Trong nửa đầu năm 2025, kim ngạch xuất khẩu sầu riêng của Việt Nam tăng tới 56% so với cùng kỳ năm ngoái, đạt khoảng 1,2 tỷ USD. Tuy nhiên, giá sầu riêng tại vườn lại giảm mạnh từ 30-50% so với năm 2024, gây lo ngại cho người trồng.
Nguồn cung tăng vọt, giá giảm sâu
Theo số liệu từ Tổng cục Hải quan, xuất khẩu sầu riêng 6 tháng đầu năm 2025 đạt 1,2 tỷ USD, tăng 56% so với cùng kỳ. Trong đó, thị trường Trung Quốc vẫn chiếm trên 90% kim ngạch, tiếp tục là đối tác nhập khẩu chính.
Nguyên nhân chính khiến giá sầu riêng giảm là do diện tích trồng tăng nhanh trong những năm gần đây. Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cả nước hiện có khoảng 150.000 ha sầu riêng, tăng gấp đôi so với năm 2020. Sản lượng dự kiến vụ thu hoạch chính năm nay đạt gần 1,5 triệu tấn, tăng 20% so với năm trước.
Ông Nguyễn Văn Hùng, một nông dân trồng sầu riêng tại tỉnh Đắk Lắk, cho biết: “Năm nay sầu riêng được mùa nhưng giá bán chỉ bằng một nửa so với năm ngoái. Với mức giá 30.000-40.000 đồng/kg, chúng tôi chỉ hòa vốn, không có lãi”.
Chất lượng chưa đồng đều, cạnh tranh gay gắt
Một nguyên nhân khác là chất lượng sầu riêng Việt Nam chưa đồng đều, nhiều vùng trồng chưa đạt chuẩn xuất khẩu. Điều này khiến giá bán bị ép xuống do phải cạnh tranh với sầu riêng Thái Lan và Malaysia, vốn có thương hiệu mạnh hơn trên thị trường quốc tế.
Bà Phạm Thị Ngọc, Giám đốc một doanh nghiệp xuất khẩu tại Tiền Giang, nhận định: “Sầu riêng Việt Nam đang bị cạnh tranh gay gắt bởi sầu riêng Thái Lan, đặc biệt là ở phân khúc chất lượng cao. Để giữ được giá, chúng tôi phải đầu tư nhiều hơn vào quy trình canh tác và bảo quản sau thu hoạch”.
Theo Hiệp hội Rau quả Việt Nam, giá sầu riêng xuất khẩu bình quân hiện chỉ khoảng 3,5 USD/kg, giảm 25% so với năm ngoái. Trong khi đó, chi phí logistics và đóng gói tăng 15%, khiến lợi nhuận của doanh nghiệp bị thu hẹp.
Giải pháp nâng cao giá trị
Để nâng cao giá trị sầu riêng, ngành hàng cần tập trung vào việc chuẩn hóa chất lượng, áp dụng mã số vùng trồng và truy xuất nguồn gốc. Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã phối hợp với các địa phương cấp mã số vùng trồng cho hơn 5.000 vùng trồng sầu riêng đạt chuẩn xuất khẩu.
Ngoài ra, việc đa dạng hóa thị trường xuất khẩu cũng là hướng đi quan trọng. Ngoài Trung Quốc, Việt Nam đang đẩy mạnh xuất khẩu sầu riêng sang các thị trường như Mỹ, EU, Nhật Bản và Hàn Quốc. Theo Cục Xuất nhập khẩu, xuất khẩu sầu riêng sang Mỹ trong 6 tháng đầu năm tăng 40%, sang EU tăng 25%.
Ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam, cho rằng: “Việc ký kết các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới như CPTPP và EVFTA đang mở ra cơ hội lớn cho sầu riêng Việt Nam. Tuy nhiên, chúng ta cần cải thiện chất lượng và xây dựng thương hiệu để tận dụng tốt các ưu đãi thuế quan”.
Dự báo cuối năm
Dự kiến trong những tháng cuối năm, giá sầu riêng có thể nhích nhẹ do nhu cầu tăng từ thị trường Trung Quốc dịp Tết Nguyên đán và các lễ hội cuối năm. Tuy nhiên, với sản lượng lớn, giá khó có thể tăng đột biến như năm 2023.
Nông dân và doanh nghiệp cần chủ động liên kết sản xuất theo chuỗi, áp dụng khoa học công nghệ vào bảo quản và chế biến sâu để nâng cao giá trị gia tăng. Đồng thời, cần theo dõi sát tín hiệu thị trường để điều chỉnh kế hoạch sản xuất hợp lý, tránh tình trạng cung vượt cầu gây thiệt hại.
