Các nghị sĩ và quốc gia thành viên Liên minh châu Âu (EU) đã đạt được thỏa thuận vào rạng sáng thứ Tư nhằm triển khai hiệp định thương mại của khối với Mỹ, chấm dứt nhiều tháng tranh cãi về thỏa thuận này trong bối cảnh Tổng thống Donald Trump đe dọa áp thêm thuế nếu văn kiện không được thông qua trước ngày 4/7.
Khối gồm 27 quốc gia đã đạt thỏa thuận với Washington vào tháng 7 năm ngoái, quy định mức thuế 15% đối với phần lớn hàng hóa châu Âu. Tuy nhiên, văn bản cuối cùng vẫn cần được hoàn thiện ở phía EU.
EU cam kết thực hiện nghĩa vụ
"Hôm nay, EU đã thực hiện các cam kết của mình", Bộ trưởng Năng lượng, Thương mại và Công nghiệp Cyprus Michael Damianos, đại diện quốc gia đang giữ chức Chủ tịch luân phiên EU, cho biết trong tuyên bố công bố thỏa thuận. "Duy trì quan hệ đối tác xuyên Đại Tây Dương ổn định, có thể dự đoán và cân bằng là lợi ích của cả hai bên", ông nói.
Thỏa thuận này giúp EU đi đúng lộ trình để đáp ứng thời hạn mà ông Trump đặt ra cho việc phê chuẩn thỏa thuận được ký tại Turnberry, Scotland giữa ông Trump và Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen, qua đó kỳ vọng khép lại hơn một năm căng thẳng thương mại xuyên Đại Tây Dương.
Nếu không đạt được tiến triển, ông Trump cảnh báo EU sẽ phải đối mặt với mức thuế "cao hơn nhiều", đồng thời từng tuyên bố sẽ nâng thuế đối với ô tô và xe tải châu Âu từ 15% lên 25%.
EU tìm kiếm đối tác thương mại mới
Làn sóng áp thuế mà ông Trump triển khai trước thỏa thuận Turnberry, bao gồm mức thuế cao với thép, nhôm và linh kiện ô tô, đã khiến EU đẩy mạnh tìm kiếm quan hệ thương mại với nhiều khu vực khác trên thế giới. Tuy nhiên, EU không thể xem nhẹ mối quan hệ thương mại trị giá 1.600 tỷ euro (1.900 tỷ USD) với Mỹ, đối tác thương mại lớn nhất của khối.
Nhượng bộ để đạt thỏa hiệp
Để đạt được thỏa hiệp với các quốc gia thành viên, Nghị viện châu Âu chịu áp lực phải từ bỏ một số sửa đổi đã bổ sung vào văn bản, vốn bị phía Mỹ coi là không thể chấp nhận. Một trong những điểm gây tranh cãi là điều khoản đình chỉ được Nghị viện sửa đổi theo hướng cứng rắn hơn, theo đó EU có thể hủy các điều kiện thuế ưu đãi dành cho nhà xuất khẩu Mỹ nếu Washington vi phạm thỏa thuận.
Theo các nghị sĩ, Nghị viện đã đồng ý giảm nhẹ yêu cầu. Văn bản cuối cùng đáng chú ý cho phép Mỹ tới cuối năm nay để dỡ bỏ các khoản phụ thu vượt mức 15% đối với linh kiện thép, thay vì yêu cầu đây là điều kiện tiên quyết.
Một bất đồng khác liên quan tới các điều khoản gọi là "điều khoản kích hoạt" và "điều khoản hết hiệu lực", theo đó phần cam kết của EU chỉ có hiệu lực khi Mỹ hoàn toàn thực hiện các cam kết của mình, và sẽ hết hiệu lực nếu không được gia hạn vào năm 2028. Điều khoản "điều khoản kích hoạt" đã bị loại bỏ hoàn toàn, trong khi điều khoản "điều khoản hết hiệu lực" được lùi tới cuối năm 2029, theo các nghị sĩ.
Vai trò giám sát của Nghị viện châu Âu
Chủ tịch Ủy ban Thương mại của Nghị viện châu Âu Bernd Lange đã phải đối mặt với thách thức xây dựng lập trường chung giữa các phe phái trong Nghị viện, vốn vẫn tranh cãi tới phút cuối. Ông Lange giảm nhẹ mức độ nhượng bộ của các nghị sĩ khi tuyên bố sau thỏa thuận rằng "Nghị viện đã bảo vệ được yêu cầu về một cơ chế bảo vệ toàn diện".
"Sẽ có cơ chế đình chỉ nếu Mỹ không tuân thủ thỏa thuận, cơ chế giám sát tác động đối với nền kinh tế của chúng ta, các quy định đối với những mức thuế vô lý áp lên một số sản phẩm, thời hạn hiệu lực của luật và vai trò giám sát mạnh mẽ của Nghị viện châu Âu", ông nói.
Nghị viện châu Âu đã bật đèn xanh có điều kiện cho thỏa thuận vào tháng 3 sau nhiều tháng trì hoãn do các kế hoạch của ông Trump liên quan tới Greenland và phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ nhiều mức thuế do Tổng thống áp đặt.
Nhóm đảng Nhân dân châu Âu (EPP) theo đường lối bảo thủ, lực lượng lớn nhất trong Nghị viện và cũng là đảng của bà Ursula von der Leyen, đã thúc đẩy mạnh mẽ việc triển khai thỏa thuận, cho rằng đây là yếu tố quan trọng nhằm chấm dứt tình trạng bất ổn gây tổn hại cho doanh nghiệp EU.
