Sau cuộc họp với Ngân hàng Nhà nước (NHNN) vào ngày 9/4, hơn 30 ngân hàng đã đồng loạt giảm lãi suất huy động với mức giảm phổ biến từ 0,1% đến 0,5%/năm. Một số ngân hàng như Agribank và SeABank thậm chí đã hai lần cắt giảm lãi suất. Xu hướng này cho thấy mặt bằng lãi suất đang dần hạ nhiệt, nhưng theo các chuyên gia, diễn biến sắp tới sẽ phụ thuộc vào nhiều yếu tố trong nước và quốc tế.
Dự báo lãi suất từ quý II đến cuối năm
Ông Nguyễn Đức Vinh, Tổng giám đốc Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank), nhận định lãi suất có thể duy trì ở mức cao trong ngắn hạn trước khi giảm dần từ quý II và đầu quý III. Vai trò điều hành của NHNN sẽ mang tính quyết định trong việc định hướng thị trường. Tuy nhiên, các yếu tố bên ngoài như căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông có thể làm gia tăng áp lực lạm phát thông qua giá năng lượng và chi phí logistics, từ đó thu hẹp dư địa giảm lãi suất.
Các chuyên gia của Công ty Cổ phần Chứng khoán KB Việt Nam (KBSV) kỳ vọng xu hướng hạ nhiệt lãi suất sẽ rõ ràng hơn vào hai quý cuối năm 2026, với mức giảm bình quân khoảng 0,5-1%/năm. Nguyên nhân là nhờ nguồn vốn dồi dào từ dòng vốn đầu tư công giải ngân mạnh mẽ chảy vào hệ thống ngân hàng, cùng với tình hình xung đột tại Iran hạ nhiệt, giúp giảm áp lực lạm phát và tỷ giá. Điều này tạo dư địa cho NHNN hỗ trợ thanh khoản hệ thống.
Theo KBSV, bước sang nửa sau năm 2026, mặt bằng lãi suất cho vay sẽ hạ nhiệt rõ nét hơn, tương đồng với mức giảm của lãi suất huy động, nhằm hỗ trợ thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, xu hướng giảm vẫn mang tính chọn lọc, ưu tiên tập trung vào các lĩnh vực động lực như xuất khẩu và sản xuất công nghiệp.
Áp lực thanh khoản và tỷ giá
Ông Lê Quang Trung, Giám đốc Khối Nguồn vốn và Ngoại hối VIB, dự báo lãi suất trong nước sẽ tiếp tục chịu áp lực trong quý II và quý III, nhưng dần ổn định từ quý IV/2026. Ông giải thích: “Áp lực hiện nay chủ yếu đến từ chênh lệch giữa tăng trưởng tín dụng và huy động. Tuy nhiên, trong 3-6 tháng tới, khi mặt bằng lãi suất huy động đã được nâng lên so với cùng kỳ, dòng tiền dân cư sẽ quay trở lại, giúp cân bằng thanh khoản hệ thống.” Về tỷ giá, áp lực lớn nhất sẽ nằm ở 9 tháng đầu năm, sau đó có thể cải thiện vào quý IV khi các yếu tố bên ngoài ổn định hơn. Ông Trung nhấn mạnh rằng chưa thấy yếu tố nào khiến lãi suất cho vay biến động vượt khung kiểm soát hiện tại trong năm 2026.
Khó quay lại vùng “rất thấp”
Ông Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng (Đại học Nguyễn Trãi), cho rằng việc lãi suất huy động bắt đầu giảm là phù hợp với trạng thái thanh khoản của hệ thống ngân hàng khi áp lực huy động vốn không còn cao như trước. Đây cũng là một phần trong định hướng tạo điều kiện thuận lợi cho sản xuất - kinh doanh. Tuy nhiên, dư địa giảm tiếp theo có thể không lớn do các yếu tố “neo giữ” lãi suất như áp lực tỷ giá, kiểm soát lạm phát và chính sách tiền tệ quốc tế, đặc biệt từ Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed). Ông Huy dự báo: “Lãi suất huy động nhiều khả năng sẽ tiếp tục giảm nhẹ trong ngắn hạn, sau đó ổn định, hình thành mặt bằng mới thấp hơn nhưng khó quay lại vùng ‘rất thấp’ như các giai đoạn trước.”
Ông Lê Thanh Tùng, thành viên HĐQT VietinBank, cũng nhận định xu hướng lãi suất phụ thuộc lớn vào yếu tố trong nước và quốc tế. Trong kịch bản cơ sở, chi phí vốn có thể duy trì ở mức cao trong ngắn hạn, dù tốc độ tăng chậm lại và dần ổn định khi điều kiện thị trường cải thiện. Tuy nhiên, nếu các cú sốc bên ngoài kéo dài, áp lực lãi suất có thể tiếp diễn trong cả năm 2026. Tỷ suất lợi nhuận ròng (NIM) của các ngân hàng, đặc biệt là nhóm ngân hàng thương mại Nhà nước, sẽ tiếp tục chịu sức ép khi vừa phải đảm bảo hiệu quả kinh doanh, vừa thực hiện nhiệm vụ hỗ trợ doanh nghiệp theo chỉ đạo của Chính phủ và NHNN.
Lãnh đạo VietinBank lưu ý rằng thanh khoản hệ thống hiện chịu áp lực khi tăng trưởng tín dụng cao hơn tốc độ huy động vốn, buộc NHNN phải điều hành linh hoạt, cân bằng giữa mục tiêu hỗ trợ tăng trưởng và ổn định vĩ mô thông qua các công cụ như lãi suất, tỷ giá, nghiệp vụ thị trường mở, tái cấp vốn và điều chỉnh các quy định an toàn. Việc xem xét nới lỏng một số quy định như tỷ lệ cho vay trên huy động đối với ngân hàng thương mại Nhà nước được kỳ vọng sẽ giảm áp lực thanh khoản và tạo thêm dư địa hỗ trợ nền kinh tế.
Áp lực thanh khoản tiếp diễn
Công ty chứng khoán Vietcombank nhận định, bước sang quý II, thanh khoản hệ thống dự kiến tiếp tục chịu áp lực trong bối cảnh nhu cầu giải ngân tăng mạnh. Định hướng giảm lãi suất huy động có thể làm chậm tốc độ cải thiện nguồn vốn đầu vào tại một số ngân hàng, đặc biệt là nhóm quy mô vừa và nhỏ hoặc có tăng trưởng tín dụng cao. Bên cạnh đó, khối lượng thị trường mở (OMO) đáo hạn trong tháng 4 vẫn ở mức lớn. Do đó, lãi suất huy động có thể tiếp tục neo ở mức tương đối cao trong thời gian tới, đặc biệt tại các kỳ hạn trung và dài hạn.
Tóm lại, dù lãi suất đang có xu hướng giảm, nhưng các chuyên gia cho rằng mức giảm sẽ có giới hạn và khó quay lại vùng thấp lịch sử. Thị trường cần theo dõi sát các yếu tố vĩ mô trong nước và quốc tế để có dự báo chính xác hơn.
