Ngày 16/4 tại Hà Nội, Cục Xúc tiến thương mại thuộc Bộ Công thương đã chính thức khai mạc Tuần lễ Thương hiệu Quốc gia Việt Nam 2026 và Diễn đàn Thương hiệu quốc gia Việt Nam 2026. Sự kiện mang chủ đề “Thương hiệu quốc gia Việt Nam trong kỷ nguyên mới”, thu hút sự quan tâm của nhiều chuyên gia và doanh nghiệp.
Thương hiệu quốc gia: Từ quảng bá hình ảnh đến tài sản chiến lược
Phát biểu tại lễ khai mạc, Thứ trưởng Bộ Công thương Nguyễn Sinh Nhật Tân nhấn mạnh, năm 2026 có ý nghĩa bản lề trong triển khai kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026-2030. Giai đoạn này đòi hỏi chuyển đổi mạnh mẽ mô hình tăng trưởng theo hướng dựa trên năng suất, chất lượng, đổi mới sáng tạo và tính tự chủ của nền kinh tế.
Trong bối cảnh đó, thương hiệu quốc gia cần được nhìn nhận lại một cách căn cơ và toàn diện. Thứ trưởng Tân cho biết, nếu trước đây thương hiệu quốc gia chủ yếu gắn với hoạt động quảng bá hình ảnh và xúc tiến thương mại, thì nay phải được xác định là “tài sản chiến lược”. Điều này phản ánh năng lực cạnh tranh tổng thể cũng như uy tín của Việt Nam trên thị trường quốc tế.
Việc xây dựng thương hiệu quốc gia không chỉ dừng lại ở việc gia tăng nhận diện mà phải hướng tới nâng tầm giá trị “Made in Vietnam” thành biểu tượng của chất lượng, đổi mới sáng tạo và độ tin cậy. Đây cũng là một phần quan trọng trong việc gia tăng “sức mạnh mềm” của quốc gia trong bối cảnh hội nhập sâu rộng.
Thành tựu và thách thức sau hơn 20 năm triển khai
Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại Vũ Bá Phú đánh giá về chặng đường hơn 20 năm triển khai Chương trình Thương hiệu quốc gia Việt Nam. Chương trình đã góp phần tích cực nâng cao hình ảnh quốc gia thông qua các sản phẩm, dịch vụ đạt tiêu chuẩn chất lượng cao.
Số lượng doanh nghiệp có sản phẩm đạt Thương hiệu quốc gia liên tục gia tăng qua các kỳ xét chọn, cho thấy sự chuyển biến rõ nét trong nhận thức và đầu tư của khu vực doanh nghiệp đối với chất lượng và giá trị thương hiệu. Đồng thời, giá trị thương hiệu quốc gia Việt Nam trên các bảng xếp hạng quốc tế cũng ghi nhận mức tăng trưởng đáng kể trong những năm gần đây.
Tuy nhiên, theo ông Vũ Bá Phú, những kết quả đạt được vẫn chưa thật sự bền vững. Tăng trưởng thương hiệu quốc gia chưa gắn chặt với chiều sâu của đổi mới sáng tạo; nhiều doanh nghiệp vẫn chủ yếu tham gia ở khâu gia công, chưa làm chủ thiết kế, công nghệ và thương hiệu.
Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải chuyển dịch mô hình phát triển từ “sản xuất theo đơn đặt hàng” sang “sáng tạo và sở hữu thương hiệu”. Qua đó, giá trị gia tăng và vị thế của doanh nghiệp Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu sẽ được nâng cao.
Bốn trụ cột cốt lõi cho thương hiệu quốc gia trong kỷ nguyên mới
Một trong những quan điểm được thống nhất tại diễn đàn là bối cảnh phát triển mới đặt ra các tiêu chuẩn cao hơn đối với thương hiệu quốc gia. Theo Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân, các yếu tố như chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, đổi mới sáng tạo và trách nhiệm xã hội đã trở thành yêu cầu bắt buộc, thay vì lựa chọn mang tính khuyến khích.
Đặc biệt, trong giai đoạn tới, thương hiệu quốc gia Việt Nam cần được xây dựng trên bốn trụ cột cốt lõi gồm:
- Đổi mới sáng tạo: Thúc đẩy nghiên cứu và phát triển để tạo ra sản phẩm độc đáo.
- Chuyển đổi số: Ứng dụng công nghệ số trong quản lý và sản xuất.
- Tăng trưởng xanh: Tuân thủ các tiêu chuẩn môi trường và phát triển bền vững.
- Trách nhiệm xã hội: Đảm bảo các hoạt động kinh doanh có lợi cho cộng đồng và xã hội.
Đây là nền tảng để nâng cao năng lực cạnh tranh, đồng thời gia tăng giá trị sản phẩm Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Vai trò của văn hóa và chiến lược tập trung
Đáng chú ý, yếu tố văn hóa được xác định là một lợi thế chiến lược song hành với công nghệ. Việc tích hợp bản sắc văn hóa vào sản phẩm và dịch vụ không chỉ tạo sự khác biệt mà còn góp phần định vị thương hiệu Việt Nam theo hướng bền vững, giàu bản sắc trên thị trường quốc tế.
Từ góc nhìn quốc tế, Tiến sĩ Santiago Velasquez, Quyền chủ nhiệm bộ môn cấp cao tại Trường đại học RMIT Việt Nam, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc lựa chọn trọng tâm chiến lược trong xây dựng thương hiệu quốc gia. Ông cho rằng, không quốc gia nào có thể đồng thời phát triển mạnh ở tất cả các trụ cột của thương hiệu.
Dựa trên các thành phần chính tạo nên thương hiệu quốc gia gồm: xuất khẩu, quản trị, du lịch, đầu tư - nhân lực, văn hóa và con người, chiến lược hiệu quả không nằm ở sự dàn trải mà ở việc xác định đúng lĩnh vực có lợi thế cạnh tranh nổi trội để tập trung nguồn lực phát triển. Khi một trụ cột đủ mạnh sẽ tạo hiệu ứng lan tỏa, kéo theo sự phát triển của các trụ cột còn lại.
Kinh nghiệm quốc tế và định hướng cho doanh nghiệp Việt
Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, việc xây dựng thương hiệu quốc gia thành công luôn gắn liền với chiến lược phát triển dài hạn và sự vào cuộc đồng bộ của Nhà nước và doanh nghiệp. Trường hợp của Hàn Quốc là một dẫn chứng điển hình.
Sau khủng hoảng tài chính châu Á năm 1997, quốc gia này đã chuyển hướng sang phát triển kinh tế tri thức và công nghiệp văn hóa, đồng thời xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ mạnh mẽ cho các ngành công nghiệp sáng tạo. Sự lan tỏa của làn sóng Hallyu (Hàn Quốc) không chỉ nâng cao hình ảnh quốc gia, mà còn thúc đẩy xuất khẩu hàng hóa, dịch vụ, du lịch và công nghệ.
Theo các chuyên gia, đây chính là minh chứng rõ nét cho vai trò của “quyền lực mềm” trong phát triển kinh tế hiện đại.
Ở góc độ doanh nghiệp, các ý kiến tham luận cũng cho rằng thương hiệu quốc gia chỉ có thể được nâng tầm khi từng doanh nghiệp thật sự nâng cao năng lực nội tại. Theo định hướng của Bộ Công thương, doanh nghiệp cần:
- Đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản trị và sản xuất.
- Ứng dụng công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn.
- Tuân thủ các tiêu chuẩn môi trường và phát triển bền vững.
- Chủ động xây dựng, bảo vệ tài sản trí tuệ.
Bên cạnh đó, việc tận dụng các hiệp định thương mại tự do (FTA) cần gắn với chiến lược phát triển thương hiệu dài hạn, thay vì chỉ dừng lại ở mục tiêu mở rộng thị trường.
Yêu cầu cấp thiết hiện nay là nâng cấp vị trí trong chuỗi giá trị - từ gia công sang thiết kế, từ sản xuất sang phát triển thương hiệu riêng. Đây là yếu tố then chốt quyết định năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và của cả nền kinh tế trong kỷ nguyên kinh tế tri thức.
