Làn sóng tăng giá dịch vụ: Từ hàng ăn đến cắt tóc, giữ xe đều tăng
Từ giữa tháng 3 đến nay, người dân tại Thành phố Hồ Chí Minh không khỏi bất ngờ khi chứng kiến hàng loạt dịch vụ từ hàng ăn vỉa hè đến cắt tóc, giữ xe đồng loạt tăng giá. Những tờ thông báo viết tay đơn sơ với nội dung "xin phép tăng giá" xuất hiện khắp nơi, phản ánh một làn sóng tăng giá đang lan rộng.
Hàng quán đồng loạt tăng giá
Chị Trần Thị Bé, 50 tuổi, chủ quán bánh cuốn Hồng Hạnh ở phường Sài Gòn, TP.HCM, chia sẻ lý do tăng giá: "Các quán ăn dọc đường Nguyễn Thị Minh Khai đều đã tăng giá. Cơm tấm, bún chả... đều tăng vài nghìn mỗi phần. Vài hôm trước, tôi mua một bình gas 45 kg với giá 2.350.000 đồng, trong khi một tháng trước, 2 bình chỉ có 2.280.000 đồng. Giá gas tăng gấp đôi nên tôi buộc phải tăng giá".
Mức tăng phổ biến dao động từ 2.000 đến 5.000 đồng mỗi phần. Các món ăn vặt quen thuộc như bánh tráng trộn tăng khoảng 2.000 đồng, trong khi chả lụi, xiên nướng, bò lá lốt hiện phổ biến ở mức 35.000 đồng mỗi phần. Tiệm bánh mì Tăng ở khu chợ Phùng Hưng, phường Chợ Lớn, cũng thông báo tăng giá ổ bánh mì từ 30.000 đồng lên 33.000 đồng.
Anh T.K.H, khách quen của một quán cà phê ở phường Bến Thành, cho biết quán này vừa nhắn tin "xin phép" tăng 5.000 đồng mỗi ly cà phê đen, từ 45.000 đồng lên 50.000 đồng. Chủ quán giải thích do thuế tính theo doanh thu tăng và vật giá đầu vào leo thang.
Dịch vụ không liên quan cũng tăng giá
Nếu hàng ăn còn có lý do như gas tăng, phí tăng, thì nhiều dịch vụ không liên quan trực tiếp đến xăng dầu cũng tăng giá. Anh Phong Vũ, 25 tuổi, ngụ TP.HCM, ngỡ ngàng khi tiệm gội đầu gần nhà tăng từ 50.000 đồng lên 60.000 - 70.000 đồng, và cắt tóc nam tăng từ 100.000 đồng lên 120.000 đồng. Anh thắc mắc: "Xăng tăng thì liên quan gì đến cắt tóc, gội đầu mà cũng tăng? Thật không hiểu nổi".
Tương tự, từ đầu tháng 4, phí giữ xe tại sân cầu lông T12 ở phường Khánh Hội tăng từ 5.000 đồng lên 6.000 đồng. Anh Tấn Thành, 35 tuổi, ngụ phường Bình Thạnh, phản ánh: "Tăng 1.000 đồng không phải vấn đề lớn, nhưng tôi thấy vô lý. Ngồi giữ xe thì liên quan gì xăng dầu mà phải tăng giá? Điều này gây phiền hà cho người gửi xe".
Chuyên gia phân tích nguyên nhân
Tiến sĩ Dương Đức Minh, Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế và du lịch, cho rằng việc nhiều dịch vụ không liên quan trực tiếp đến xăng dầu cũng tăng giá xuất phát từ hiệu ứng lan tỏa và tín hiệu thị trường. Khi mặt bằng giá chung nâng lên, các đơn vị cung cấp dịch vụ coi đây là chi phí cơ hội để điều chỉnh giá, nhằm bù đắp chi phí sinh hoạt và thu nhập lao động.
Tuy nhiên, ông nhấn mạnh: "Với những dịch vụ không chịu tác động trực tiếp từ xăng dầu, nếu mức tăng tương đương các ngành như vận tải hay du lịch thì cần xem xét lại tính hợp lý và cơ sở hình thành giá".
Tiến sĩ Huỳnh Thanh Điền, Trường Đại học Nguyễn Tất Thành, nhận định tác động từ biến động năng lượng do xung đột Trung Đông chủ yếu mang tính ngắn hạn. Ông cho biết: "Nhiều đơn vị đang tận dụng 'cơ hội thị trường' để điều chỉnh giá nhưng chưa tính đến mức độ hợp lý và sự đồng thuận của khách hàng".
Giải pháp kiểm soát tăng giá
Tiến sĩ Dương Đức Minh đề cập đến khái niệm "bàn tay vô hình" trong kinh tế học, theo đó thị trường sẽ tự điều tiết thông qua quan hệ cung cầu. Khi giá tăng quá cao không hợp lý, nhu cầu tiêu dùng sẽ giảm, tạo áp lực buộc người cung cấp phải điều chỉnh lại giá.
Tiến sĩ Nguyễn Thường Lạng, giảng viên cao cấp tại Viện Thương mại và Kinh tế quốc tế, Đại học Kinh tế quốc dân, phân tích: "Khi đã tăng giá, người bán có xu hướng giữ mức giá đó để tối đa hóa lợi nhuận. Hệ quả là tạo ra áp lực lạm phát trong đời sống, đặc biệt với các mặt hàng tiêu dùng hằng ngày".
Ông cảnh báo về vòng xoáy "giá, lương và tiền", nơi giá tăng kéo theo yêu cầu tăng lương, sau đó lại tạo áp lực tăng giá tiếp, một hiện tượng nguy hiểm từng xảy ra trong quá khứ.
Tiến sĩ Huỳnh Thanh Điền đề xuất giải pháp: Với khu vực tư nhân thuần túy như hàng quán hay dịch vụ ăn theo, có thể tăng cường quản lý thị trường, kiểm tra thuế, hóa đơn, và yêu cầu giải trình khi có dấu hiệu tăng giá bất hợp lý. Ông nói: "Không nhất thiết lúc nào cũng xử phạt ngay, nhưng chỉ cần có kiểm tra, giám sát thì các cơ sở kinh doanh cũng sẽ e dè hơn".
Đối với mặt hàng thiết yếu, ông nhấn mạnh tầm quan trọng của các chương trình bình ổn giá. Khi người dân có lựa chọn giá hợp lý, họ sẽ ưu tiên mua, buộc các đơn vị bán quá cao phải điều chỉnh giá để cạnh tranh.
