Chỉ vài giờ sau khi Phó Tổng thống Mỹ JD Vance đề xuất kế hoạch sử dụng các khoản tiền được rã băng của Iran để mua nông sản Mỹ, Tổng thống Donald Trump khẳng định nông dân Mỹ "rất hài lòng" với đề xuất này và cho biết ông đã nhận được nhiều cuộc gọi ủng hộ.
Đề xuất từ con rể ông Trump
Phát biểu trước khi rời khu nghỉ dưỡng Burgenstock ở Thụy Sĩ, nơi ông dẫn đầu phái đoàn Mỹ tham gia vòng đàm phán cuối tuần qua với Iran, ông Vance cho biết thỏa thuận này sẽ giúp nuôi sống người dân Iran đồng thời làm giàu cho nông dân Mỹ. Ông Vance cho biết ý tưởng này xuất phát từ ông Jared Kushner, con rể của ông Trump, và mô tả đây là một "thỏa thuận rất, rất tốt và rất đậm chất ông Trump".
Bối cảnh bầu cử và thương mại
Nhà Trắng đang tìm kiếm các thị trường xuất khẩu ngoài Trung Quốc trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11, trong bối cảnh nông dân Mỹ, một nhóm cử tri quan trọng của Đảng Cộng hòa, vẫn đang chịu tác động từ cuộc chiến thuế quan giữa Washington và Bắc Kinh và xung đột ở Trung Đông.
Ông Vance nói thêm: "Nếu các tài sản của Iran được giải phóng, số tiền đó sẽ được dùng để làm giàu cho nông dân Mỹ và cung cấp lương thực cho người dân Iran. Chúng tôi có quyền phê duyệt quy trình giải phóng tài sản đó".
Ông tiếp tục: "Phía Qatar cũng có quyền phê duyệt quy trình này, và sau đó số tiền sẽ được dùng để mua đậu tương, ngô và lúa mì của Mỹ nhằm phục vụ người dân Iran".
"Tất cả số tiền đó sẽ quay trở lại dưới hình thức mua thực phẩm, thứ mà họ đang rất cần. Họ có 91 triệu dân và không thể tự đáp ứng nhu cầu lương thực. Vì vậy, số tiền chúng tôi giải tỏa cuối cùng sẽ đến với nông dân Mỹ", ông Trump nhấn mạnh.
Phản ứng từ Tehran
Sau đó, hãng thông tấn bán chính thức Tasnim dẫn lời Thống đốc Ngân hàng Trung ương Iran Abdolnaser Hemmati cho biết Tehran không có nghĩa vụ phải mua các mặt hàng nông nghiệp từ Mỹ theo bản ghi nhớ hiện tại. Ông Hemmati cho biết phần tiền còn lại được giải phóng không nhất thiết chỉ dùng để mua các mặt hàng thiết yếu mà cũng có thể được sử dụng để mua những hàng hóa khác không nằm trong diện bị trừng phạt, theo Tasnim.
Khối tài sản bị phong tỏa
Khoảng 100 tỷ USD tài sản của Iran, chủ yếu từ hoạt động xuất khẩu dầu mỏ, hiện đang bị phong tỏa trên khắp thế giới do các lệnh trừng phạt của Mỹ liên quan đến chương trình hạt nhân của Tehran và sự hậu thuẫn của nước này đối với các nhóm vũ trang ở Trung Đông.
Thời hạn 60 ngày và eo biển Hormuz
Mỹ và Iran hiện có thời hạn 60 ngày để đạt được thỏa thuận về việc mở lại eo biển Hormuz và chương trình hạt nhân của Iran sau thỏa thuận đạt được tuần trước nhằm chấm dứt giao tranh "trên mọi mặt trận".
Eo biển Hormuz là tuyến hàng hải then chốt đối với nguồn cung dầu khí toàn cầu, những mặt hàng có vai trò quan trọng trong sản xuất nông nghiệp, đặc biệt là phân bón. Việc tuyến đường thủy này bị gián đoạn đã làm gia tăng áp lực đối với nông dân Mỹ, sau căng thẳng thương mại với Trung Quốc.
Tìm kiếm thị trường mới
Trung Quốc từng là khách hàng mua đậu tương Mỹ lớn nhất, nhưng các đơn đặt hàng đã giảm mạnh trong khoảng một năm qua khi Bắc Kinh chuyển sang mua từ Argentina và Brazil sau cuộc chiến thuế quan. Để giảm phụ thuộc vào Trung Quốc, Washington đang tìm kiếm các thị trường mới từ Nigeria, Indonesia đến Ấn Độ và Bangladesh.
