Ông Sam Van, cựu Giám đốc Phát triển Kinh doanh tại Sở Giao dịch Chứng khoán New York (NYSE), đã có những đánh giá về tiềm năng phát triển hệ sinh thái tài chính và khởi nghiệp của TP.HCM. Theo ông, thành phố hoàn toàn có thể xây dựng một phiên bản Thung lũng Silicon của riêng mình, nhưng cần thêm nguồn vốn đầu tư mạo hiểm và chiến lược thương hiệu quốc gia.
TP.HCM - 'Điểm trung chuyển' của dòng vốn và đầu tư
Ông Sam Van, Việt Kiều có 11 năm làm việc tại NYSE và 5 năm tại FINRA, nhận xét TP.HCM hiện lên như một "ngăn tủ" chứa nhiều vùng thời gian, với sự dung hòa giữa hiện đại và truyền thống. Ông cho rằng từ khóa của thành phố hôm nay là "phát triển", đặc biệt khi Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được đã đề xuất với Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về tầm nhìn mở rộng thành phố theo chiến lược quốc gia.
Ông nhấn mạnh TP.HCM luôn là trung tâm giao thương, doanh nghiệp vừa và nhỏ, và là điểm sáng tập trung nguồn lực sáng tạo. Việc đưa Trung tâm Tài chính quốc tế (IFC) vào quy hoạch tổng thể là phù hợp. "TP.HCM và các nhà hoạch định chính sách đều đang mở rộng cửa để đón chào các cơ hội mới", ông nói.
Hạ tầng, kinh tế và ẩm thực là động lực phát triển
Dưới góc nhìn chuyên gia tài chính, ông Sam Van chỉ ra ba yếu tố then chốt. Thứ nhất, các dự án hạ tầng như đường sắt kết nối TP.HCM với Hà Nội, hệ thống logistics đường biển, đường hàng không và sân bay mới sẽ khơi thông dòng chảy giao thương, thu hút du khách và nhà đầu tư. Thứ hai, nền kinh tế sôi động của thành phố khuyến khích các nhà cung cấp tiếp cận nguồn vốn, thu hút nhân tài từ khắp nơi. Thứ ba, ẩm thực đóng vai trò "đại sứ thầm lặng", với những thương hiệu như Pizza 4P's (khởi nguồn từ một cặp vợ chồng người Nhật) và Highlands Coffee đã vươn ra toàn cầu.
Cần thêm quỹ đầu tư mạo hiểm và quỹ đầu tư tư nhân
Trả lời câu hỏi về việc TP.HCM có thể trở thành Thung lũng Silicon hay không, ông Sam Van cho rằng có thể có một phiên bản riêng, nhưng cần nguồn vốn khổng lồ. Ông nhấn mạnh: "Điều Việt Nam thiếu hiện nay chính là vốn đầu tư mạo hiểm." Các quỹ như Mekong Capital, Dragon Capital, Vina Capital đã hoạt động khoảng 25 năm, nhưng cần nhiều hơn nữa, đặc biệt là quỹ cho giai đoạn tăng trưởng (VC for growth). Ông dẫn ví dụ Thế Giới Di Động nhận đầu tư từ Mekong Capital, và VNG được hỗ trợ bởi IDG Venture và Tencent, mất 20 năm để phát triển.
Ông cũng ủng hộ mô hình công ty khởi nghiệp được bảo trợ bởi tập đoàn (corporate-sponsored startup), như Green SM của Vingroup. "Trong 5 năm tới, Việt Nam cần thêm những nhà đầu tư có nguồn vốn lớn tương tự", ông nói.
Hội nhập toàn cầu và bài toán thương hiệu quốc gia
Ông Sam Van cho rằng ẩm thực Việt Nam như cà phê sữa đá, bánh mì, phở đã trở thành "nhà vô địch" ngoại giao văn hóa, nhưng thiếu thương hiệu quốc gia mạnh. "Chúng ta cần những thương hiệu quốc gia đủ mạnh để tự tin định vị tại thị trường phương Tây", ông nhấn mạnh. Với GDP Việt Nam năm 2025-2026 dự kiến hơn 500 tỷ USD, trong khi châu Á chiếm gần 2/3 dân số toàn cầu, ông cho rằng đây là mảnh đất màu mỡ để Việt Nam khẳng định vị thế cung ứng cho khu vực.
So sánh với Walmart và Amazon, mỗi tập đoàn có doanh thu gần 500 tỷ USD với chỉ hơn 2 triệu nhân sự, trong khi Việt Nam cần 57 triệu lao động để đạt con số đó. Ông kết luận: "Việt Nam đang rất cần tạo nên những doanh nghiệp có tầm vóc tương tự."
Kết thúc cuộc trò chuyện, ông Sam Van dùng hình ảnh cây mía để nói về tinh thần TP.HCM và Việt Nam: vẻ ngoài xù xì nhưng khi ép ra lại cho nước ngọt mát, xua tan mệt mỏi, thể hiện sự hồn hậu và khả năng kết nối của người Việt.
