Trong cuộc chiến xe điện (EV) toàn cầu giữa Trung Quốc và Mỹ, quốc gia châu Á đang chiếm ưu thế nhờ sự chủ động trong chuỗi cung ứng, trong khi nhiều hãng xe Mỹ đang thu hẹp quy mô mảng xe điện.
Trung Quốc dẫn đầu thị trường xe điện toàn cầu
Kể từ năm 2009, Trung Quốc đã vươn lên trở thành thị trường ô tô lớn nhất thế giới và duy trì vị thế này đến nay. Mỹ vẫn được xem là đối trọng đáng kể về quy mô ngành công nghiệp ô tô và lượng tiêu thụ qua các năm. Năm 2025, thị trường xe điện toàn cầu đạt kỷ lục với tổng doanh số khoảng 20,7 triệu xe, bao gồm xe thuần điện (BEV) và hybrid cắm sạc (PHEV). Trung Quốc tiếp tục dẫn đầu với khoảng 13,8 triệu xe được bán ra, chiếm hơn 60% tổng doanh số toàn cầu. Trong khi đó, thị trường xe điện Mỹ khiêm tốn hơn nhiều, chỉ chiếm khoảng 7% tổng lượng xe điện bán ra trên thế giới.
Doanh số xe điện tại Trung Quốc chiếm tỷ trọng lớn trong tổng tiêu thụ ô tô nội địa, nhờ quy mô thị trường rộng lớn. Ngược lại, tại Mỹ, tỷ lệ xe điện trong tổng doanh số ô tô mới chỉ đạt khoảng 9%. Với gần 100 thương hiệu xe điện đang hoạt động, khách hàng Trung Quốc có nhiều lựa chọn ở đa dạng phân khúc và mức giá. Tính cạnh tranh cao dẫn đến cuộc chiến giá kéo dài, buộc chính phủ phải can thiệp. Trong khi đó, Mỹ ghi nhận sự chững lại khi ưu đãi thuế liên bang tối đa 7.500 USD cho xe điện bị loại bỏ vào cuối năm ngoái. Các hãng xe tung ưu đãi để bù đắp, nhưng khó đưa thị trường vào chu kỳ tăng trưởng mạnh trong tương lai gần.
Trung Quốc mở rộng ảnh hưởng, Mỹ thu hẹp xe điện
Cuộc chiến giá kéo dài tại thị trường nội địa khiến nhiều hãng xe Trung Quốc mất kiên nhẫn. BYD, Geely, Great Wall Motors và Chery đều đặt mục tiêu bành trướng ra thị trường nước ngoài, đặc biệt là các quốc gia đang phát triển. Năm 2025, Trung Quốc xuất khẩu hơn 7 triệu xe, tăng hơn 20% so với năm 2024. Theo Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc, tổng lượng xe xuất khẩu (gồm xe du lịch và xe thương mại) có thể đạt 7,4 triệu xe trong năm nay, tăng 4%.
Ngược lại, các hãng xe điện Mỹ như Tesla, Rivian, Ford và General Motors đang có dấu hiệu thu hẹp mảng xe điện. Tesla tập trung nguồn lực vào AI, robot và taxi tự hành, khai tử dòng Model S và Model X, chỉ còn Model 3, Model Y và Cybertruck. Rivian tập trung vào SUV điện cỡ nhỏ R2 và cải tiến kiến trúc phần cứng cho R1T, R1S để giảm chi phí. Ford hoãn kế hoạch SUV điện 3 hàng ghế để tập trung vào hybrid và xe thương mại. General Motors cũng công bố kế hoạch hybrid hóa danh mục sản phẩm thay vì chỉ tập trung vào xe thuần điện.
Cơ hội của xe điện Trung Quốc tại Mỹ
Hiện Mỹ về cơ bản vẫn cấm cửa xe điện Trung Quốc do rào cản thuế quan và lo ngại an ninh quốc gia, bất chấp sự quan tâm của người tiêu dùng Mỹ. Geely được đánh giá có cơ hội lớn nhất nhờ sở hữu các thương hiệu Volvo, Polestar và Lotus, có thể tận dụng hệ thống đại lý và nhà máy có sẵn. Chuyên trang Carscoops nhận định thương hiệu Zeekr có thể là quân bài chiến lược đầu tiên của Geely tại Mỹ, khi dịch vụ taxi Waymo đã sử dụng dòng xe tự hành Ojai của Zeekr.
Nhìn chung, Mỹ đang lép vế trước Trung Quốc ở mảng xe thuần điện. Trung Quốc nắm giữ phần lớn chuỗi cung ứng xe điện toàn cầu, tạo lợi thế lớn. Sự nhiệt thành của thị trường nội địa và quốc tế dành cho xe điện Trung Quốc là nền tảng cho sự tăng trưởng liên tục. Trong khi đó, Mỹ đối diện thách thức sau khi kết thúc các ưu đãi thuế.
