Thị trường kim cương đang trải qua giai đoạn khủng hoảng thanh khoản nghiêm trọng. Nhiều cửa hàng vàng bạc đá quý tại TP.HCM đã phải đóng cửa, giá thu mua kim cương giảm mạnh từ 30% đến 50%, khiến người sở hữu hoang mang không biết nên bán hay giữ.
Hàng loạt tiệm kim cương đóng cửa vì mất thanh khoản
Theo khảo sát ngày 28/7, tại Công ty vàng bạc đá quý Sài Gòn - SJC (đường Nguyễn Thị Minh Khai, phường Bàn Cờ, TP.HCM), lượng khách đến giao dịch kim cương rất thấp. Nhân viên SJC cho biết lượng khách bán kim cương đã giảm, hiện công ty thanh toán ngay trong ngày (tương tự vàng), nhưng giao dịch sau 16 giờ có thể phải chờ đến hôm sau.
Tại hệ thống cửa hàng của Công ty CP vàng bạc đá quý Phú Nhuận (PNJ), lượng khách mang kim cương đến bán cũng giảm. Chính sách nhận tiền chia làm 5 đợt trong 4 tháng hoặc đổi vàng khiến nhiều khách hàng cân nhắc, chủ yếu chọn đổi vàng.
Ngoài hai doanh nghiệp lớn, đa số cửa hàng nhỏ đã đóng cửa. Theo thống kê của Hội Mỹ nghệ kim hoàn TP.HCM, có đến 30 tiệm vàng bạc đá quý tạm ngừng hoạt động do lượng khách bán tăng đột biến, dẫn đến mất thanh khoản. Tại Trung tâm thương mại An Đông, hàng chục sạp đã đóng cửa, tình trạng tương tự tại chợ An Đông bên cạnh. Điều này đồng nghĩa khách hàng đã mua sản phẩm từ các cửa hàng này nay muốn bán lại cũng không được, hoặc phải chấp nhận giá rất thấp.
Khách hàng chịu lỗ nặng khi bán kim cương
Chị Thanh Huyền (phường Bình Thạnh, TP.HCM) kể cách đây vài năm, chị mua một cặp bông tai kim cương 5,4 li tại cửa hàng ở chợ Bến Thành với giá khoảng 100 triệu đồng (không tính đôi bông), có đầy đủ giấy tờ và chứng nhận GIA. Khi mang ra tiệm bán lại, chị được báo giá thu vào chỉ còn 70 triệu đồng, giảm 30%. "Mình được giải thích giá trị hai viên kim cương gắn trên bông tai là 100 triệu đồng, giờ thị trường chỉ còn 80 triệu đồng, trừ tiếp 8% nữa. Tính ra giảm gần 30%. Một số nơi khác mua lại nhưng phải chịu lỗ đến 40-50%", chị Thanh Huyền cho hay.
Tương tự, chị K.Q (TP.HCM) cho biết khi muốn đổi 2 nhẫn kim cương tại nơi đã mua thì tiệm bất ngờ thông báo đóng cửa một thời gian. Trên các hội nhóm kim cương, nhiều người chia sẻ kịp bán ở các tiệm quanh chợ Bến Thành trước khi đóng cửa nhưng bị ép giá với nhiều lý do: trầy xước giảm 35%; viên 5,4 li, "nước sạch" nhưng thu vào chỉ còn 26 triệu đồng; bông tai trầy xước giảm 10%...
Chuyên gia khuyên không nên bán hoảng loạn
Bà Nguyễn Thị Thu Hương, Cố vấn tài chính cấp cao tại Công ty CP Tư vấn đầu tư và quản lý tài sản FIDT, nhấn mạnh: "Trong thời điểm hiện nay, với cá nhân thì điều đầu tiên là không nên bán ra chỉ vì tâm lý hoảng loạn. Vụ việc vừa qua chủ yếu ảnh hưởng đến niềm tin thị trường và thanh khoản trong ngắn hạn, chứ không làm thay đổi chất lượng vật lý của những viên kim cương hợp pháp. Giá trị của một viên kim cương vẫn phụ thuộc vào chất lượng, độ hiếm, chứng thư kiểm định và khả năng giao dịch của chính viên đá đó."
Theo bà Hương, nếu doanh nghiệp bán kim cương vẫn hoạt động bình thường, chủ sở hữu nên rà soát hồ sơ gồm hóa đơn, chứng thư, hợp đồng mua bán và chính sách thu mua lại. Nếu doanh nghiệp đã đóng cửa, không nên vội bán bằng mọi giá; cần lưu giữ hồ sơ pháp lý, có thể giám định lại tại đơn vị độc lập và tìm đến đơn vị thu mua uy tín để được định giá khách quan.
TS Huỳnh Thanh Điền (Trường ĐH Nguyễn Tất Thành) đồng quan điểm: Thị trường kim cương đang biến động mạnh, hiệu ứng tâm lý khiến nhiều người đổ xô bán. Tuy nhiên, nếu bán thì khách hàng phải chịu lỗ nặng vì giá đã giảm mạnh. Bán ở cửa hàng không phải nơi mua lúc đầu hoặc bán qua mạng thường có giá thấp hơn nhiều. Ông khuyên nên đợi thị trường ổn định trở lại khi cơ quan quản lý chấn chỉnh.
Giải pháp xây dựng thị trường kim cương minh bạch
Bà Trần Thị Ngọc Liên, Phó giám đốc Ngân hàng Nhà nước Khu vực 2, cho biết thời gian tới Ngân hàng Nhà nước sẽ tiếp tục theo dõi thị trường, nắm bắt tình hình doanh nghiệp, tổng hợp đánh giá tác động và đề xuất giải pháp quản lý phù hợp. Bà cũng lưu ý người dân và doanh nghiệp cần bình tĩnh, dựa trên thông tin chính thống, không nên đồng nhất vụ việc của một số cá nhân với toàn bộ hoạt động kinh doanh vàng trang sức mỹ nghệ.
Theo TS Huỳnh Thanh Điền, Việt Nam đã có quy định về kiểm định và công bố chất lượng nhưng chưa rõ ràng với riêng sản phẩm kim cương. Cơ quan quản lý cần rà soát quy định, siết chặt hoạt động của đơn vị kiểm định, đầu tư hệ thống liên thông dữ liệu. Khi có vấn đề, việc xử lý sẽ nhanh chóng hơn, góp phần bảo vệ người tiêu dùng.
Bà Nguyễn Thị Thu Hương đề xuất 4 nhóm giải pháp: xây dựng khung pháp lý chuyên ngành thống nhất; nâng cao tính độc lập của hoạt động kiểm định (tách bạch bán hàng và giám định); tăng khả năng truy xuất nguồn gốc sản phẩm; tăng cường bảo vệ người tiêu dùng bằng chính sách thu mua lại và đổi trả có giá trị pháp lý. Nếu thực hiện tốt, thị trường kim cương có thể trở thành kênh lưu giữ tài sản minh bạch, chuyên nghiệp và đáng tin cậy.
