Thị trường kim cương Việt Nam đang trải qua những biến động mạnh sau khi một số cửa hàng kim cương tại TPHCM bất ngờ đóng cửa, gây xôn xao dư luận. Các chuyên gia tài chính cảnh báo người mua cần thận trọng với rủi ro thanh khoản và khoảng cách thông tin giữa người bán và người mua.
Thị trường kim cương "ngầm" dậy sóng
Trong những năm gần đây, thị trường kim cương tại các đô thị lớn như Hà Nội và TPHCM phát triển sôi động. Theo thống kê của Knight Frank, số lượng cá nhân sở hữu tài sản lớn tại Việt Nam được dự báo tiếp tục tăng mạnh, tạo nền tảng cho các ngành hàng xa xỉ như kim cương và trang sức cao cấp. Các thương hiệu truyền thống như Kim Lý, Ngọc Đoàn (Lemah Jewelry), Long Ngọc Luxury, Tâm Luxury… đang dẫn đầu thị trường. Tuy nhiên, kim cương vẫn được coi là thị trường "ngầm", chủ yếu giao dịch qua các cửa hàng truyền thống.
Chỉ trong 3 tuần từ cuối tháng 5 đến giữa tháng 6, sau một bài livestream liên quan đến hoạt động kinh doanh của Vàng bạc Kim Lý, thị trường bắt đầu dậy sóng. Nhiều cửa hàng kim cương tại TPHCM bất ngờ đóng cửa tạm thời, khách hàng tìm đến bán lại kim cương với giá thấp hơn 5% giá mua. Sự việc chỉ lắng dịu sau khi đại diện Kim Lý khẳng định hoạt động kinh doanh bình thường và tiếp tục thu mua theo chính sách cũ. Tuy nhiên, nghi ngờ về tính thanh khoản và chứng thực vẫn âm ỉ.
Chứng nhận kim cương quốc tế là chìa khóa
Anh Đỗ Huy (TPHCM), người tham gia thị trường vài năm, cho biết: "Giấy GIA là giấy khai sinh cho một viên kim cương trang sức. Nếu mua kim cương giá trị lớn hơn 1 carat, nên cần thêm giấy chứng nhận." Hiện nay, phần lớn kim cương giá trị cao đều kèm chứng thư quốc tế như GIA, IGI, AGS, EGL, GSI hoặc HRD. Tại Việt Nam, các đơn vị giám định như Tierra Diamond, PNJ, SJC, GIV, DOJI cũng có mặt, nhưng không phải chứng nhận nào cũng được công nhận quốc tế.
Bà Nguyễn Thị Thu Hương, Cố vấn tài chính cấp cao FIDT, nhận định: "Rủi ro lớn nhất không nằm ở sản phẩm mà ở khoảng cách thông tin. Nhiều người cho rằng giấy kiểm định nào cũng có giá trị như nhau, nhưng thực tế không phải vậy. Trên thị trường quốc tế, GIA và IGI được chấp nhận rộng rãi hơn trong giao dịch và định giá." Bà khuyến nghị người mua cần quan tâm đến ai cấp giấy và giá trị của nó khi giao dịch lại trong tương lai.
Kim cương không phải vàng: cẩn trọng với thanh khoản
Một lầm tưởng phổ biến là xem kim cương như vàng. Vàng có giá tham chiếu công khai hàng ngày và mạng lưới giao dịch rộng, trong khi kim cương là tài sản cá biệt cao, thanh khoản hạn chế. Bà Thu Hương nhấn mạnh: "Người mua cần tìm hiểu chính sách thu mua lại, mức chiết khấu dự kiến và điều kiện áp dụng, thay vì chỉ quan tâm giá mua ban đầu."
Theo ghi nhận ngày 23/6, các cửa hàng kim cương tại An Dương Vương (TPHCM) đã hoạt động trở lại, nhưng một số cửa hàng trong chợ An Đông và Long Ngọc Luxury vẫn đóng cửa. Nhân viên cửa hàng trang sức tại phường An Đông cho biết: "Một viên kim cương phải có nguồn gốc, xuất xứ. Lùm xùm thời gian qua chủ yếu do nhiều kim cương không có nguồn gốc, khó thu mua lại." Khác với vàng, cửa hàng này thu mua vàng từ nơi khác nhưng không thu mua kim cương.
Phân biệt kim cương tự nhiên và nhân tạo
Người trong ngành phân loại kim cương thành hai loại chính: tự nhiên và nhân tạo. Kim cương tự nhiên quý hiếm, có giá trị cao nhất. Xét về hình thức, kim cương đa dạng về màu, độ trong, độ lấp lánh, giá khác nhau theo từng loại. Một viên kim cương kích thước nhỏ, giá thấp nhất hiện vào khoảng 32-35 triệu đồng/viên. Giá mua lại tại các cửa hàng dao động 80-98%, nhưng một số nơi chiết khấu gần 20% do cũ, trầy xước khiến khách hàng không hài lòng.
Nhân viên khuyến khích người mua chú ý nguồn gốc và giữ gìn kim cương để hạn chế trầy xước, từ đó giá thu mua lại sẽ cao hơn.
Niềm tin người tiêu dùng và triển vọng thị trường
Chuyên gia dự báo tâm lý thận trọng sẽ gia tăng trong ngắn hạn, đặc biệt với các giao dịch lớn. Câu hỏi về độ tin cậy của chứng chỉ, nguồn gốc sản phẩm và uy tín đơn vị bán hàng sẽ được đặt ra nhiều hơn. Trung hạn, đây có thể là cơ hội để thị trường chuyên nghiệp hóa. Các doanh nghiệp minh bạch, có hệ thống kiểm định rõ ràng và chính sách hậu mãi tốt sẽ có lợi thế cạnh tranh.
Về dài hạn, thách thức lớn nhất là củng cố niềm tin. Những sự kiện lan truyền trên mạng xã hội ảnh hưởng đến nhận thức chung về toàn ngành. Xây dựng tiêu chuẩn minh bạch về chứng nhận, truy xuất nguồn gốc và công bố thông tin là yếu tố then chốt cho sự phát triển bền vững của thị trường kim cương Việt Nam. Tuy nhiên, chuyên gia cho rằng sự việc đã thúc đẩy người tiêu dùng quan tâm hơn đến việc xác thực chất lượng kim cương.
