc mở rộng nhanh gấp hai đến ba lần so với tốc độ phát triển của các hệ thống phát điện mới cần thiết để phục vụ chúng.
Áp lực càng trở nên nghiêm trọng khi Mỹ đồng thời phải đối mặt với việc đóng cửa hàng loạt nhà máy nhiệt điện than, nhu cầu điện khí hóa tăng cao, thời tiết cực đoan và hệ thống cơ sở hạ tầng điện ngày càng xuống cấp.
Các doanh nghiệp vận hành trung tâm dữ liệu sẵn sàng trả giá cao để bảo đảm nguồn cung điện, qua đó đẩy giá điện bán buôn tăng và cuối cùng là hóa đơn tiền điện của các hộ gia đình leo thang. Số liệu chỉ số giá tiêu dùng (CPI) cho thấy giá điện sinh hoạt tại Mỹ trong năm 2025 đã tăng với tốc độ gần gấp đôi mức trung bình của những năm trước đó, và trong 5 tháng đầu năm nay, đà tăng còn mạnh hơn. Dù giá điện bất ngờ giảm 1% trong tháng 6, mặt hàng này vẫn tăng 4% so với cùng kỳ năm ngoái và tiếp tục tăng nhanh hơn lạm phát chung.
Cơn khát chip nhớ lan sang thiết bị điện tử
Không chỉ điện năng, các trung tâm dữ liệu AI còn "hút" một lượng lớn chip nhớ - loại linh kiện vốn có nguồn cung tương đối hạn chế. Hàng nghìn tỷ USD đổ vào chuỗi cung ứng AI đã khiến các nhà sản xuất bộ nhớ ưu tiên năng lực cho những dòng sản phẩm băng thông cao, tốc độ cao và biên lợi nhuận lớn phục vụ trung tâm dữ liệu, thay vì chip nhớ cho các thiết bị tiêu dùng.
Điều này đồng nghĩa một phần năng lực sản xuất trước đây dành cho chip nhớ thông thường đã được chuyển hướng sang các linh kiện hiệu suất cao cho AI. Hậu quả là giá bán buôn của ngành sản xuất chất bán dẫn và linh kiện điện tử khác tại Mỹ tăng tới 26% trong tháng 6 so với cùng kỳ năm trước, một sự đảo chiều mạnh so với mức giảm 0,8% của cùng kỳ năm 2025.
Người tiêu dùng khó lòng đứng ngoài xu hướng này bởi chip nhớ hiện diện trong hầu hết các sản phẩm điện tử phổ biến, từ máy tính xách tay, máy tính để bàn tới điện thoại thông minh và máy tính bảng. Khi chi phí đầu vào tăng mạnh, các hãng sản xuất buộc phải chuyển sang người mua.
Áp lực đã bắt đầu lộ diện ở thị trường điện tử tiêu dùng. Cuối tháng trước, Apple đã tăng giá khoảng 20% đối với một số sản phẩm phổ biến, trong bối cảnh nhu cầu bộ nhớ và lưu trữ của các trung tâm dữ liệu AI tăng đột biến. Trước đó, Sony cũng nâng giá máy chơi game PlayStation, còn Microsoft hồi tháng trước tăng giá các dòng Xbox khoảng 25% với lý do thiếu hụt linh kiện. Microsoft nhận định toàn ngành điện tử tiêu dùng đang phải chật vật với tình trạng khan hiếm linh kiện, và các hệ máy chơi game chịu ảnh hưởng đặc biệt nặng nề.
Đây là diễn biến đáng chú ý bởi máy tính và phần cứng liên quan vốn là nhóm hàng có xu hướng giảm giá trong suốt nhiều thập kỷ nhờ tiến bộ công nghệ. Tuy nhiên, theo dữ liệu của Cục Thống kê Lao động Mỹ (BLS), trong nửa đầu năm 2026, máy tính và các sản phẩm liên quan đã chuyển sang trạng thái tăng giá. Gregory Daco, nhà kinh tế tại EY-Parthenon, nhận định áp lực giá tiêu dùng mới chỉ ở giai đoạn đầu, khi các chi phí sản xuất, giá nhập khẩu và nhu cầu đầu tư liên quan đến AI dần được chuyển sang người mua cuối cùng.
Phần mềm cũng trở nên đắt đỏ hơn
Không chỉ phần cứng, việc tích hợp AI vào các ứng dụng doanh nghiệp cũng khiến phần mềm tăng giá đáng kể. Microsoft hồi tháng 2 đã tăng giá Office 365 dành cho cá nhân thêm 43% và gói gia đình thêm 30%, chấm dứt gần một thập kỷ giữ nguyên giá. Một trong những thay đổi lớn nhất là việc bổ sung Copilot, công cụ AI của Microsoft, vào các ứng dụng văn phòng.
Người dùng cá nhân và gia đình tại Mỹ giờ đây phải trả nhiều tiền hơn cho những phần mềm quen thuộc, trong khi các doanh nghiệp cũng đối mặt với chi phí vận hành tăng khi áp dụng AI.
Cơn sốt AI đẩy chi phí xây dựng, lan sang nhà ở
Các trung tâm dữ liệu còn cạnh tranh trực tiếp nguồn cung các vật liệu xây dựng quan trọng như đồng và dây điện, đồng thời làm gia tăng nhu cầu lao động trong ngành xây dựng. Thierry Wizman, chiến lược gia toàn cầu về ngoại hối và lãi suất tại Macquarie Group, cho rằng tiền lương của lao động xây dựng là một chỉ báo đáng chú ý để đánh giá mức độ AI đang gây sức ép lên các nguồn lực của nền kinh tế.
Nếu hoạt động xây dựng trung tâm dữ liệu thực sự khiến nguồn lực trở nên khan hiếm, tác động sẽ bộc lộ qua mức lương của những công nhân trực tiếp tham gia dự án. Dữ liệu cấp quốc gia hiện đã cho thấy khoảng cách đáng kể giữa tốc độ tăng lương trong ngành xây dựng và mặt bằng chung, và ảnh hưởng có thể còn rõ rệt hơn tại các khu vực tập trung nhiều trung tâm dữ liệu.
Xu hướng này tiềm ẩn tác động lên một vấn đề vốn đã gây áp lực lớn cho các hộ gia đình Mỹ: giá nhà. Khi các dự án trung tâm dữ liệu cạnh tranh nhân công, vật liệu và năng lực xây dựng, chi phí phát triển nhà ở cũng có nguy cơ tăng theo, khiến giấc mơ sở hữu nhà của người dân ngày càng xa vời.
Nghịch lý của cuộc cách mạng AI
AI đang tạo ra một nghịch lý cho nền kinh tế Mỹ. Một mặt, công nghệ này hứa hẹn giúp doanh nghiệp nâng cao năng suất, cắt giảm chi phí và thúc đẩy tăng trưởng trong dài hạn. Mặt khác, cuộc chạy đua xây dựng hạ tầng AI với quy mô hàng trăm tỷ USD đang khiến nhiều nguồn lực trở nên đắt đỏ hơn, tạo ra lạm phát trong ngắn hạn.
Hiện tác động của AI lên lạm phát vẫn tương đối nhỏ, nhưng nếu dòng vốn tiếp tục chảy mạnh vào trung tâm dữ liệu, chip và hạ tầng điện, câu hỏi lớn không chỉ là AI sẽ tạo ra bao nhiêu giá trị, mà còn là người tiêu dùng sẽ phải trả thêm bao nhiêu cho cuộc cách mạng công nghệ này.
