Xe điện siêu nhỏ bị 'ghẻ lạnh' nhưng hãng xe vẫn sản xuất: Lý do thâm sâu phía sau
Trong bối cảnh thị trường xe điện toàn cầu đạt 800 tỷ USD vào năm ngoái, phân khúc xe điện siêu nhỏ – với chiều dài thường dưới 2,5 mét và tốc độ tối đa khoảng 100 km/h – chỉ đóng góp vỏn vẹn 11 tỷ USD. Theo dự báo từ công ty tình báo thị trường IDTechEx, doanh số toàn cầu của dòng xe này sẽ "giậm chân tại chỗ" ở mức 1,4 triệu chiếc trong năm nay, bất chấp sự xuất hiện ồ ạt của nhiều mẫu mã mới.
Phân khúc lâm vào 'khe hẹp' thị trường
Trong số 785 mẫu xe điện hiện diện trên toàn cầu vào năm 2024, chỉ có khoảng 78 mẫu thuộc loại siêu nhỏ, bao gồm xe bốn bánh hạng nhẹ, xe tải mô-đun và xe van. Phân khúc này đang bị kẹt ở vị thế "lửng lơ" đầy bất lợi giữa dòng xe hai bánh giá rẻ và những chiếc ô tô cỡ lớn giàu tính năng.
William Fletcher, CEO của Car.co.uk, giải thích: "Người mua xe máy điện thường tìm phương án di chuyển tiết kiệm chi phí nhất, trong khi khách hàng mua ô tô điện cỡ lớn chủ yếu tìm kiếm phạm vi hoạt động dài hơn và sự thoải mái. Xe điện siêu nhỏ nằm ở khoảng giữa: họ muốn phương tiện che mưa che nắng, an toàn trong thành phố nhưng không muốn gánh chi phí đắt đỏ và yêu cầu về không gian đỗ xe như xe điện cỡ lớn."
Thành công hiếm hoi và xu hướng suy giảm
Trung Quốc hiện dẫn đầu thị trường với câu chuyện thành công của Wuling Mini EV, từng vượt mặt Tesla Model Y vào tháng 10 năm ngoái để trở thành mẫu xe điện bán chạy nhất thế giới trong tháng đó, với gần 350.000 chiếc bán ra từ tháng 10 đến tháng 1. Tuy nhiên, theo Pranav Jaiswal, chuyên gia phân tích tại IDTechEx, thu nhập gia tăng và tình trạng già hóa dân số đang thúc đẩy người tiêu dùng Trung Quốc chuyển hướng sang các dòng SUV lớn hơn.
Ấn Độ cũng phản ánh xu hướng tương tự. Mẫu xe điện bán chạy nhất tại quốc gia này là dòng SUV cao cấp Windsor của MG, chứ không phải chiếc Comet nhỏ gọn ra mắt giữa năm 2023. Sau vài lần tăng giá, Comet chỉ bán được khoảng 1.000 chiếc mỗi tháng, bằng một phần tư doanh số của Windsor.
Thị trường ngách và chiến lược đa dạng
Dù vậy, vẫn có thị trường ngách quan tâm đến xe điện siêu nhỏ. Tại Nhật Bản, mẫu xe một chỗ ngồi Mibot giá 7.000 USD đã vượt qua doanh số xe điện của Toyota trong năm 2024 nhờ 3.300 đơn đặt hàng trước. Pháp cho phép thanh thiếu niên từ 14 tuổi điều khiển một số mẫu xe siêu nhỏ.
Bất chấp doanh số ảm đạm, các nhà sản xuất ô tô vẫn tiếp tục tung ra mẫu mới. Hero Motocorp lên kế hoạch ra mắt xe điện siêu nhỏ tại Ấn Độ; Honda "nhá hàng" mẫu xe tại triển lãm ô tô Nhật Bản; Toyota công bố mẫu xe có mái năng lượng mặt trời; và dòng Inster của Hyundai mở rộng từ Hàn Quốc sang châu Âu và Trung Đông.
Tesla cũng đặt cược vào phân khúc này với mẫu CyberCab hai chỗ ngồi, dự kiến sản xuất từ tháng 4, định vị là robotaxi thương mại thay vì xe cá nhân để né tránh bài toán tìm người mua lẻ. CEO Elon Musk kỳ vọng sản lượng CyberCab sẽ vượt xa tổng số lượng tất cả các dòng xe khác của hãng cộng lại.
Lý do thâm sâu đằng sau việc sản xuất
Đối với các nhà sản xuất quy mô nhỏ chuyên tâm vào dòng siêu nhỏ, thách thức rất lớn. Hiriko, ý tưởng xe siêu nhỏ có thể gập lại từ MIT, đã sụp đổ giữa bê bối gian lận. Micro Mobility Systems, công ty Thụy Sĩ sản xuất Microlino, đang chật vật để dòng xe này được phân loại nhận tín dụng carbon.
Tuy nhiên, với các tên tuổi gạo cội, bài toán lại khác. Jaiswal cho biết xe điện siêu nhỏ có chi phí sản xuất rẻ hơn nhờ pin nhỏ và ít quy định ngặt nghèo, giúp quá trình phát triển ít tốn kém tài nguyên. Những chiếc xe này cũng hỗ trợ đáp ứng chỉ tiêu khí thải và cho phép thử nghiệm các nền tảng công nghệ đơn giản hơn.
Rob Delisa, người điều hành CarLeaseTips.com, nhận định: "Ngay cả khi doanh số khiêm tốn, những bài học thu được vẫn vô cùng giá trị. Các nhà sản xuất ô tô xem đây là kênh bán hàng khác biệt – nhắm vào mục đích cho thuê trong đô thị và sử dụng cho đội xe thay vì hướng tới khách mua lẻ tại đại lý truyền thống."
