Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) vừa có công văn gửi Bộ Tài Chính, đóng góp ý kiến cho Dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều và biện pháp tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Quản lý thuế. Trong đó, VCCI đề xuất nhiều giải pháp xoay quanh việc thực hiện nghĩa vụ thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh ve chai, phế liệu.
Thực trạng ngành thu gom ve chai
Theo VCCI, ngành công nghiệp tái chế đóng vai trò nòng cốt trong nền kinh tế tuần hoàn, phù hợp với chiến lược phát triển bền vững của Đảng và Nhà nước. Trong chuỗi giá trị tái chế, các cá nhân thu gom ve chai, đồng nát là lực lượng chủ chốt, đảm nhận công việc thu gom và phân loại rác thải, phế liệu ban đầu. Tuy nhiên, do đặc thù là các cá nhân nhỏ lẻ, trình độ hiểu biết pháp luật hạn chế, họ thường lo ngại về rủi ro liên quan đến nghĩa vụ thuế và gặp khó khăn trong việc đáp ứng các yêu cầu về xuất hóa đơn và kê khai thuế (nếu phát sinh).
Thực trạng này gây khó khăn cho tất cả các bên tham gia. Đối với cá nhân làm ve chai, họ luôn đối mặt với rủi ro không tuân thủ quy định về thuế và hóa đơn, nhưng không có khả năng khắc phục. Kết quả là họ thường ưu tiên bán cho các làng nghề phi chính thức. Trong khi đó, các doanh nghiệp khó thu mua nguồn phế liệu trong nước để sản xuất sản phẩm tái chế. Trong bối cảnh yêu cầu cao hơn về tỷ lệ tái chế trong sản phẩm ở cả trong nước và quốc tế, doanh nghiệp sẽ mất nhiều đơn hàng giá trị lớn, về lâu dài ảnh hưởng đến toàn ngành công nghiệp tái chế. Về phía Nhà nước, việc thu thuế từ lĩnh vực này gặp khó khăn, đồng thời nguồn phế liệu không được tái chế hiệu quả, gây lãng phí tài nguyên và ô nhiễm môi trường.
Đề xuất giải pháp cho hộ kinh doanh ve chai
Để tạo thuận lợi cho sự phát triển của ngành công nghiệp tái chế và nền kinh tế tuần hoàn, VCCI đề nghị cơ quan soạn thảo bổ sung quy định về tổ chức ký hợp đồng thu mua phế liệu với hộ, cá nhân kinh doanh vào Điều 22.2, về tổ chức có trách nhiệm khai thay và nộp thuế thay cho hộ, cá nhân kinh doanh.
Bất hợp lý về thuế đối với tài xế công nghệ
Bên cạnh đó, dự thảo yêu cầu tổ chức hợp tác kinh doanh với cá nhân phải có trách nhiệm khai thuế giá trị gia tăng (GTGT) đối với toàn bộ doanh thu, không phân biệt hình thức phân chia kết quả hợp tác kinh doanh. VCCI cho rằng quy định này chưa phù hợp với các nguyên tắc cơ bản về thuế và gây bất lợi cho cả doanh nghiệp lẫn cá nhân.
Điển hình là dịch vụ đặt xe trực tuyến, các nền tảng ký thỏa thuận hợp tác với tài xế để cung cấp dịch vụ vận chuyển. Trong mô hình này, nền tảng và tài xế chia sẻ doanh thu theo tỷ lệ (ví dụ 20:80). Áp dụng quy định hiện tại, doanh nghiệp nền tảng phải chịu thuế GTGT 10% trên toàn bộ doanh thu của chuyến xe. Điều này bất hợp lý cho cả hai bên. Đối với nền tảng, doanh nghiệp chỉ thực nhận 20% doanh thu nhưng phải chịu thuế GTGT cho 100% doanh thu, trong khi không có hóa đơn phù hợp (do tài xế không xuất hóa đơn), dẫn đến không được ghi nhận chi phí khấu trừ đầu vào hợp lệ. Các tài xế công nghệ bị áp thuế GTGT 10% trên doanh thu của họ là không phù hợp, vì họ là cá nhân kinh doanh, chủ yếu thuộc diện miễn thuế hoặc chỉ áp dụng phương pháp tính thuế trên doanh thu. Để so sánh, mức thuế GTGT đối với cá nhân kinh doanh cùng nhóm ngành nghề chỉ là 3%.
Kiến nghị sửa đổi
Để phù hợp với thực tiễn, đảm bảo công bằng thuế và phản ánh đúng bản chất kinh tế của mô hình kinh doanh, VCCI đề nghị cơ quan soạn thảo sửa đổi theo hướng: “Tổ chức hợp tác kinh doanh với cá nhân thì tổ chức có trách nhiệm kê khai, nộp thay thuế GTGT cho cá nhân đối với doanh thu, thu nhập được chia theo hợp đồng hợp tác kinh doanh; khai thuế thay, nộp thay thuế thu nhập cá nhân cho cá nhân hợp tác kinh doanh.”
