Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), việc Mỹ chính thức áp thuế bổ sung theo Section 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974 lên hàng nhập khẩu từ ngày 24/7/2026 đánh dấu bước ngoặt trong chính sách thương mại. Mức thuế 12,5% dành cho Việt Nam, cao hơn 2,5 điểm phần trăm so với nhóm 10%, nhưng theo VASEP, điều đáng lo ngại không phải con số tuyệt đối mà là sự thay đổi lợi thế cạnh tranh giữa các nguồn cung.
“Đối với ngành thủy sản toàn cầu, đây không đơn thuần là việc tăng thêm 10% hay 12,5% thuế nhập khẩu. Quan trọng hơn, chính sách này đang làm thay đổi tương quan cạnh tranh giữa các quốc gia cung ứng tại thị trường nhập khẩu thủy sản lớn nhất thế giới, buộc cả doanh nghiệp xuất khẩu lẫn nhà nhập khẩu Mỹ phải điều chỉnh chiến lược chuỗi cung ứng”, VASEP nhận định.
Section 301 khác Section 122: Tính lâu dài
Khác với mức thuế tạm thời theo Section 122 chỉ hiệu lực 150 ngày, Section 301 có cơ sở pháp lý vững chắc hơn và có thể trở thành công cụ điều tiết thương mại trong nhiều năm. VASEP lưu ý rằng các mức thuế Section 301 áp lên Trung Quốc từ năm 2018 vẫn được duy trì qua nhiều đời Tổng thống. Do đó, doanh nghiệp không thể coi đây là chi phí ngắn hạn mà phải tính vào chiến lược đầu tư, phát triển thị trường và tổ chức chuỗi cung ứng dài hạn.
Không phải 'cú sốc' đơn độc
Tuy nhiên, mức thuế 12,5% không phải là 'cú sốc' như dự báo trước đó. Nhiều đối thủ cạnh tranh của Việt Nam như Thái Lan, Trung Quốc, Na Uy, Chile hay Peru cũng chịu mức thuế tương tự. Điều này hạn chế nguy cơ một quốc gia được lợi tuyệt đối. Theo VASEP, cộng đồng doanh nghiệp quan tâm hơn đến thời gian tồn tại của Section 301.
Dù thách thức, Việt Nam vẫn có dư địa đáng kể. Mỹ là quốc gia phụ thuộc lớn vào thủy sản nhập khẩu, và năng lực chế biến, cung ứng ổn định, chất lượng sản phẩm của Việt Nam là lợi thế khó thay thế.
Nghị định 292/2026: Bước đi chiến lược
Việt Nam ban hành Nghị định 292/2026 cấm nhập khẩu hàng hóa sản xuất bằng lao động cưỡng bức, hiệu lực từ 5/9/2026, nhằm hoàn thiện khung pháp lý phù hợp quốc tế. Nếu Mỹ ghi nhận tích cực, đây có thể là cơ sở để Việt Nam cải thiện vị thế trong đối thoại thương mại.
Trong ngắn hạn, doanh nghiệp phải chia sẻ chi phí thuế với nhà nhập khẩu và chịu áp lực cạnh tranh. Về trung và dài hạn, lợi thế cạnh tranh của thủy sản Việt Nam không chỉ dựa vào thuế mà còn phụ thuộc vào năng lực chế biến sâu, sản phẩm giá trị gia tăng, tuân thủ tiêu chuẩn lao động, môi trường, truy xuất nguồn gốc và khả năng thích ứng chính sách thương mại toàn cầu.
“Thuế Section 301 chắc chắn sẽ làm môi trường cạnh tranh tại thị trường Mỹ khốc liệt hơn. Nhưng trong bối cảnh các đối thủ cũng đang đối mặt với những thách thức riêng, cơ hội vẫn còn dành cho những doanh nghiệp có năng lực thích ứng nhanh, đầu tư vào giá trị gia tăng và chủ động tái cấu trúc thị trường. Đây sẽ là yếu tố quyết định vị thế của thủy sản Việt Nam tại Mỹ trong giai đoạn tới, hơn là bản thân con số thuế 12,5%”, phía Hiệp hội cho biết.
