Làn sóng các công ty xe điện Trung Quốc lấy công nghệ làm trọng tâm đang xâm chiếm thế giới. Chỉ chưa đầy hai năm sau khi lấn sân sang lĩnh vực sản xuất ô tô, Xiaomi, hãng sản xuất điện thoại thông minh lớn nhất Trung Quốc, đã đặt mục tiêu trở thành một trong năm thương hiệu xe sang hàng đầu châu Âu. Doanh nghiệp này đã chọn Đức, một trong những thị trường cạnh tranh khốc liệt nhất khu vực, làm điểm tựa để ra mắt thị trường vào năm tới.
Xiaomi và tham vọng chinh phục phân khúc xe sang
Để hiện thực hóa tham vọng thâm nhập phân khúc xe sang tại đây trước năm 2030, Xiaomi đã chiêu mộ hàng loạt kỹ sư và nhà thiết kế giàu kinh nghiệm từ BMW, Porsche và Tesla. "Tôi tin rằng ngành công nghiệp ô tô Trung Quốc cần đặt ra những mục tiêu cao hơn để tạo ra những mẫu xe thực sự đẳng cấp thế giới," ông Lei Jun, Nhà sáng lập Xiaomi, phát biểu tại Triển lãm Ô tô Bắc Kinh hồi tháng 4. "Đó chính là giá trị mà Xiaomi có thể mang lại."
Tập đoàn này hiện đang dẫn đầu một làn sóng mới gồm các nhà sản xuất xe điện tập trung vào công nghệ của Trung Quốc, bao gồm Xpeng, Li Auto và Aito (được chống lưng bởi Huawei), trong chiến dịch mở rộng thị trường ra nước ngoài. Một số đại lý ô tô tại châu Âu đã bắt đầu chú ý đến các hãng xe Trung Quốc thế hệ mới này. Một số thương hiệu như Xiaomi thậm chí đã xây dựng được một cộng đồng người hâm mộ trung thành cuồng nhiệt.
Thị phần xe Trung Quốc tại châu Âu tăng mạnh
Làn sóng các công ty xe điện lấy công nghệ làm trọng tâm xuất hiện trong bối cảnh các hãng xe hàng đầu Trung Quốc, dẫn đầu là BYD, đang nhanh chóng trở thành những cái tên quen thuộc trên toàn cầu chỉ trong vòng hai năm. Sở hữu danh mục sản phẩm đa dạng từ xe điện thuần (EV), xe lai sạc điện (plug-in hybrid) cho đến các dòng xe động cơ xăng, các thương hiệu Trung Quốc đã cùng nhau chiếm 9% thị phần doanh số xe mới tại châu Âu và 15% tại Anh trong 6 tháng đầu năm. Riêng trong tháng 5, cứ 10 chiếc xe mới bán ra tại châu Âu thì lần đầu tiên có 1 chiếc mang thương hiệu Trung Quốc.
Hãng tư vấn AlixPartners ước tính thị phần của xe Trung Quốc tại EU có thể tăng lên 16% vào năm 2030 khi cuộc đua ngày càng nóng lên với sự góp mặt của Xiaomi và các thương hiệu mới khác. Mức thị phần dự báo này sẽ tiệm cận tổng thị phần của các thương hiệu Nhật Bản và Hàn Quốc cộng lại.
"Tôi cho rằng những điều tuyệt vời nhất của xe điện Trung Quốc vẫn còn ở phía trước," ông Nathan Coe, Giám đốc Điều hành Auto Trader, sàn giao dịch ô tô trực tuyến lớn nhất Vương quốc Anh, nhận định khi đề cập đến tốc độ đổi mới công nghệ chóng mặt của các nhà sản xuất Trung Quốc.
Điểm khác biệt của các hãng xe điện thế hệ mới
So với các hãng xe nội địa truyền thống vốn phổ biến tại Trung Quốc nhờ các dòng xe giá rẻ và bền bỉ, bà Ernan Cui, chuyên gia phân tích ngành ô tô và tiêu dùng tại Gavekal Research, nhận xét các nhà sản xuất xe điện thế hệ mới là những "ngôi sao" xét về độ thời thượng và hợp mốt. "Họ nổi bật nhờ thiết kế sản phẩm xuất sắc, công nghệ tiên tiến cùng không gian nội thất cao cấp, rộng rãi," bà Cui cho biết. "Cách họ chế tạo và bán xe giống một công ty công nghệ hơn là một nhà sản xuất truyền thống."
Chiến lược mở rộng của Li Auto và Xpeng
Trong số các thương hiệu này, Li Auto mới đây cho biết họ có kế hoạch tiến vào châu Âu với dòng xe i6 - mẫu SUV điện bán chạy thứ ba tại Trung Quốc - trong nửa cuối năm nay. Ông Li Xiang, Nhà sáng lập tập đoàn, chia sẻ rằng hãng cũng sẽ nhắm tới thị trường Trung Đông, Trung Á bên cạnh Đông Nam Á. Theo công ty tư vấn Automobility tại Thượng Hải, thị phần của Li Auto trong mảng xe điện thuần và plug-in hybrid tại Trung Quốc năm 2026 đạt 4,4%, đưa hãng trở thành thương hiệu xe điện đứng thứ 8 tính theo doanh số.
Trong khi đó, Xpeng - hãng xe được Volkswagen đầu tư - sẽ sản xuất mẫu xe thứ tư tại nhà máy của đối tác gia công Magna Steyr ở Áo. Xpeng không chỉ muốn đưa các dòng xe điện và xe tự lái mà còn cả ô tô bay và robot hình người ra thị trường quốc tế. "Chúng tôi không muốn bị nhìn nhận chỉ như một thương hiệu xe điện giá rẻ lấy yếu tố bình dân làm điểm bán hàng hàng đầu," ông Brian Gu, Phó Chủ tịch Xpeng, khẳng định. "Xpeng đã đầu tư rất lớn vào các công nghệ hàng đầu, và chúng tôi muốn người tiêu dùng toàn cầu cảm nhận được điều đó qua từng sản phẩm."
Vai trò của Huawei và bài toán thương hiệu
Dù không trực tiếp sở hữu thương hiệu ô tô nào, Huawei vẫn được giới lãnh đạo ngành nhận định sẽ đóng vai trò ngày càng lớn tại thị trường quốc tế với tư cách là nhà cung cấp phần mềm và phần cứng cốt lõi cho ngành ô tô. Bị cắt nguồn cung chip từ Mỹ, tập đoàn viễn thông này đã tự nâng cao năng lực sản xuất bán dẫn và hiện đang hợp tác phát triển xe với 6 hãng ô tô Trung Quốc. Trong số đó, Aito - thương hiệu do Seres (công ty từng suýt phá sản) vận hành - đã trưng bày các dòng xe điện cao cấp tại châu Âu vào năm ngoái và là tên tuổi đi xa nhất trong chiến dịch vươn ra quốc tế.
Nhờ công nghệ hỗ trợ lái tiên tiến, Aito là thương hiệu đứng thứ ba về mức độ hài lòng của khách hàng trong phân khúc xe điện và plug-in hybrid tại Trung Quốc trong nửa đầu năm nay, xếp trên cả Xiaomi và Li Auto, theo khảo sát của LandRoads. Chủ tịch Aito, ông John Zhang, đang đặt mục tiêu tăng hơn gấp đôi doanh số hàng năm của tập đoàn lên 1 triệu xe vào năm 2028, bao gồm việc mở rộng bán hàng sang Trung Đông và châu Âu. Tuy nhiên, một số giám đốc điều hành trong ngành đặt nghi vấn liệu các rào cản từ phía phương Tây đối với công nghệ của Huawei có làm cản trở kế hoạch này hay không.
Thách thức tại thị trường xe sang châu Âu
Cả các thương hiệu Trung Quốc thuộc nhóm ngách lẫn những "ông lớn" như BYD đều đang tìm cách thâm nhập thị trường xe sang châu Âu nhằm tìm kiếm biên lợi nhuận cao hơn, trong bối cảnh tăng trưởng tại thị trường nội địa có dấu hiệu chậm lại. Ông Tu Le, Nhà sáng lập công ty tư vấn Sino Auto Insights, nhận định "làn sóng tiếp theo" của xe điện Trung Quốc cập bến châu Âu sẽ định vị thương hiệu ở phân khúc cao cấp, nhưng mức giá nhiều khả năng sẽ nằm ở khoảng giữa các dòng xe Trung Quốc giá rẻ và các thương hiệu xe sang châu Âu. Tuy nhiên, ông nói thêm rằng có rủi ro cuộc chiến giá cả khốc liệt tại Trung Quốc cũng sẽ bị "xuất khẩu" sang thị trường này.
"Nếu tôi là Mercedes-Benz, BMW hay Porsche, tôi sẽ cảm thấy lo ngại," ông Tu Le bình luận về ba thương hiệu xe sang của Đức.
Mặc dù vậy, một số đại lý vẫn tỏ ra hoài nghi về khả năng thành công của các thương hiệu Trung Quốc nhỏ hơn ở phân khúc cao cấp. Họ lưu ý rằng ngay cả các đối thủ Nhật Bản và Hàn Quốc cũng đã phải vật lộn suốt nhiều thập kỷ mà vẫn chưa thể bẻ gãy phân khúc xe sang châu Âu - nơi vốn có độ trung thành với thương hiệu cực kỳ cao. Ông Burkhard Weller, Chủ tịch Hiệp hội Đại lý Ô tô Đức, cảnh báo rằng các thương hiệu Trung Quốc thế hệ mới thuộc phân khúc cao cấp dù rất được ưa chuộng tại quê nhà nhưng chưa chắc đã thành công tại châu Âu. "Dự đoán của tôi là họ sẽ không làm nên chuyện," ông Weller nói. Ông giải thích rằng các thương hiệu xe sang của Đức đã "cắm rễ quá sâu", khiến các tân binh rất khó chen chân vào phân khúc này. "Không phải chỉ một hãng thất bại, mà tất cả các nhà sản xuất ngoài châu Âu từng mạo hiểm bước chân vào phân khúc xe sang tại đây đều đã thất bại".
