Trái cây tràn ngập thị trường nội địa, giá giảm sâu
Những ngày gần đây, người tiêu dùng dễ dàng bắt gặp trái cây đủ loại được bày bán tràn lan khắp các chợ, lề đường và siêu thị với giá rẻ bất ngờ. Bà Ngọc Yến, 70 tuổi, ngụ tại phường Cát Lái, TP.HCM, chia sẻ: "Tôi định không mua nhưng nhìn giá rẻ quá nên lấy một lúc nhiều loại". Giá nhiều loại trái cây chỉ khoảng 15.000 đồng/kg.
Khảo sát thị trường cho thấy giá nhiều loại trái cây hiện đã giảm từ 10% đến 50% so với cùng kỳ năm 2024 và 2025. Cụ thể, xoài cát Hòa Lộc từ 35.000-50.000 đồng/kg giảm còn 25.000-30.000 đồng/kg; thanh long ruột trắng từ 20.000-30.000 đồng/kg xuống còn 12.000-20.000 đồng/kg; chôm chôm từ 35.000-50.000 đồng/kg giảm còn 15.000-35.000 đồng/kg; bơ 034 từ 50.000-80.000 đồng/kg còn 30.000-40.000 đồng/kg; dưa hấu từ 15.000-20.000 đồng/kg giảm còn 10.000-15.000 đồng/kg. Sầu riêng Ri6 giảm mạnh nhất, từ 80.000-120.000 đồng/kg xuống còn khoảng 45.000-70.000 đồng/kg.
Đại diện Ban Quản lý chợ đầu mối Bình Điền thừa nhận giá trái cây về chợ thấp hơn nhiều so với các năm trước và sức mua rất chậm. Chị Thúy Nguyễn, cư dân tại Khu đô thị Vinhomes Grand Park (TP.HCM), cho biết nhu cầu tiêu thụ trái cây nhập khẩu ngày càng tăng, giá bán cạnh tranh với trái cây nội địa, góp phần tạo áp lực lên thị trường trong nước.
Nguyên nhân: Nguồn cung tăng vượt cầu
Ông Nguyễn Văn Mười, Phó tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam, lý giải: "Sau giai đoạn giá cao từ năm 2022-2024, nông dân tại nhiều địa phương đã mở rộng diện tích trồng sầu riêng, bơ, chôm chôm, thanh long và xoài. Đến năm 2026, phần lớn diện tích này bước vào thời kỳ thu hoạch, khiến sản lượng tăng mạnh". Ông nhấn mạnh đặc thù của ngành trái cây là khi sản lượng tăng 10-15%, giá có thể rớt 20-40% do thời gian bảo quản ngắn và áp lực tiêu thụ lớn.
Bên cạnh đó, nguồn cung trái cây nhập khẩu cũng tăng nhanh. Theo thống kê của Cục Hải quan, kim ngạch nhập khẩu rau quả 5 tháng đầu năm 2026 đạt gần 1,3 tỉ USD, tăng 31% so với cùng kỳ năm trước. Trung Quốc là thị trường cung cấp trái cây nhập khẩu lớn nhất vào Việt Nam, với kim ngạch xấp xỉ 503,3 triệu USD, tăng 48,7%, chiếm 38,9% tổng kim ngạch nhập khẩu. Các thị trường khác như Mỹ, Úc, New Zealand, Nam Phi, Hàn Quốc cũng đẩy mạnh xuất khẩu vào Việt Nam qua hệ thống siêu thị và chuỗi cửa hàng rau quả.
Xuất khẩu tăng trưởng nhưng yêu cầu chất lượng ngày càng khắt khe
Theo Hiệp hội Rau quả Việt Nam, kim ngạch xuất khẩu rau quả 5 tháng đầu năm 2026 đạt gần 2,8 tỉ USD, tăng 20% so với cùng kỳ năm trước. Động lực chính đến từ sầu riêng, đặc biệt là sầu riêng đông lạnh sau khi các nghị định thư mới được ký kết. Các thị trường như Mỹ, Hàn Quốc, Hà Lan, Úc và Malaysia cũng ghi nhận tăng trưởng tích cực.
Tuy nhiên, ông Nguyễn Văn Mười khẳng định: "Nhu cầu tiêu thụ ở thị trường xuất khẩu không giảm, giá vẫn cao, nhưng họ đòi hỏi chất lượng phải đảm bảo, không tồn dư hóa chất. Trong khi đó nguồn cung trong nước chất lượng không đồng đều, sản lượng tăng cao trong vài năm nay, dẫn đến thu hoạch rộ và tạo sức ép tiêu thụ nội địa". Sản phẩm đạt chất lượng vẫn xuất khẩu bình thường với giá tốt, nhưng sản phẩm không đạt chuẩn phải quay về tiêu thụ nội địa, góp phần giảm giá.
Ông Cao Bá Đăng Khoa, Tổng thư ký Hiệp hội Dừa Việt Nam, thông tin: "Các thị trường xuất khẩu đang siết chặt tiêu chuẩn về mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc và dư lượng thuốc bảo vệ thực vật. Tại các vùng nguyên liệu xảy ra nghịch lý: có người bán được giá cao, có người bán quá thấp". Ông cho biết các doanh nghiệp xuất khẩu ưu tiên thu mua từ vùng trồng đạt tiêu chuẩn quốc tế như USDA Organic, GlobalG.A.P, giúp nông dân tham gia chuỗi liên kết bán được giá cao hơn 15-20% so với bên ngoài. Ngành dừa hiện có giá dừa đạt chuẩn từ 8.000-10.000 đồng/quả, nhưng gần một nửa nhà máy chế biến quy mô nhỏ phải đóng cửa vì không đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu.
Bài toán chất lượng và vùng nguyên liệu đạt chuẩn
Thị trường trái cây đang chuyển từ cạnh tranh bằng sản lượng sang cạnh tranh bằng chất lượng, tiêu chuẩn và khả năng truy xuất nguồn gốc. Các thị trường lớn ngày càng siết chặt yêu cầu kỹ thuật, khiến yếu tố quyết định giá trị không còn là sản lượng mà là khả năng đáp ứng chuẩn. Theo Hiệp hội Rau quả Việt Nam, bài toán hiện nay không phải thiếu đầu ra mà là thiếu vùng nguyên liệu đạt chuẩn để phục vụ thị trường xuất khẩu giá trị cao.
