Theo phóng viên TTXVN tại Washington, Nhà Trắng thông báo Tổng thống Mỹ đã ký sắc lệnh áp thuế bổ sung lên nhiều nhóm hàng hóa nhập khẩu từ Canada, bao gồm rượu vang, gậy khúc côn cầu và xi măng. Mức thuế mới sẽ có hiệu lực sau 30 ngày kể từ ngày ký và áp dụng cho các mặt hàng thuộc diện điều chỉnh bất kể có đáp ứng quy tắc xuất xứ của Hiệp định Mỹ-Mexico-Canada (USMCA) hay không.
Miễn trừ cho năng lượng và khoáng sản thiết yếu
Các mặt hàng năng lượng, kali (potash), sản phẩm chịu thuế theo Điều 232 của Đạo luật Mở rộng thương mại năm 1962, cùng một số mặt hàng như thủy sản và khoáng sản thiết yếu được miễn áp dụng mức thuế bổ sung này. Nhà Trắng cho biết việc áp thuế được thực hiện theo Điều 338 của Đạo luật Thuế quan năm 1930, cho phép Tổng thống áp dụng biện pháp thuế quan khi một quốc gia có chính sách gây bất lợi hoặc phân biệt đối xử với thương mại Mỹ.
Nguyên nhân: Ô tô, rượu và sữa
Theo chính quyền Mỹ, Canada áp dụng hạn ngạch và thuế quan đối với ô tô nhập khẩu từ Mỹ nhưng không áp dụng tương tự với nhiều quốc gia khác. Washington cho rằng cơ chế phân bổ hạn ngạch của Canada buộc các hãng sản xuất ô tô Mỹ phải mở rộng đầu tư tại Canada thay vì tại Mỹ. Số liệu từ Nhà Trắng cho thấy trong giai đoạn từ tháng 4/2025 đến tháng 3/2026, kim ngạch ô tô Mỹ xuất khẩu sang Canada giảm khoảng 22%, tương đương 5,6 tỷ USD so với cùng kỳ năm trước.
Đối với đồ uống có cồn, hầu hết các tỉnh và vùng lãnh thổ Canada đã ngừng mua, phân phối hoặc bán lẻ sản phẩm rượu Mỹ, trong khi không áp dụng biện pháp tương tự với hàng hóa từ nước khác. Trong giai đoạn từ tháng 3/2025 đến tháng 2/2026, kim ngạch nhập khẩu đồ uống có cồn từ Mỹ vào Canada giảm khoảng 81%, tương đương 582 triệu USD.
Ngoài ra, Washington cho rằng hệ thống quản lý nhập khẩu sữa của Canada mang tính bảo hộ, với hạn ngạch thuế quan đối với phô mai Mỹ được thiết kế chặt chẽ hơn đáng kể so với hạn ngạch dành cho phô mai nhập khẩu từ Liên minh châu Âu (EU), dù Canada có hiệp định thương mại với cả Mỹ và EU.
Mục tiêu khôi phục có đi có lại
Nhà Trắng khẳng định các biện pháp mới nhằm "khôi phục nguyên tắc có đi có lại trong thương mại" và tạo sân chơi bình đẳng cho các ngành xuất khẩu chủ lực của Mỹ như ô tô, đồ uống có cồn và sản phẩm sữa. Chính quyền Tổng thống Trump cho rằng kể từ khi Mỹ triển khai chính sách thuế quan mới, 18 đối tác thương mại đã đạt được thỏa thuận với Washington nhằm mở rộng khả năng tiếp cận thị trường cho hàng hóa Mỹ, trong khi chỉ có Trung Quốc và Canada lựa chọn áp dụng biện pháp trả đũa thay vì đàm phán.
Nhà Trắng nhấn mạnh chính quyền Mỹ sẽ tiếp tục sử dụng thuế quan như công cụ thúc đẩy sản xuất trong nước, giảm thâm hụt thương mại, tăng cường an ninh kinh tế và đưa chuỗi sản xuất trở lại Mỹ. Đến nay, Chính phủ Canada chưa đưa ra phản ứng chính thức. Giới quan sát nhận định động thái này có nguy cơ làm gia tăng căng thẳng thương mại giữa hai nước trong bối cảnh chưa đạt được đồng thuận về gia hạn và sửa đổi Hiệp định USMCA sau khi Washington tuyên bố không tiếp tục duy trì hiệp định theo hình thức hiện nay.
