Bộ Công thương đang lấy ý kiến các bộ ngành về dự thảo nghị định kinh doanh xăng dầu (dự thảo 12.1) với nhiều thay đổi lớn, trước khi trình Chính phủ. Điểm đáng chú ý nhất là chuyển dần sang cơ chế giá thị trường, tăng quyền tự chủ cho doanh nghiệp, đồng thời siết chặt điều kiện kinh doanh và trách nhiệm bảo đảm nguồn cung.
Doanh nghiệp đầu mối tự quyết giá bán lẻ
Theo dự thảo, doanh nghiệp đầu mối xăng dầu được tự quyết giá bán lẻ theo công thức quy định, thay vì Nhà nước công bố giá định kỳ như hiện nay. Giá bán lẻ được tính gồm giá mua thực tế, chi phí tạo nguồn, chi phí kinh doanh định mức, lợi nhuận và các loại thuế, phí.
Bỏ chu kỳ điều chỉnh giá cố định
Khác với cơ chế hiện hành, dự thảo không quy định chu kỳ điều chỉnh giá cố định “7 ngày một lần”, thay vào đó cho phép doanh nghiệp chủ động điều chỉnh giá khi cần thiết, nhưng phải kê khai và công bố giá với cơ quan quản lý.
Quỹ bình ổn giá được kiểm toán độc lập
Dự thảo tiếp tục duy trì Quỹ bình ổn giá xăng dầu nhưng tăng tính minh bạch. Các thương nhân đầu mối phải thực hiện kiểm toán độc lập chuyên đề đối với quỹ này. Nếu không thực hiện có thể bị thu hồi giấy xác nhận đủ điều kiện làm thương nhân đầu mối.
Cho phép điểm bán xăng dầu quy mô nhỏ tại vùng sâu, vùng xa
Lần đầu tiên dự thảo quy định về điểm bán xăng dầu với thiết bị quy mô nhỏ. Thiết bị chỉ được phép có một thùng chứa dung tích tối đa 200 lít mỗi mặt hàng, không kết nối với kho hoặc bồn chứa. Mô hình này chỉ triển khai tại địa bàn vùng sâu, vùng xa do UBND cấp tỉnh công bố.
Nâng cao yêu cầu với thương nhân đầu mối
Doanh nghiệp muốn được cấp giấy xác nhận thương nhân đầu mối phải đáp ứng tiêu chí về hạ tầng và hệ thống phân phối: sở hữu hoặc thuê cảng chuyên dụng, có kho chứa tổng sức chứa tối thiểu 15.000 m³, sở hữu tối thiểu 10 cửa hàng bán lẻ và có ít nhất 40 thương nhân phân phối trong hệ thống. Ngoài ra, doanh nghiệp phải có thời gian hoạt động trong lĩnh vực phân phối xăng dầu tối thiểu 36 tháng liên tục trước khi đề nghị cấp phép.
Giảm tầng nấc trung gian
Dự thảo chỉ tập trung 2 khâu trong chuỗi phân phối: thương nhân đầu mối (sản xuất và kinh doanh) và thương nhân phân phối, cùng hệ thống cửa hàng bán lẻ trực thuộc. Các khâu trung gian như tổng đại lý, đại lý không còn được quy định. Thương nhân phân phối có thể chọn hoạt động độc quyền với một đầu mối (đại lý/nhận quyền) hoặc mua bán với nhiều đầu mối và nhiều thương nhân phân phối.
Đây là bản dự thảo thứ 12 nghị định về kinh doanh xăng dầu, đã qua 4 lần lấy ý kiến các thành viên Chính phủ, nhằm thay thế Nghị định 83. Các ý kiến góp ý được yêu cầu gửi về Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công thương) trước ngày 10.7 để tổng hợp, hoàn thiện, lấy ý kiến doanh nghiệp, hiệp hội, địa phương trước khi trình Chính phủ.
